COVID-19 Gelişmeleri

01 Mayıs 2021

COVID-19 (KOVİD-19) Salgını Nedeniyle Finlandiya'da Alınan Önlemler 

Fin Hükümetinin Seyahat Kısıtlamalarına Yönelik 24 Eylül 2020 Tarihli Kararı:

24 Eylül 2020 tarihinde Fin Hükümeti COVID-19 nedeniyle, 28 Eylül 2020 tarihi itibarıyla yürürlüğe girecek olan ülkeye giriş kısıtlamalarına ilişkin bir karar almıştır. Bu karara göre; Finlandiya ile Estonya, Almanya, İzlanda, Norveç, Slovakya ve İsveç arasındaki trafiğin yanı sıra, kendi ülkelerinden Finlandiya'ya seyahat eden Kanada, Gürcistan ve Tunus'ta ikamet edenler için giriş kısıtlamaları yeniden uygulanacaktır. Finlandiya'ya San Marino'dan gelen trafikle ilgili kısıtlamalar ise kaldırılacaktır.

Öte yandan, Finlandiya'nın İsveç ve Norveç ile kara sınırında yerel sınır toplulukları için günlük seyahatlere yine de izin verilecektir. Buna ek olarak, 28 Eylül 2020 tarihinden itibaren, 14 günlük karantina süresi olmaksızın İsveç ve Estonya'dan Finlandiya'ya çalışmak üzere insanlar gelebilecektir.

Bununla birlikte, kısıtlanan ve izin verilen ülkeler listesi haftalık olarak gözden geçirilecek ve gerektiğinde güncellenecektir. Giriş kısıtlamalarındaki değişiklikler, Finlandiya Sağlık ve Refah Enstitüsü (THL) tarafından her pazartesi toplanan veriler kullanılarak yapılan uzman değerlendirmesine dayalı olarak yapılacaktır. Son 14 günde 100.000 kişi başına 25 yeni vaka sınır değeri, AB ve Schengen ülkeleri ile Avrupa Birliği Konseyi tarafından tanımlanan Yeşil Listedeki ülkeler için geçerli olacaktır.

28 Eylül 2020 tarihinden itibaren Güney Kıbrıs, Letonya, Lihtenştayn, Litvanya, Polonya, San Marino ve Vatikan'dan Finlandiya'ya girişler kısıtlanmayacaktır.

Ayrıca, Andorra, Bulgaristan, Hırvatistan, İrlanda, Monako, Romanya ve Birleşik Krallık’tan çalışma ya da diğer önemli bir gerekçe ile giriş mümkün olacabilecektir. Bu kişiler için 14 günlük karantina tavsiye edilmektedir.

Diğer tüm üçüncü ülkeler için, giriş kısıtlamaları kapsamında yalnızca Finlandiya'ya ve diğer AB ülkelerine dönüş trafiğine, Helsinki Havalimanı'ndaki transit trafiğe ve diğer önemli trafiğe izin verilmektedir.
1 Ekim 2020 tarihinden itibaren, yolcular, kendi takdirlerine bağlı olarak, iki adet gönüllü COVID-19 testi yaptırarak karantina sürelerini kısaltabileceklerdir.

Fin Hükümetinin Seyahat Kısıtlamalarına Yönelik 11 Eylül 2020 Tarihli Kararı:
 
Fin hükümeti tarafından 11 Eylül 2020 tarihinde alınan kararla, Covid-19 salgınının ikinci dalgasıyla mücadele etmek için Finlandiya'nın 19 Eylül-18 Ekim 2020 tarihleri arasında AB ülkeleri arasındaki iç sınırlarına giriş konusunda ülkeye özgü kısıtlamalar getirmeye devam edeceğine karar verdi.

Hükümet, iç sınır kontrolünün, yeni test temelli yaklaşımın yürülüğe gireceği 23 Kasım 2020 tarihine kadar devam edeceğini açıkladı. İç sınır kontrollerinin yerini sağlık güvenliği önlemleri alacak olup, girişle ilgili kısıtlamaların yanı sıra, geçiş prosedürleri 1 Ekim 2020 tarihinde tanıtılacaktır. Geçiş döneminde, AB ülkelerinden iç sınır kontrolüne tabi olan kişiler, AB'nin yeşil liste ülkelerinden daha yüksek yeni vaka oranına sahip olanlar ve temel nedenlerden dolayı üçüncü ülkelerden gelenler için önceden test yapılması önerilmektedir.

19 Eylül 2020 tarihinden itibaren, Finlandiya ile Schengen ülkeleri arasındaki trafik için giriş kısıtlamalarının, yeni vaka oranının, önceki 14 gün içinde 100.000 kişi başına 25 yeni vakayı aşmadığı durumlarda kaldırılabileceği açıklanmıştır.
Önceki 14 gün içinde 100.000 kişi başına 25 yeni vaka sınır değeri, Avrupa Birliği Konseyi tarafından tanımlanan yeşil listede yer alan ülkeler için de geçerli olacaktır.

19 Eylül 2020 tarihinden itibaren İzlanda, Almanya, Lihtenştayn, Norveç, Polonya ve İsveç'ten Finlandiya'ya giriş artık kısıtlanmayacak olup, Finlandiya ve Estonya, Letonya, Litvanya ve Slovakya arasında halihazırda giriş konusunda herhangi bir kısıtlama bulunmamaktadır.

Hükümetin kararı sonucunda, 18 Ekim 2020 tarihine kadar Finlandiya ve Avusturya, Belçika, Çekya, Danimarka, Fransa, Yunanistan, Macaristan, İtalya, Lüksemburg, Malta, Hollanda, Portekiz, Slovenya, İspanya ve İsviçre arasında iç sınır trafik kısıtlanması uygulanmaya devam edecektir.

Kendi ülkelerinden Finlandiya'ya seyahat eden Güney Kıbrıs, Avustralya, Kanada ve Japonya sakinleri için kısıtlamalar 19 Eylül 2020 tarihinden itibaren kaldırılacaktır.

Diğer tüm üçüncü ülkeler için kısıtlamalar 18 Ekim 2020 tarihine kadar yürürlükte kalmaya devam edecektir. Ülkelerin listesi haftalık olarak gözden geçirilecek ve gerektiğinde güncellenecektir. Dış sınırlarda, giriş kısıtlamalarında, sadece Finlandiya ve diğer AB ülkelerine dönüş trafiğine, Helsinki Havaalanı’ndaki transit trafiğe ve diğer önemli trafiğe izin verileceği açıklanmıştır.
Fin hükümeti tarafından 11 Eylül 2020 tarihinde alınan kararla, Covid-19 salgınının ikinci dalgasıyla mücadele etmek için Finlandiya'nın 19 Eylül-18 Ekim 2020 tarihleri arasında AB ülkeleri arasındaki iç sınırlarına giriş konusunda ülkeye özgü kısıtlamalar getirmeye devam edeceğine karar vermiştir. Hükümet, iç sınır kontrolünün, yeni test temelli yaklaşımın yürülüğe gireceği 23 Kasım 2020 tarihine kadar devam edeceğini açıklamıştır.. İç sınır kontrollerinin yerini sağlık güvenliği önlemleri alacak olup, girişle ilgili kısıtlamaların yanı sıra, geçiş prosedürleri 1 Ekim 2020 tarihinde tanıtılacaktır. Geçiş döneminde, AB ülkelerinden iç sınır kontrolüne tabi olan kişiler, AB'nin yeşil liste ülkelerinden daha yüksek yeni vaka oranına sahip olanlar ve temel nedenlerden dolayı üçüncü ülkelerden gelenler için önceden test yapılması önerilmektedir.Yeni karar ile Türkiye’den seyahat kısıtlamasında herhangi bir değişiklik yapılmamakla birlikte, ülkeler listesinin haftalık olarak gözden geçirileceği ve gerektiğinde güncelleneceği belirtilmiştir (17.09.2020).

