Avrupa Birliği tarafından Emisyon Ticaret Sistemi (AB ETS) kapsamında karbon maliyetinin artırılması ve ücretsiz tahsisatların kademeli düşürülmesi sürecinde, karbon kaçağı riskinin azaltılması amacıyla AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) tesis edilmiştir. SKDM, AB dışından ithal edilen belirli karbon-yoğun ürünlere, AB ETS’de oluşan karbon fiyatına eşdeğer bir maliyet yansıtarak AB içinde ve dışında üretim yapan firmalar arasında rekabet koşullarının dengelenmesini ve karbonsuzlaşmayı teşvik etmeyi hedeflemektedir. SKDM demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen sektörlerindeki belirli ürünlere uygulanmaktadır.
SKDM, 1 Ekim 2023 - 31 Aralık 2025 döneminde raporlama yükümlülüğüyle uygulanmış; bu dönemde mali yükümlülük doğmadan yalnızca gömülü emisyon bildirimi yapılmıştır. 1 Ocak 2026 itibarıyla ise SKDM’nin mali yükümlülük dönemi başlamış olup, AB’ye ithalatta sertifika satın alma ve teslim yükümlülüğü devreye girmiştir.
17 Mayıs 2023 tarihinde yayımlanan SKDM Tüzüğü’nde Şubat 2025’te açıklanan basitleştirme önerileri (Omnibus I-II) kapsamında yapılan değişiklikler 17 Ekim 2025 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiştir. SKDM Tüzüğü’ne buradan ulaşılabilmektedir.
Ayrıca, Avrupa Komisyonunun SKDM ile ilgili bilgilendirme sayfasına erişmek için buraya tıklayınız.
1 Ocak 2026 tarihi itibarıyla;
AB ithalatçıları üçüncü ülkelerden ithal ettiği SKDM ürünleri için ürünlerin emisyon yoğunluğu esas alınarak hesaplanan yıllık karbon ücretini ödemekle yükümlü hale gelmiştir. AB ithalatçısı SKDM ürünlerinin ithalatını gerçekleştirdiği takvim yılının bitiminde ithal ettiği ürünlerine ilişkin emisyon değerlerini, bu emisyon hesaplanmasına dair doğrulanmış emisyon raporlarını ve bir ton emisyon ücretine karşılık gelen satın almış olduğu SKDM sertifikalarını ilgili otoriteye sunacaktır. 2026 yılına ait beyanlar en geç 30 Eylül 2027 tarihine kadar teslim edilmiş olmalıdır. Yıllık 50 ton altında ithalat yapanlar SKDM’den muaf tutulmuştur.
Ayrıca AB ithalatçıları, yıl boyunca gerçekleştirdikleri ithalat için her çeyrek dönem sonunda ithalatın %50’sine denk gelecek miktarda SKDM sertifikasını elinde garanti olarak tutmak zorundadır. Ancak, mali yükümlülüğe geçiş dönemini kolaylaştırmak amacıyla 2026 yılı ithalatları bu zorunluluk bulunmamaktadır.
2026 yılı için sertifika satışına 2027 yılı Şubat ayında başlanacaktır. 2027 yılıyla birlikte AB ithalatçıları hem 2026 yılı hem de 2027 yılı ithalatları için sertifika satın alacaktır. Sertifika fiyatı 2026 yılı ithalatları için AB ETS’de 2026 yılında oluşan bir ton karbon ücretinin çeyrek dönemlik ortalaması olarak; 2027 ve daha sonrası için sertifika satışının yapıldığı haftanın öncesindeki hafta AB ETS’de oluşan ortalama karbon ücreti olarak belirlenecektir.
Emisyon hesaplaması gerçek ölçüme dayalı (actual values) veya AB tarafından her bir ürün için belirlenen varsayılan değerler (default values) kullanılarak üçüncü ülke ihracatçıları tarafından yapılacaktır. Gerçek ürün emisyonu SKDM Tüzüğünün Metodolojiye İlişkin Uygulama Tüzüğü ile belirlenen kurallar çerçevesinde belirli üretim süreçleri dikkate alınarak yıllık ürün başına düşen ortalama emisyon ölçülerek hesaplanacaktır. Varsayılan değerlerle yapılacak hesaplama için ise SKDM Tüzüğünün Varsayılan Değerlere İlişkin Uygulama Tüzüğünde yer alan değerler kullanılacaktır. Varsayılan değerlerin kullanılması halinde 2026-2028 yılları için sırasıyla %10, %20 ve %30’luk bir marj emisyon üzerine eklenecektir. Gübre ürününde ise bu oranlar %1’de tutulmuştur. Çimento ve gübre ürünleri için dolaylı emisyonlar, yani ürünün üretiminde açığa çıkan emisyonun yanı sıra üretim için gerekli elektrik enerjisinin de emisyonu da hesaba katılacaktır. Demir-çelik ve alüminyum için sadece doğrudan emisyonlar dikkate alınacaktır.
Hesaplanan emisyonlar AB akreditasyon otoritelerince akredite edilmiş doğrulayıcılar tarafından yerinde tesis ziyareti öncelikli olmak üzere doğrulanacaktır. Üçüncü ülkelerden tüzel kişiler AB akreditasyon kurumlarına başvurarak doğrulayıcı olabilecektir.
Doğrulanmış emisyon değerleri üzerinden sertifika adedi, ürün gömülü emisyonunun, ücretsiz tahsisat faktörü ile uyarlanmış AB kıyas değeri üzerinde kalan kısmı şeklinde hesaplanacaktır. Ücretsiz tahsisat faktörü, AB ETS’indeki ücretsiz tahsisatların her yıl azaltım oranını ifade etmektedir. 2034 yılında AB ETS’de ücretsiz tahsisatlar tamamen kaldırıldığında bu değer sıfır olacaktır. Üçüncü ülkelerde ödenmiş karbon ücreti varsa sertifika yükümlülüğünden mahsup edilebilecektir. Üçüncü ülkelerde ödenen karbon ücretlerinin gerçek değerinin kullanımı için doğrulanmış olması gerekmektedir. Komisyon tarafından 2026 ilk çeyreğinde yayımlanması beklenen mevzuat ile üçüncü ülkelerde ödenen karbon ücretleri için varsayılan değerler de belirlenecektir.