Türkiye ile Ticaret

31 Ağustos 2018

TÜRKİYE İLE TİCARET

 

Genel Durum

 

Türkiye - Fas Dış Ticaret Değerleri (1000 ABD Doları)

Türkiye-Fas Dış Ticaret Değerleri (1000 Dolar)

Yıllar

İHRACAT

İTHALAT

DENGE

HACMİ

2000

70.413

72.983

-2.570

143.396

2001

98.149

38.193

59.955

136.342

2002

138.330

68.314

70.015

206.645

2003

180.779

76.989

103.789

257.769

2004

330.058

105.778

224.280

435.836

2005

370.824

143.231

227.593

514.055

2006

551.377

173.902

377.474

725.279

2007

721.594

198.460

523.134

920.054

2008

957.768

360.519

597.249

1.318.288

2009

600.456

234.729

365.727

835.185

2010

623.957

396.797

227.522

1.021.116

2011

920.895

419.945

500.950

1.340.840

2012

1.014.905

429.482

585.423

1.444.387

2013

1.194.224

572.227

621.997

1.766.451

2014

1.406.565

639.849

766.716

2.046.414

2015

1.587.578

682.121

905.457

2.269.699

2016

1.849.358

758.202

1.091.156

2.607.560

 

2017

1.983.139

706.822

1.276.317

2.689.961

Kaynak: ITC_Trademap, TUİK

 

Türkiye’nin Fas’a İhracatında Başlıca Ürünler (1000 Dolar)

Ürün Kodu

Ürün Etiketi

 

2015

2016

2017

Toplam

 

1.587.578

1.849.358

1.983.139

'8703

Binek otomobilleri ve esas itibariyle insan taşımak üzere imal edilmiş diğer motorlu taşıtlar (yarış rabaları dahil)

117.504

114.497

158.913

'8407

Kıvılcım ile ateşlemeli içten yanmalı doğrusal veya döner pistonlu motorlar (patlamalı motor)

18.274

43.778

82.793

'7216

Demir veya alaşımsız çelikten profiller

66.007

49.357

66.440

'8704

Eşya taşımaya mahsus motorlu taşıtlar

62.014

63.970

53.423

'7113

Mücevherci eşyası ve aksamı (kıymetli metallerden veya kıymetli metallerle kaplama metallerden)

69.217

97.099

50.518

'5209

Pamuklu mensucat (ağırlık itibariyle % 85 veya daha fazla pamuk içeren ve m2 ağırlığı 200 gr. ı geçenler)

32.235

45.601

41.430

'8418

Buzdolapları, dondurucular ve diğer soğutucu ve dondurucu cihazlar ve ısı pompaları

35.008

37.935

41.179

'8708

Karayolu taşıtları için aksam, parça ve aksesuarlar

47.917

48.326

41.157

'5702

Dokunmuş halılar ve dokumaya elverişli maddelerden diğer yer kaplamaları

16.042

23.242

33.715

'4011

Kauçuktan yeni dış lastikler

27.715

32.288

33.577

'2402

Tütün/tütün yerine geçen maddelerden purolar, sigarillolar ve sigaralar

9.523

31.143

31.454

'7207

Demir veya alaşımsız çelikten yarı mamuller

42.089

12.632

27.920

'8702

10 veya daha fazla kişi taşımaya mahsus (sürücü dahil) motorlu taşıtlar

1.450

12.827

23.559

Kaynak: ITC_Trademap

 

Türkiye’nin Fas’dan İthalatında Başlıca Ürünler (1000 Dolar)

Ürün Kodu

Ürün Adı

İTHALAT

 2015

2016

2017

Toplam

 

710.636

918.164

924.062

'8703

Binek otomobilleri ve esas itibariyle insan taşımak üzere imal edilmiş diğer motorlu taşıtlar (yarış rabaları dahil)

197.417

367.515

389.388

'3105

Azot, fosfor ve potasyumun ikisini veya üçünü içeren mineral veya kimyasal gübreler