Finlandiya Başbakanı Sanna Marin 15.06.2020 tarihinde yaptığı basın toplantısında, corona (korona) virüsü salgını nedeniyle Mart ayından bu yana yürürülükte olan acil durum kararının kaldırılacağını ancak, salgının neden olduğu tehlikenin halen devam ettiğini belirtmiştir. Restoranlar, bakım evleri ile 500’den fazla kişinin bir arada bulunmasına yönelik kısıtlamaların ise hafta içerisinde gözden geçirilmelerinin ardından bir süre daha devam edeceğini, salgına karşı tedbirlerin olağan üstü hal kanununa göre alınmayacağını, bu amaçla Ağustos ayında Mecliste yeni bir tasarının görüşüleceğini ifade etmiştir (15.06.2020).

Finlandiya Hükümeti 11.06.2020 tarihinde COVID-19 (KOVİD-19) salgını nedeniyle uygulanan kısıtlamaların tedricen kaldırıldığını hatırlatarak, 15 Haziran tarihinden itibaren karantina tedbirleri talep edilmeden Norveç, Danimarka, İzlanda, Estonya, Letonya ve Litvanya’dan geliş ve gidişler için sınırların açılacağını, diğer taraftan ülkeye diğer Shengen ülkelerinden zaruri durumlar halinde karantina koşulu tavsiye edilerek kontrollü gelişlerin devam edeceğini açıklanmıştır. Bu kapsamda salgına ilişkin mevcut şartlar nedeniyle komşu ülke İsveç'ten zaruri gelişler haricinde bu ülkeye sınırların kapalı kalması söz konusudur (11.06.2020)

Finlandiya, 14 Mayıs 2020 tarihi itibariyle sınır geçişlerine müsaade etmeye başlamıştır. Bu kapsamda Fin vatandaşları,Finlandiya’da yaşayan AB ve Şengen bölgesi ülke vatandaşları ile oturma izni olanların Finlandiya’ya gelebileceği, diğer AB ve Şengen ülkesi vatandaşları ile buralarda oturma izni olanların ise ülkeden ayrılabileceği, çalışma ve diğer gerekli trafik kapsamında giriş çıkışlara müsaade edileceği , üçüncü ülke vatandaşlarının ülkeden ayrılabileceği sınır polisi tarafından duyurulmuştur. Taşımacılığa ise uluslararası taşımacılık kapsamında müsaade edileceği belirtilmiştir. Yapılan uygulama ile AB içi sınır geçişleri çalışmaya imkan tanımak üzere açılmıştır. Bu çerçevede, özellikle tarım ve inşaat sektörlerinde eksikliği hissedilen AB ülkelerine mensup çalışanların ülkeye girişi mümkün olabilecektir (14.05.2020).

Finlandiya’da Hükümet 16 Mart tarihinde ilan edilen olağanüstü hal durumu kapsamında yapılan uygulamaların 1 Haziran tarihinden itibaren kısmen gevşetilmesine karar vermiştir.
Bu çerçevede,
- 14 Mayıs 2020 tarihi itibariyle Schengen iç sınırlarında istihdam amaçlı ve diğer önemli önemli ihtiyaçlar için sınır geçişlerine izin verileceği ve uzaktan eğitime devam edilen ilk ve orta okulların açılacağı,
- Halen 10 kişiden fazla kişinin bir araya gelinememesi halinin 1 Haziran'da itibaren en fazla 50'ye kişiye kadar hafifletileceği,
- Bu tarihten sonra restoranların kademeli olarak açılacağı, spor müsabakalarına devam edileceği, müze ve tiyatro gibi kültürel mekanlar ile hobi ve diğer spor tesislerinin faaliyete geçeceği
- Diğer taraftan, 500'den fazla kişinin katıldığı halka açık etkinliklerin 31 Temmuz'a kadar yapılamayacağı açıklanmıştır.

Gelişmelerin Haziran ayı sonuna kadar izlenerek, durumun tekrar gözden geçirileceği de belirtilmiş, evden çalışma koşullarının ise bir sonraki değerlendirmeye kadar devam edeceği bildirilmiştir (05.05.2020).

Finlandiya’da sınır geçişlerine 07 Nisan 2020 tarihinde coronavirus (koronavirüs) salgınının yayılmasını yavaşlatmak amacıyla yeni kısıtlamalar getirilmiştir. Buna göre, AB ülkeleri ile diğer ülkelerden gelişlerde sınır trafiği ve karantina kuralları sıkılaştırılarak, 13 Mayıs 2020'ye kadar uygulanacağı açıklanmıştır. Uygulama kapsamında, gerekli iş seyahati ve diğer zaruri trafiğe izin verileceği, bu amaçla sınırı geçen çalışanların işverenden alınmış belge göstermesi şartı getirilmiştir. İşverenden ise çalışanların istihdam yerine yakın bir yere yerleştirilmesi için gayret göstermesi ile gereksiz yakın temasta bulunmaması talep edilmiştir.

Esas olarak, Finlandiya'ya gelenlerin nedenine bakılmaksızın, Finlandiya sağlık yetkililerinin talimatlarını çerçevesinde 14 gün boyunca karantina koşulları altında kalması gerektiği belirtilmektedir. Bu şartın acil tıbbi hizmet ile kurtarma hizmeti personelinin sınır geçişleri ve yük taşımacılığı için geçerli olmadığı açıklanmaktadır. Yük taşımacılığında sürücülere enfeksiyon riskinin azaltılması ile karantina benzeri koşullar altında nasıl kalınacağı hakkında talimatlar verileceği belirtilmektedir. İhtiyaca göre sınır trafiğine ilave kısıtlamalar getirilebileceği duyurulmuştur.

Diğer taraftan, halen uygulanan sınır kontrolü ve trafik kısıtlamasının sonuç verdiği, İsveç ve Norveç sınırlarında trafik hacminin yaklaşık %95 oranında azaldığı ve mevcut trafiğin yaklaşık %80-90'ının yük taşımacılığı olduğu açıklanmaktadır (07.04.2020).