67.401

58.632

101.599

'2301

Et, sakatat, deniz hayvanı vs. (yemeye uygun olmayan) unu, pelleti, kıkırdakları (donyağı tortusu)

55.479

77.576

70.435

'2510

Tabii kalsiyum fosfatlar, tabii aluminyum kalsiyum fosfat ve fosfatlı tebeşir

49.542

66.702

65.639

'2809

Difosfor pentaoksit, fosforik asit ve polifosforik asitler

92.504

61.337

57.807

'7108

Altın (platin kaplamalı altın dahil) (işlenmemiş veya yarı işlenmiş ya da pudra halinde)

64.605

103.579

47.285

'7106

Gümüş (altın veya platin yaldızlı gümüş dahil) (işlenmemiş veya yarı işlenmiş ya da pudra halinde)

22.663

40.190

36.121

'8704

Eşya taşımaya mahsus motorlu taşıtlar

26.088

16.170

20.948

'6204

Kadınlar ve kız çocuk için takım elbise, takım, ceket, blazer, elbise, etek, pantolon etek, vb.(yüzme kıyafetleri hariç)

16.042

16.179

18.187

Kaynak: ITC_Trademap

 

iKİ Ülke Arasındaki Ticaretin Altyapısını Düzenleyen Anlaşma ve Protokoller

 

Kaynak:  T.C. Ekonomi Bakanlığı , Anlaşmalar Genel Müdürlüğü

 

Anlaşma/Protokol

İmza Tarihi

RG Tarih

RG No’su

 

Ticaret Anlaşması

16.05.1972

05.09.1972

14297

 

Ekonomik, Bilimsel ve Teknik İşbirliği Anlaşması

20.06.1984

14.08.1984

18489

 

İGEME ile Fas İhracatı Geliştirme Merkezi (CMPE) Arasında İşbirliği Protokolü

1984

 

 

 

Hava Ulaştırması Anlaşması 

24.09.1985

01.05.1989

20155

 

Deniz Ulaştırması Anlaşması

26.03.1987

22.06.1987

19495

 

Türkiye-Fas Hükümetler Arası Daimi Komisyon Kurulmasına Dair Anlaşma

    12.07.1988

26.06.1989

20207

 

Turizm İşbirliği Anlaşması    

27.08.1992

23.02.1993

21505

 

Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşması

08.04.1997

04.05.2004

25452

 

Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonu ile Fas Zanaat Odaları Federasyonu Arasında İşbirliği Protokolü

2000

 

 

 

Gümrük Konularında Karşılıklı İdari ve Teknik Yardım Anlaşması

13.05.2003

05.08.2003

25190

 

Çifte Vergilendirmenin Önlenmesi Anlaşması

07.04.2004

22.06.2005

25853

 

Serbest Ticaret Anlaşması

07.04.2004

28.12.2004

25684 (Mükerrer)

 

Türkiye-Fas 8. Dönem KEK Toplantısı Protokolü

07.04.2004

26.06.2004

25504

 

Karayolları Ulaşımı Altyapısı Teknik ve Bilimsel İşbirliği Anlaşmasının

30.03.2005

07.01.2008

26749

 

Sağlık Alanında İşbirliğine Dair Anlaşma

30.03.2005

26.12.2007

26738

 

Türk Patent Enstitüsü ile Fas Sınaî ve Ticari Mülkiyet Ofisi (OMPIC) Arasında İşbirliği Anlaşması

26.05.2006

 

 

 

Su Alanında Teknik İşbirliği Anlaşması

26.11.2008

18.03.2009

27173

 

 

Türkiye-Fas Serbest Ticaret Anlaşması

 

Ülkemiz ile Fas Krallığı arasında 7 Nisan 2004 tarihinde akdedilen Serbest Ticaret Anlaşması (STA) 1 Ocak 2006 tarihinde yürürlüğe girmiş olup, Anlaşmaya ekli Protokol hükümlerine göre uygulanan gümrük vergi oranlarının karşılıklı olarak iki ülke arasında tedricen indirilmesi 1 Ocak 2015’te tamamlanması kararlaştırılmıştır. Türkiye-Fas STA Ortak Komitesi’nin ilk toplantısı 11-12 Mayıs 2009 tarihlerinde Rabat’ta gerçekleştirilmiştir.

 

Anlaşma ekinde yer alan Protokol I, sanayi ürünleri için uygulanacak tavizleri belirlemektedir. Bu bağlamda, ülkemizin Fas menşeli sanayi ürünleri ithalatına uyguladığı bütün gümrük vergisi ve eş etkili vergiler, Anlaşmanın yürürlüğe girmesi ile birlikte sıfırlanacaktır. Buna mukabil, AB ile Fas arasındaki Ortaklık Anlaşmasına paralel olarak, Fas için hassasiyet arz eden bir grup sanayi ürünü için (Protokol I’in I ve II sayılı listelerinde sayılan ürünler), Fas’ın ülkemize tatbik ettiği gümrük vergileri 9 yıllık bir geçiş dönemi zarfında sıfırlanırken, diğer tüm sanayi ürünlerinde Fas'ın uyguladığı gümrük vergileri STA’nın yürürlüğe girişiyle birlikte kaldırılmıştır.

 

I sayılı Liste’de yer alan ürünler için Fas, STA yürürlüğe girer girmez %10’luk gümrük vergisi indirimi yapacak ve takip eden 9 yıl boyunca, yıllık %10’luk indirimler yapacaktır.

 

II sayılı Liste’de yer alan ürünler için, ilk üç yıl %3’lük, geriye kalan 5 yıl boyunca %15’lik ve son yıl %13’lük gümrük vergisi indirimi uygulanarak gümrük vergileri sıfırlanacaktır.

 

III sayılı Liste'de ise taviz kapsamı dışında bırakılmış eşya yer almaktadır.

Belirtilen indirimler, Fas’ın uygulamakta oldugu “En Çok Kayırılan Ülke” gümrük vergileri üzerinden yapılmaktadır.

 

Protokol II kapsamında ise belirli tarım ürünleri için uygulanacak tavizler ve indirim takvimleri belirlenmiş bulunmaktadır. Tarım ürünlerinde, tanınan tavizler sınırlı olmakla birlikte, taraflar iki ülke tarım ürünleri ticaretinin gelişimini ve çok taraflı ticaret müzakerelerinin sonuçlarını göz önünde bulundurarak, STA çerçevesinde oluşturulacak olan Ortak Komite bünyesinde birbirlerine daha ileri tavizler tanıma imkanlarını inceleyecektir.

 

Anlaşmanın eklerinde yer alan listeler (Protokol II’nin II sayılı Ek’i hariç) Fas’ın mal sınıflandırma sistemi esas alınarak hazırlanmıştır. Bu itibarla 8 haneli Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu (GTİP) bazında ülkemiz ile Fas GTİP’leri arasında farklılıklar bulunabilmektedir. Bu nedenle, sekizli GTİP olarak belirlenmiş ürünler için ayrıntılı mal tanımlarının Fas Gümrük İdaresinin web sitesinden (http://www.douane.gov.ma/tarif/~tarif.htm) (Fransızca) kontrol edilmesi önem arz etmektedir. Aynı sitede Fas’ın üçüncü ülkelere uyguladığı gümrük vergisi oranları da yer almaktadır. Bu kapsamda, http://www.douane.gov.ma/adil/principal.htm adresinden Fas’ın uyguladığı tavizli vergi oranları da görülebilmektedir. Diğer taraftan, AB Komisyonu tarafından hazırlanan Pazara Giriş veri bankası, ülkemizden internete bağlanan kullanıcılara da açılmış olup, ihracatçılarımızın diğer ülkelerin yanı sıra Fas tarafından uygulanan gümrük vergilerine http://mkaccdb.eu.int/cgi-bin/wtdtar/wtdtar.pl adresinden (İngilizce) ulaşmaları da mümkün bulunmaktadır.