Finlandiya’da coronavirus (koronavirüs) salgınına karşı Olağan Üstü Hal Kanunu çerçevesinde 13 Nisan 2020 tarihine kadar alınan önlemler 13 Mayıs tarihine kadar uzatılmıştır. Alınan uzatma kararına yönelik açıklamada salgının yayılmaya devam ettiği ancak, alınan önlemler sonucunda tepe noktasına ulaşmasının beklenmediği belirtilmiştir. Diğer taraftan, sağlık hizmetlerinde kullanılan ilaç ve malzemenin satışına müsaade edilmemesi hakkında hükümetin karar alınacağı bildirilmiştir (01.04.2020).

Finlandiya Hükümeti 16 Mart 2020 akşamı coronavirus’ünün (koronavirüsünün) neden olduğu salgınla mücadele amacıyla olağan üstü hal kararı almış almıştır. Bu çerçevede, halk sağlığı ve sağlık güvenliği amacıyla, Finlandiya'nın sınırlarının uluslararası yükümlülüklere uygun olarak gecikmeksizin kapatılması için hazırlıklar yapılacağı, Fin vatandaşlarının ve Finlandiya'da ikamet eden kişilerin geri dönüşü haricinde Finlandiya'ya yolcu taşımacılığının en kısa sürede askıya alınacağı ve Finlandiya'ya yurtdışından dönen Fin vatandaşları ile daimi ikamet edenlerin iki hafta karantina altına alınacağı ilan edilmiştir. Ayrıca, Fin vatandaşları ve Finlandiya'da ikamet eden kişilerin yurtdışına seyahat etmemesi ve yurtdışındaki Fin turistlerin hemen ülkeye geri dönmeleri tavsiye edilmiştir.

Taşımacılık faaliyetlerinin ve mal trafiğinin her zamanki gibi devam edeceği açıklanmıştır.

Bu kapsamda alınan diğer kararlara göre; halka açık toplantılar 10 kişi ile sınırlandırılmıştır. Ayrıca, halka açık yerlerde gereksiz zaman harcanmaması önerilmiştir.

Okullar, eğitim kurumları, üniversiteler ve uygulamalı bilimler üniversitelerinin yanı sıra sivil eğitim ile diğer eğitim kurumlarının kapatılacağı ve yakın iletişim gerektiren öğrenimin askıya alınacağı, bu kapsamda, lise ve yüksek öğrenim kurumlarının uzaktan eğitim yoluna başvuracağı bildirilmiştir. Evde okul öncesi dönem için çocuk bakımı yapabilecek velilerin bu yönde düzenlemeye gitmesi, bu bakımı yapamayanlar ile kritik öneme sahip sektörlerdeki çalışanların okul öncesi çocuk eğitimi ile 1-3 sınıflardaki öğrencileri ve özel destek gerekenler için eğitimin devam edeceği açıklanmıştır.

Müze, tiyatro, kültürel mekanlar, kütüphaneler, hobi ve eğlence merkezleri, spor tesisleri, gençlik merkezleri, organizasyonla yapılan toplantılar, yaşlı rehabilitasyon merkezlerinin kapatılacağı belirtilmiş, dini gruplar ile (kamu ve özel sektör dışında kalan) üçüncü sektörün bu tavsiyeleri dikkate alması tavsiye edilmiştir. Sağlık kurumu ziyaretleri yasaklanmıştır. Kamu kurumu çalışanlarına mümkün olması halinde evden çalışma talimatı verilmiştir.

Kamu ve özel sektörde sağlık ve sosyal yardım hizmetleri kapasitesinin artırılacağı, acil olmayan faaliyetlerin azaltılacağı, özel sektörün kapasitesinin gerektiğinde kamusal kullanım için seferber edileceği, aynı zamanda yasal süre ve yükümlülüklerin hafifletileceği, kritik personel ihtiyacında, hem özel hem de kamu sektöründe Çalışma Saatleri Kanunu ve Yıllık Tatiller Kanunu hükümlerine istisnalar uygulanacağı, sağlık ve sosyal refah ve iç güvenlik konularında eğitimli profesyonellerin gerektiğinde çağrılmaları için gerekli düzenlemeler yapılacağı belirtilmiştir.

Yaşam ve sağlık için ciddi bir tehlikeyi önlemek amacıyla insan hareketinin kısıtlanabileceği açıklanmıştır.

Ülkeler Tarafından Uygulanan COVID-19 (KOVİD-19) Geçici Ticaret Önlemleri İçin:  https://www.macmap.org/en/covid19 (ITC-Market Access Map/COVID-19 Temporary Trade Measures)

Ekonomik Destekler

Finlandiya Ekonomik İşler ve İstihdam Bakanlığı tarafından yapılan açıklamaya göre; İşletme Maliyetlerini Destekleme Yasası’nda, tek başına girişimcilere ve küçük şirketlere yardım verilmesini daha esnek hale getirmek ve koronavirüs salgını nedeniyle kapatılan şirketlere kapatma tazminatı oluşturmak amacıyla yapılan değişiklik Cumhurbaşkanı tarafından 9 Nisan 2021 tarihinde onaylanmış olup, 12 Nisan 2021 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Yapılan açıklamada, işletme maliyeti desteğinin, koronavirüs salgını nedeniyle cirosu en az %30 oranında düşen şirketler için tasarlandığı ve kapatma tazminatının, müşteri tesislerinin yasa veya bir makamın emriyle kapatıldığı küçük ve mikro ölçekli şirketler için düzenlendiği belirtilmektedir. Bu kapsamda, işletme maliyeti desteği için üçüncü başvuru turu 27 Nisan 2021 tarihinde, kapatma tazminatı için başvuru turu ise 12 Mayıs 2021 tarihinde başlayacak olup, şirketler her iki destek türü için de Devlet Hazinesine başvurabileceklerdir.

Hükümet tarafından verilen işletme maliyeti desteği için ilk başvuru turu Temmuz-Ağustos 2020, ikinci başvuru turu ise Aralık 2020- Şubat 2021 tarihlerinde gerçekleşmiştir. Üçüncü tur işletme maliyeti desteği ve kapanış tazminatı için toplam 356 milyon Avro ayrıldığı yapılan açıklamada belirtilmiştir (Finlandiya Ekonomik İşler ve İstihdam Bakanlığı- https://tem.fi/en/-/application-rounds-for-business-cost-support-and-closure-compensation-to-open-in-april-may) (09.04.2021).

Ülkede olağanüstü hal kararının yanı sıra, salgının Finlandiya ekonomisi üzerindeki etkisini hafifletmek için 5 milyar Avroluk paket uygulanacağı Ekonomik İşler Bakanı tarafından açıklanmıştır. Finlandiya Maliye Bakanlığının açıklamasında da kamu finansman hizmetinde kredi imkanlarına yönelik önlemler alındığı ve belediyelere ek yardım sağlanacağı belirtilmiştir.