Diğer taraftan, AB-Fas arasında 1995 yılında imzalanmış olan Avrupa Akdeniz Ortaklık Anlaşması çerçevesinde, Fas hassasiyetlerine göre altı listede topladığı ürünlerin gümrük vergilerini en geç 2012 yılı itibarıyla AB’ye karşı sıfırlanması kararlaştırılmıştır. yacaktır. Türkiye’nin ihracat potansiyelinin yüksek olduğu ürünlerin önemli bir kısmı için Fas’ın AB’ye indirimleri 2003 yılında başlamıştır.

Diğer Konulardaki Anlaşmalar

Denizcilik

“Türkiye Cumhuriyeti ile Fas Krallığı Arasında Deniz Ulaştırmasına Dair Anlaşma” 26.03.1987 tarihinde imzalanmıştır. Sözkonusu Anlaşmanın günümüz ihtiyaçlarına uygun olarak yenilenmesi öngörülmektedir.

Fas tarafıyla gemi inşası, bakımı ve geri dönüşümü, gemi sökümü ve havuzlanması konularında işbirliği imkânları mevcut bulunmaktadır.

Hava Ulaştırması

Fas ile 24 Eylül 1985 tarihinde ortak bir Mutabakat Zaptı imzalanmıştır. Frekans ve kapasite kısıtlaması bulunmamakla beraber tekli tayine izin verilmiştir.

Türkiye’den Türk Hava Yolları, Fas’tan ise Royal Air Maroc tayin edilen havayolu şirketleridir. İstanbul ve Kazablanka tarifeli sefer noktaları olarak belirlenmiştir. Daha sonra belirlenecek bir veya iki nokta, ara veya öte noktalar olarak atanabilirler.

Demiryolu Ulaşımı ve Limanlar

7 Nisan 2004 tarihinde Ankara’da iki ülke Ulaştırma Bakanları arasında “İstanbul Haydarpaşa Limanı ile Kazablanka Limanı Kardeş Liman İlan Belgesi” ile yine aynı tarihte “İstanbul Haydarpaşa Limanı ile Kazablanka Limanı İşbirliği Protokolü” imzalanmıştır.

İki Ülke Arasındaki Ticarette Yaşanan Sorunlar

Akreditif işlemlerinde bankacılık sistemlerinin uyumsuzluğu nedeniyle çok fazla sorunla karşılaşılmakta ve bu sorunların çözümü uzun sürmektedir.

Firmalarımız özellikle deniz yolu gönderilerinde Fas gümrüklerinde bir takım sorunlarla karşılaşabildiklerini ifade etmektedirler.

Fas’a ihracat yapan firmalar tarafından sıklıkla, Fas’a yapılan ihracatlarda asıl müşterilerinin Avrupa Birliği ülkelerindeki müşterileri olduğu, Fas’ın AB ülkeleri için üretim yapan bir konumda olması dolayısıyla bir pazar olmaktan ziyade, AB firmalarının talebi doğrultusunda ihracat gönderilerinin varış noktası niteliğinde olduğu hususu dile getirilmektedir.

Fas yasalarına göre, Faslı ithalatçı firmalar malın konşimentosuna hamil olmasalar bile konteynırları gümrükten çekebilmektedirler. Bu durumda ithalatçı firmanın malı çektikten sonra ödeme yapmayabileceği ya da geç ödeme yapabileceği durumu ortaya çıkmakta ve bu durum ihracatçımızda güvensizlik uyandırmaktadır.

 

İş Konseyi

Türk-Fas İş Konseyi, Türk-Kuzey Afrika İş Konseyi bünyesinde 1990 yılında kurulmuştur.  Bilgi için ilgili kuruluş: DEİK, web sitesi: http://www.deik.org.tr