Ekonomiye yönelik destek kapsamında, şirketlere likidite sağlanması amacıyla Finlandiya Ekonomik İşler İstihdam Bakanlığı kontrolünde ihracat kredisi imkanı da sağlayan Finnvera’nın KOBİ’lere yönelik iç finansman hacminin 2 milyar Avro'dan 4,2 milyar Avro'ya çıkarılmasına hazır olunduğu bildirilmiştir. İşletmelere yönelik finansman destek kararlarının 3-4 gün içerisinde ilan edilebileceği, bu önlemler çerçevesinde Finnvera'nın karşı karşıya kalabileceği kayıpların %50'sinin kamu tarafından karşılanacağı belirtilmiştir.

Finnvera ve bankaların işbirliğine yönelik olarak, işletme finansmanının sorunsuz gerçekleştirilmesi amacıyla kamu emeklilik fonunun (VER) Fin şirketleri ticari kağıtlarına 0,5-1 milyar Avro kadar yatırımda bulunacağı bildirilmiştir. İşletmeler için vergi işlemleri ve ödeme taksitlerinde kolaylığa gidileceği, 1 Mart 2020 tarihinden sonra ödenmesi gereken vergilerde erteleme veya işletmelerin başvuruları üzerine vergi faizlerinin %7'den %4'e düşürüleceği açıklanmıştır.

Ülkedeki ekonomik durum sebebiyle sosyal güvenlik sigorta ödemelerinde, ödeme sürelerinin en fazla 3 ay uzatılabileceği açıklanmıştır.

Ülkede ihracat ve yabancı yatırım ve turizmi geliştirmek amacıyla faaliyet gösteren ve bu amaçla program teşvikleri sağlayan Business Finland aracılığı ile yenilikçi alanlar ile turizme yönelik  30 milyon Avro toplam finansman hacmi tahsis edildiği duyurulmuştur.

KOBİ’lerin gelişimine yönelik faaliyet gösteren Ely merkezleri aracılığıyla KOBi'lere işletme finansmanı sağlanacağı, bu kapsamda önceliğin hizmet sektörüne verileceği, ihtiyaç durumunda diğer sektörlere de destek sağlanacağı açıklanmıştır. Destek kapsamında verilecek finansman hacminin toplam 50 milyon Avro olacağı ve diğer destek ödemelerinin hızlandırılacağı belirtilmiştir (17.03.2020).

Finlandiya hükümeti 2020 yılı 2. ilave bütçe tasarısı ile 2021-2024 yılları arası mali planı onaylanmak üzere Meclise sunmuştur. Hükümet tasarısında corona (korona) virüsü salgını nedeniyle sağlık hizmetleri ve kamu idaresinde ortaya çıkan açığın karşılanması, 600 milyon Avro dolayında koruyucu malzeme ve ilaç temini, ekonomik faaliyetin devamına destek vermek için ilave 1 milyar Avro ile salgından etkilenen kişilerin günlük ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik 1,5 milyar Avro kaynak sağlanmasının amaçlandığı belirtilmiştir. Bu çerçevede, destek amaçlı verilecek toplam 4,1 milyar Avronun tedarikinin hedeflendiği belirtilmiştir. Bu kapsamdaki ortaya çıkan ihtiyaçların bir Mayıs ayında gündeme alınacak bütçe paketinde yer alabileceğine değinilmiştir. Diğer taraftan, yavaşlayan ekonomik faaliyetle beraber azalacak milli gelir sonucu vergi gelirinin her alanda önemli ölçüde azalacağı, salgına karşı açıklanan vergisel destek paketleri ile vergi gelirlerindeki azalış sonucu bu alanda 4,7 milyar Avro düşüş beklendiği kaydedilmiştir. Finlandiya'da corona (korona) virüsü salgını sonrası açıklanan destek paketlerine kaynak oluşturmayı amaçlayan bütçe revizyonu kapsamında, daralacak ekonomi nedeniyle kamu gelirlerinin de azalacağı açıklanmıştır. Bütçe revizyonunda özellikle şirket kazançlarında önemli düşüşler beklendiği kayda alınmıştır (09.04.2020).

Finlandiya’da 2020 yılında işletmelerce ödenen KDV tutarının 2 yıl vadeli kredi olarak işletmelere geri verilmesine yönelik destek paketi hazırlandığı açıklanmıştır. Söz konusu desteğin, AB normlarına göre sübvansiyon sayılmaması için %3 oranında faiz uygulanacağı belirtilmiştir. Finlandiya’da KDV oranı genel seviyesi %24 oranındadır. Bu çerçevede gerekli mevzuat düzenlemeleri için harekete geçildiği ve destekten corona (korona) virüs salgını nedeniyle faaliyetleri 4 Nisan 2020 tarihinde durdurulan restoran ve kafelerin sabit maliyetleri ile yeni eleman ihtiyaçlarının karşılanmasına destek olunmasının amaçlandığı belirtilmektedir. Sektörün bu aşamada Mayıs ayı boyunca kapalı olacağı belirtilmektedir  (27.04.2020).

Finlandiya Hükümeti, işletmelerin finansal sorunlarının hafifletilmesi ve virüs salgını maliyetlerinin karşılanması hedefiyle tamamlayıcı 3. ek bütçe önerisinde bulunmuştur. Haziran ayı başında Fin Meclisine sunulacak teklifte bazı teşvik tedbirleri öngörülmektedir. Bu çerçevede, kamu mülkiyetindeki şirketlerde hisse alımına yönelik ayrılan ilave 700 milyon avro ile sermaye artırımı yapılabilecektir. Söz konusu tedbirle öncelikle havayolu şirketi Finnair’in desteklenmesi söz konusudur. Corona (korona) virüsü krizi nedeniyle İstihdam Fonu'nuna borç finansmanı amacıyla 880 milyon avroya kadar kredi garantisi getirilecektir. Hükümetin Acil Durumda İşsizlik Risklerini Azaltmaya Yönelik Avrupa Destek Aracı (SURE) kapsamındaki geçici destekler için 432 milyon avroya kadar kredilere devlet garantisi verilebilecektir. Ayrıca Hükümet, Avrupa Yatırım Bankası pan-Avrupa AB COVID-19 Garanti Fonundan kaynaklı zararlara karşı 372 milyon avroya kadar devlet garantisi sağlayabilecektir. Yiyecek ve içecek hizmeti veren işletmelere destek için 123 milyon avro ödenek önerilecektir. Diğer taraftan, salgın ile mücadele kapsamında aşı ve ilaç geliştirilmesi için Finlandiya Akademisi'ne 10 milyon avro verilebileceği bildirilmektedir. Ayrıca, 'test, izleme, izole etme ve tedavi etme' yaklaşımı kapsamında temas ve izleme programı harcamalarına toplam 6 milyon avro ödenek önerilmektedir. Ek bütçe teklifi ile net borçlanma ihtiyacının 832 milyon avro artması ile 2020 yılında 13.5 milyar avro net borçlanma ön görülmektedir (11.05.2020).

Finlandiya Ekonomik İşler Bakanı Mika Lintilä, yaklaşık büyüklüğü 1 milyar avroyu bulacağı bildirilen ilave ekonomik destek paketi açıklamıştır. Yeni dalga iflas ve iş kaybının önlenmesine yönelik paket kapsamında, işletmelerin 2.000 ila 200.000 avro arasında destek verileceği belirtilmektedir. Destek paketine ilişkin mevzuatın henüz tamamlamadığı aktarılırken cironun önemli oranda düşmesi halinde kısa dönemde firma sabit ve çalışan giderlerinin karşılanmasıyla işletmenin faaliyetinin devamının amaçlandığı belirtilmektedir. Uygulamanın 2 ay süre için tasarlandığı belirtilmiştir (14.05.2020).

Fin hükümeti 2020 yılı 4. İlave bütçesi içeriği hakkında 02.06.2020 tarihinde karar aldığını açıklamıştır. 5,5 milyar avroyu bulunduğu belirtilen bütçe paketinin korona virüsü kaynaklı krize yönelik önlemleri devamı niteliğinde olduğu, ekonomik, çevresel ve sosyal sürdürülebilirlik ile krizden çıkış üzerine yoğunlaştığı belirtilmiştir. Paket kapsamında çocuk ve gençlere yönelik düzenlemeleri ile verimlilik ve ekonomik performansı artırmak için meslek eğitimi, araştırma-geliştirme faaliyetlerinin desteklenmesi ve bazı alt yapı yatırımlarına yönelik harcamalara kaynak tahsis edildiği bildirilmektedir. Ek bütçe kapsamında iş dünyasına doğrudan 300 milyon avro ayrıldığı, bu kapsamda daha önce Business Finland tarafından KOBİ’lere yönelik yürütülen destek programına ilave 180 milyon avro tahsis edildiği, üretim zincirindeki aksamalara karşı önlemler için 120 milyon avro ayrıldığı belirtilmektedir. Ayrıca, 25 milyon avronun da iş geliştirme projelerine tahsis edileceği açıklanmıştır. Büyük firmalara yönelik sermaye desteği için Fin Sanayi Yatırım Şirketine (TESI) 250 milyon avro, Fin Mineral Grup kuruluşuna 150 milyon avro, pil geliştirme kümelenmesine 300 milyon avro, tarım yatırımları için 70 milyon avro, gemi yapımı araştırma desteği için 20,75 milyon avro kaynak ayrılacağı belirtilmiştir. Ayrıca, işletmelerin Ocak-Mart dönemi KDV ödemelerindeki %4 olan gecikme faizinin % 3 oranına düşürülerek, bu miktarın kredi olarak kullandırılmasına imkan tanınacağı bildirilmiştir (03.06.2020).

Finlandiya Hükümeti, 9 Temmuz 2020 tarihinde Araştırma, Geliştirme ve Yenilik Faaliyetleri için Finansman Sağlanması Kararnamesi'nde değişiklik yapmıştır. Değişiklik kapsamında, corona (korona) virüs salgını bağlamında oluşturulan ve Avrupa Komisyonu tarafından onaylanan geçici devlet yardımı programına göre araştırma, geliştirme ve yenilik faaliyetleri için finansman sağlanmasına yönelik düzenleme çerçevesinde,  şirket başına 800.000 avroya kadar destek verilmesi mümkün hale gelmiştir. Corona (korona) virüsü salgını nedeniyle sorun yaşayan firmalara yönelik düzenlenen desteğin, AB mevzuatına göre tanımlı "de minimis" yardımlara ek olarak verilmesi öngörülmektedir. "De minimis" yardım tutarı ise şirketlere üç mali yıl boyunca çeşitli kuruluşlar tarafından maksimum 200.000 avroya kadar verilebilecek miktara denk gelmektedir. Uygulamanın 2023 yılı sonuna kadar edeceği bildirilmektedir. Değişiklik ile Business Finland tarafından uygulanan geçici devlet yardım programı kapsamında mali sıkıntı yaşayan şirketlere finansman sağlanmasına olanak tanınacaktır. Bu şekilde Business Finland, koronavirüs salgınının neden olduğu finansal zorluklar nedeniyle araştırma, geliştirme ve inovasyon finansmanı için yürürlükte olan şartları sağlayamayan şirketlere geçici finansman sağlayabilecektir (10.07.2020).

Finlandiya Ekonomik İşler ve İstihdam Bakanlığı, koronavirüs salgınının şirketleri ve işgücü piyasasını ve Bakanlığın idari şubesindeki hizmet kapasitesini ve çalışma ortamını nasıl etkilediğine dair takip verilerini harmanlayan güncellenmiş bir bilgi paketi yayınladı. Söz konusu rapor, koronavirüs salgını ve işten çıkarma durumu nedeniyle şirketlere verilen mali destek ile ilgilidir. Söz konusu raporda, Finlandiya’nın,şimdiye kadar koronavirüs krizinden diğer birçok ülkeye göre daha az ekonomik hasarla kurtulmuş gibi göründüğü, iş sübvansiyonları, esnek işbirliği müzakereleri ve işten çıkarma prosedürlerinin Finlandiya'da çok sayıda iflasın önlenmesine yardımcı olduğu belirtilmektedir. Bununla birlikte, şirketlerin yaklaşmakta olan büyük işbirliği müzakereleriyle ilgili son duyuruları, koronavirüs salgınının bazı etkilerinin gecikebileceğini gösterdiği de ifade edilen raporda, bu etkilerin küresel ekonomik durumun uzunluğuna ve şirketlerin şu anda faaliyet göstermeye zorlandığı istisnai koşullara bağlı olduğu vurgulanmaktadır.

Söz konusu raporda, iş ve tüketici güveninin arttığı, ticaret ve hizmetlerdeki cirodaki düşüşün yavaşladığı ve Avrupa endüstrisinden gelen sinyallerin olumlu olduğu belirtilmektedir. Bununla birlikte, var olan durum devam ederse sanayi üretiminde ve yeni siparişlerde düşüşün devam edeceği, turizm ve denizcilik endüstrisi gibi bazı sektörler için kötüleşen bir küresel ekonominin ortasında zorluklar yaşanacağı tahmin edilmektedir. Bahsekonu raporda, Business Finland’ın  sağladığı desteklere son başvuru tarihine kadar toplam 28.715 projenin başvurduğu, başvuruların %93'ünün işleme alındığı ve %68'inin kabul edildiği, yaklaşık olarak 1.300 başvurunun ise hala beklemede olduğu belirtilmektedir.18.770 projeye toplamda yaklaşık 912 milyon Avro tahsis edildiği, yıkıcı durumlarda işletmeleri desteklemek için ayrılan yardımlardan, ön analizlere yaklaşık 79 milyon Avro ve kalkınma finansmanına yaklaşık 832 milyon Avro tahsis edildiği de bildirilmektedir.

Business Finland tarafından en fazla desteğin, ticaret, inşaat, yazılım ve oyun, turizm ve restoran endüstrilerinin yanı sıra yaratıcı endüstrilere verildiği ifade edilmektedir. Ekonomik Kalkınma, Ulaştırma ve Çevre Merkezleri’nin (ELY merkezleri), 29.936'sı değerlendirmeye alınan 33.107 başvuru aldığı, bu başvurulardan 21.013 başvurunun (%70) kabul edildiği belirtilerek, ELY merkezleri tarafından sağlanan fonun 295 milyon Avro olduğu, ortalama olarak, şirket başına ön analiz için 6.148 Avro ve iş geliştirme için 32.939 Avro tahsis edildiği bildirilmektedir. ELY merkezlerinden gelen desteğin çoğunlukla toptan ve perakende ticaretin yanı sıra konaklama ve restoran sektörlerinde de kullanılmakta olduğu, bunlara ek olarak, en çok destek alan sektörler arasında yasal ve muhasebe hizmetleri, yönetim danışmanlığı, mimarlık ve mühendislik hizmetleri, bilimsel faaliyetler ve araştırma gibi profesyonel, bilimsel ve teknik faaliyetlerin bulunduğu da belirtilmektedir.

Tek girişimcileri desteklemek için ayrılan 250 milyon Avrodan bugüne kadar yaklaşık 85 milyon avro tahsis edildiği, kalan başvurularda, Belediye başına başvuru sayısına bağlı olarak uygulanan finansman miktarının artmasının mümkün olduğu, yıl sonuna kadar, belediyelerin şirketlere sağlanan finansman miktarı hakkında rapor vereceği de bahse konu raporda bildirilmektedir. Devlet Hazinesi’nin, işletme maliyetlerini desteklemek için yaklaşık 107 milyon Avro verdiği, başvurular için son tarih olan 31 Ağustos’a kadar,  %27'si onaylanan 12.855 başvuru aldığı belirtilerek, desteğin, şirketlerin sabit maliyetlerini ve ayarlanması zor olan bordro maliyetlerini karşılamak için tasarlandığı ifade edilmektedir. 31 Ağustos 2020’ye kadar, yiyecek ve içecek hizmetleri sektörünün, faaliyetlerindeki kısıtlamalardan kaynaklanan tazminat için toplam 1.525 başvuru yaptıği, şimdiye kadar 212 başvurunun kabul edildiği ve destek miktarının yaklaşık 4,2 milyon Avro olduğu, toplamda 72.47 milyon Avro tazminatın, 6.257 şirkete toplu ödeme şeklinde verildiği, fonların işlenmesinin hala devam etmekte olduğu belirtilerek, yiyecek ve içecek hizmetleri sektöründeki şirketlerin, 31 Ekim 2020 tarihine kadar “yeniden istihdam desteği” için başvuru yapabilecekleri ifade edilmektedir.

Bu süreçte, iflasların sayısının artmadığı, şirketlerin, devletin sağladığı finansman ve kendi mali ve destek araçlarının yardımıyla yaz aylarında hayatta kaldıkları ifade edilerek, iflas mevzuatında yapılan geçici değişikliğin de bu durumda etkili olduğu belirtilmektedir. Ayrıca, Ağustos ayının sonunda, işten çıkarılan insan sayısının, ilkbaharda yaşanan zirveden yaklaşık düştüğü, Bakanlığın kayıtlarına göre, tamamen işten çıkarılan işsiz iş arayanların sayısının Ağustos ayında azalmaya devam ettiği ve sayıların ayın son haftasında 65.000'e ulaştığı, ancak, işten çıkarılan kişi sayısının geçen yıla göre arttığı bilgisi de raporda yer almaktadır. İşten çıkarmaların sayısına göre, konaklama ve restoran sektörlerindeki şirketlerin koronavirüs krizinden en çok zarar gören sektörler olduğu bildirilirken, coğrafi olarak Lapland ve Uusimaa bölgelerinin bu durumdan en çok etkilenen bölgeler olduğu bilgisi de verilmektedir (17.09.2020).

Finlandiya Hükümeti, Koronavirüsün neden olduğu ekonomik etkileri telafi etmek amacıyla hazırladığı, 2020 yılı için yedinci ek bütçe teklifi üzerinde 23/10/2020 tarihinde anlaşmaya varmış olup, söz konusu bütçe teklifi 29/10/2020 tarihinde Parlamentoya sunulmuştur (02.11.2020).

Finlandiya Hükümeti 2020 Yılı İçin Yedinci Ek Bütçe Teklifi (03.11.2020):

Finlandiya Hükümeti, 2020 yılı için yedinci ek bütçe teklifi üzerinde 23/10/2020 tarihinde anlaşmaya varmış olup, söz konusu bütçe teklifi 29/10/2020 tarihinde Parlamentoya sunulmuştur.        Finlandiya Maliye Bakanlığı tarafından yapılan açıklamaya göre, Hükümet, 2020 yılı için yedinci ek bütçe teklifinin, özellikle koronavirüsle ilgili ihtiyaçlar için fon tahsis edeceğini, ek maliyetleri karşılayacağını, gelir ve gelir kaybını telafi edeceğini önermektedir. Koronavirüs (COVID-19) krizini yönetmenin, Hükümetin ekonomi politikasının merkezi bir parçası olduğu belirtilerek, Hükümetin kriz konusunda işletmelere, belediyelere ve vatandaşlara yardımcı olacak bir köprü inşa etmek için ek bütçeyi kullanmayı planladığı bildirilmektedir.

Hükümetin işletme maliyetlerine yönelik sabit vadeli desteği için ikinci bir başvuru turunun başlatılması için 410 milyon Avro tutarında ek bir ödenek önerilmiştir. İlk başvuru turundan sonra halen kullanılmamış 140 milyon Euro'luk ödenek bulunduğu bildirilen açıklamada, bu miktar ile birlikte bahsekonu amaç için şu anda mevcut olan toplam miktarın 550 milyon Avro olacağı ifade edilmektedir.

Söz konusu bütçe teklifinde, virüs durumu uzadıkça toplu taşımada hizmet düzeyini güvence altına almak için toplam 111 milyon Avro teklif edilmekte olup, bu miktarın, 11 milyon Avro’luk bölümünün yolcu demiryolu hizmetlerinin satın alınması için, 100 milyon Avro’luk bölümünün ise hem yerel hem de bölgesel hizmetleri kapsayan şehirlerde ve orta ölçekli kentsel alanlarda toplu taşıma hizmetlerinin satın alınması için ayrıldığı bildirilmektedir.

Sanat ve kültür sektöründe, COVID-19 nedeniyle gelir kaybının telafisi ve faaliyetlerin sürdürülmesini sağlamak için 23 milyon Avro önerilmekte olup, sanat ve kültür sektöründeki bireylere ve diğerlerine hibe olarak dağıtılması amacıyla Sanat Tanıtım Merkezi için 7 milyon Avro teklif edilmiştir.

Eğitim ve Kültür Bakanlığı ile idari şubesindeki kurum ve kuruluşların, 2020 yılında toplam 175,7 milyon Avro bütçe fonu alacakları belirtilen açıklamada, bu miktar içinde bilim için 34,2 milyon Avro, sanatı teşvik için 75,2 milyon Avro, spor ve beden eğitimini teşvik için 48,8 milyon Avro ve gençlik çalışmalarının teşviki için 17,6 milyon Avro ayrıldığı ifade edilmektedir. Sosyal İşler ve Sağlık Bakanlığı ve idari şubesinin geri kalanı için 2020 yılındaki durumu dengelemek amacıyla toplam 142,5 milyon Avro ayrıldığı, Tarım ve Orman Bakanlığı ve diğer idari şubesi için ise 10,7 milyon Avro ayrıldığı da bildirilmektedir.

Söz konusu açıklamada devamla, COVID-19 aşılarının satın alınması için 90 milyon Avro tutarında ek ödenek önerilmekte olduğu belirtilerek, Finlandiya Sağlık ve Refah Enstitüsünün işletme giderleri için, diğer hususların yanı sıra, aşılama planlaması ve sağlanması ve test kapasitesinin artırılması için yaklaşık olarak 1,5 milyon Avro tutarında ek bir miktarın önerildiği bildirilmektedir.

Buna ek olarak, Finlandiya’nın Avrupa Komisyonu finansmanı ile satın alınacak COVID-19 aşılarına katkısı ve aşıların önceden rezerve edilmesinin maliyetleri için 13,1 milyon Avro önerildiği ifade edilmektedir.

Ayrıca, COVID-19'un bir sonucu olarak devlet kurumları ve kamu kurumları için ödeneklerde de bir dizi artış önerilmektedir.

Polis tarafından sağlanan ücretli hizmetlerden, özellikle pasaport hizmetlerinden elde edilen gelirdeki azalma nedeniyle, polislere 10 milyon Avro’luk artırılmış bir tahsis önerilmiş olup, ayrıca virüs durumundan kaynaklanan ek harcamaların karşılanması için cari yılda polis için 3 milyon Avro’luk bir artış daha önerilmiştir.

Sınır Muhafızları için, iç sınır kontrollerinin geçici olarak yeniden başlatılmasından kaynaklanan ekstra maliyetleri karşılamak için 3,4 milyon Avro tutarında bir ödenek artışı önerilmektedir. Gümrük için, pandemiyle mücadele ile ilgili iç sınır kontrolü ve koruyucu teçhizat maliyetleri için 990 bin Avro tutarında bir meblağ önerilmektedir.

Ayrıca, istisnai düzenlemeler nedeniyle askere alınanlar için gıda ödeneği harcamalarının karşılanması için 7,1 milyon Avro’luk bir artış önerilmektedir.

Hükümetin, yerel yönetim maliyesini destekleyerek, temel kamu hizmetlerinin finansmanını güvence altına aldığı ve vergi artışları için baskıyı azalttığı ifade edilen açıklamada; belediyelere koronavirüs test etme ve izleme maliyetlerini telafi etmek amacıyla, temel kamu hizmetleri için merkezi hükümet transferlerinde bir defaya mahsus 350 milyon Avro tutarında bir artış önerildiği, Åland Eyaletindeki ilgili maliyetler için ise toplam 5 milyon Avro teklif edildiği açıklanmıştır.

Ayrıca, COVID-19'dan kaynaklanan diğer maliyetleri ve gelir kaybını telafi etmek için merkezi hükümete temel kamu hizmetleri için yerel yönetime yapılan transferlerde bir defaya mahsus 400 milyon Avro ve hastane bölgeleri için 200 milyon Avro tutarında artış önerilmektedir.

Hükümet Programına göre, Dışişleri Bakanlığı tarafından idare edilen münhasır resmi kalkınma yardımı bütçe kalemine ödeneklerde 50 milyon Avro artış önerilmektedir. Bu artışın 5 milyon Avro’luk bölümünün Dünya Sağlık Örgütü'nün gelişmekte olan ülkelerdeki COVID-19 salgınıyla mücadele çalışmalarına, 24,5 milyon Avro’luk bölümünün pandeminin insani sonuçlarına yanıt olarak insani yardıma ve 18 milyon Avro’luk bölümünün ise iklim finansmanına ayrılacağı açıklanmıştır. Finlandiya Endüstriyel İşbirliği Fonu'nun (Finnfund) sermayesinin artırılması için ise 50 milyon Avro önerildiği belirtilmekte olup, bunun aynı zamanda Fin şirketlerinin ihracat fırsatlarını da desteklemekte olduğu belirtilmektedir.

Sınır Muhafızları için 240 milyon Avro tutarında bir tedarik yetkisi önerilmiş olup, bu da Sınır Muhafızlarına iki yeni açık deniz devriye gemisinin satın alımı için sözleşme yapma yetkisi vermiştir. Cari yıl için 120 milyon Avro tutarında bir ödenek önerilmekte olup, açık deniz devriye gemilerinin tedarikinin yurt içi istihdam üzerinde önemli bir etkiye sahip olacağı da ifade edilmiştir.

Finlandiya İnovasyon Fonu Sitra'nın katkısına dayalı olarak, devletin, üniversiteleri sermayeye dönüştürmek için 2020 yılında 33 milyon Avro kullanacağı ve bunun üniversite araştırmalarının etkinliğine dayalı olacağı açıklanmıştır.

Ek bütçe teklifi, ulaştırma projeleri için ödenekleri de içermektedir. Bu kapsamda, Hurus ve Hietanen arasındaki Otoyol 5'in iyileştirilmesinin, 7 milyon Avro'luk bütçe ve 400 bin Avro'luk bir tahsisatın önerildiği yeni bir yol projesi olduğu belirtilmiştir. Raisio ve Naantali arasındaki E18 karayolu tasarımı için ise 4,2 milyon Avro tutarında bütçe ve 200 bin Avro tutarında bir ödenek önerilmiştir. Parikkala sınır geçiş istasyonunun karayolu tasarım maliyetleri için ise 150 bin Avro önerilmektedir.

1 Kasım 2020 ile 31 Aralık 2020 tarihleri arasında işsizlik güvencesinde geçici değişikliklerin devam etmesi ve girişimcilerin işsizlik fonunun kendi kendini finanse etme katkısında geçici azalmanın, maliyetleri toplam 8,9 milyon Avro artıracağı da söz konusu açıklamada belirtilmektedir.

Ilmastorahasto Oy'un (İklim Fonu) aktifleştirilmesi için 300 milyon Avro tutarında bir tahsisat önerilmiş olup, Fonun amacının, iklim değişikliğiyle mücadeleye, dijitalleşmeyi teşvik etmeye ve endüstride düşük karbonlu yaklaşımları artırmaya odaklanan projelere finansman sağlamak olduğu belirtilmektedir.

Hükümet Programına dayalı doğa koruma ödeneklerinde toplam 16,1 milyon Avro artış önerilmekte olup, tahsisatların, örneğin, Güney Finlandiya İçin Orman Biyoçeşitliliği Programının (METSO) ihtiyaçları, bir kaz tarlası projesi ve korunan türlerin neden olduğu zarar için ek tazminat olarak kullanılacağı belirtilmektedir.

2020 yılının yedinci ek bütçe teklifindeki ödenek artışın yaklaşık 1,5 milyar Avro, gelirdeki azalmanın ise yaklaşık 341 milyon Avro' olduğu ifade edilmekte olup, merkezi yönetim net borçlanma ihtiyacının yaklaşık 1,8 milyar Avro artarak 2020 yılında yaklaşık 19,6 milyar Avro'ya çıkacağı belirtilmektedir (Kaynak: Finlandiya Maliye Bakanlığı https://valtioneuvosto.fi/en/-//10616/government-reaches-agreement-on-seventh-supplementary-budget-proposal-for-2020) (03.11.2020).

Finlandiya Ekonomik İşler ve İstihdam Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada; işletme maliyetlerine yönelik desteğin, COVID-19 salgını nedeniyle cirosu en az %30 oranında düşen tüm şirketler için tasarlanmış olduğu bildirilmektedir. 18 Aralık 2020 tarihinde Hükümet, ilave gerekçe göstermeden destek başvurusunda bulunabilecek sektörler hakkında bir kararname çıkarmıştır. Buna göre, bir şirket, kararnamede tanımlanan sektörlerden birinde faaliyet göstermiyorsa, destek ihtiyacını gerekçelendirmek ve COVID-19 nedeniyle ciro kaybının hesabını sağlamak durumundadır. Kararnamede yer alan listenin, cirosu Haziran-Ekim 2020 tarihleri arasında 2019 yılının aynı dönemine göre en az %10 düşen sektörleri kapsamakta olduğu ve şirketlerin cirosundaki düşüşün de bu referans dönemler esas alınarak hesaplanacağı açıklanmıştır. 1 Mayıs 2019 tarihinde veya daha sonra kurulan şirketler için referans dönemin ise 1 Ocak 2020 ile 28 Şubat 2020 olarak alınacağı belirtilmiştir. İşletme Masraflarını Destekleme Yasasında yapılan değişiklikler, 15 Aralık 2020 tarihinde yürürlüğe girmiş olup, şirketler, 21 Aralık 2020 tarihinden itibaren Devlet Hazinesinden destek başvurusunda bulunabilecekler. Başvuru süresi 26 Şubat 2021 tarihine kadar açık olacaktır.

Yapılan açıklamada, sektörlerin sıralanmasının, desteğin özellikle pandemiden etkilenen şirketlere yönelik olmasını sağlamayı amaçladığı, bu durumun, bir şirketin cirosundaki düşüşün diğer nedenlerini (COVID-19 dışındaki nedenlerle mevsimsel dalgalanmalar veya cirodaki düşüşler gibi) daha iyi hesaba katmaya yardımcı olacağı ifade edilmektedir. Destek için ilk turda 365 sektör listelenmişken, bu ikinci tur başvuruda 220 sektör kapsanmakta olup, listelenen sektörler artık otelleri, yemek hizmetlerini, personel ve kurumsal kantinleri ve sanat, eğlence ve rekreasyondaki belirli alanları içermektedir. İkinci turda listelenmeyen sektörler arasında restoranlar, kafeler ve barlar, kuaför ve güzellik bakım hizmetlerinin yanı sıra belirli türden perakende ve imalat işletmeleri yer alıyor. Bununla birlikte, bu sektörlerdeki şirketlerin, ciroları COVID-19 nedeniyle Haziran ve Ekim 2020 tarihleri arasında 2019 yılındaki ilgili döneme kıyasla en az %30 azalmışsa, maliyet desteği için başvurabileceği bildirilmektedir.

Kararnamede sıralanan sektörlerin Vergi Dairesi'nden alınan KDV verilerine göre belirlendiği, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın sorumluluğunda olan ve ayrı devlet yardımı kurallarına tabi olan, birincil tarımsal üretim, balıkçılık ve su ürünleri yetiştiriciliğindeki işletmelere maliyet desteği verilemeyeceği, işletme maliyeti desteğinin, ticari faaliyetlerde bulunan vakıf ve dernekleri de kapsadığı yapılan açıklamada ifade edilmiştir. Hükümetin, ikinci başvuru turu için 550 milyon Avro ayırmış olduğu, ancak gerekli ödeneğin tamamının kullanılmayabileceği, ödeneğin kullanımının, destek kriterlerini karşılayan şirket sayısına ve maliyetlerine bağlı olduğu da açıklanmıştır (Kaynak: Finlandiya Ekonomik İşler ve İstihdam Bakanlığı, https://tem.fi/en/-/companies-in-all-sectors-can-apply-for-business-cost-support-if-their-turnover-has-decreased-due-to-covid-19) (22.12.2020).

Geleceğe Dönük Beklentiler

Finlandiya Gümrükleri tarafından 2020 yılı Şubat ayına ilişkin ilk belirlemede ülke ihracatının, bir önceki yılın aynı ayına göre %15,2 oranında düşerek 4,4 milyon Avro, ithalatının ise %2,5 oranında düşerek 5,1 milyon Avro değerinde gerçekleştiği ve anılan ayda 770 milyon Avro ticaret açığı ortaya çıktığı açıklanmıştır. Kurum tarafından ülke ve mal grupları dağılımına ilişkin bu aşamada başka bir açıklama yapılmamıştır, Finlandiya'da 2020 yılı Ocak ayında düşen dış ticaret hacminin bu eğilimini sürdürdüğü, Ülkede coronavirus (koronavirüs) salgınının Mart ayında başladığı dikkate alındığında ülke dış ticaret hacmindeki düşüşün bu aydan itibaren artacağı değerlendirilmektedir (08.04.2020).

Finlandiya İstatistik Kurumu, ülkede Şubat ayında uluslararası deniz taşımacılığı hacminin azalarak, toplam 7,1 milyon ton olarak gerçekleştiğini açıklamıştır. Anılan miktarın geçen yılın Şubat ayına göre 0,5 milyon ton düştüğü kaydedilmiştir. Bu çerçevede, deniz taşımacılığı yoluyla ihracat hacmi %11 azalarak 6 milyon tona, İthalat hacmi ise %0,1 azalarak 3,5 milyon tona gerilemiştir. Şubat ayında gerçekleşen deniz taşımacılığının %18'ini oluşturan genel kargo eşyasının toplam 1,3 milyon tonu bulduğu, en fazla taşınan diğer ürünlerin ise 1,1 milyon ton ile işlenmiş petrol ürünleri ve 0,9 milyon ton ile ham petrol olduğu açıklanmıştır (08.04.2020)

Finlandiya limanlarından Şubat 2020'de 0,8 milyon ton konteyner taşındığı bu miktarın bir önceki yılın Şubat ayına göre 0,2 milyon ton daha az olduğu belirtilmektedir. Taşınan konteyner sayısı 2020 yılı Şubat ayında 57,623 (101,698 TEU konteyner) olarak bildirilmiştir. Ağırlık (ton) olarak ölçüldüğünde, konteynırla ihracatın bir önceki yıla göre %19,1, ithalatın ise %16,3 azaldığı belirtilmiştir. Finlandiya dış ticaretinde 2020 yılı Şubat ayı itibariyle gözlenen gerilemenin teyidi olarak uluslararası deniz taşımacılığı hacminde de düşüş görülmektedir (08.04.2020).

Finlandiya Maliye Bakanlığınca yılda 4 defa yayınlanan ve ülkenin dönemsel ekonomik beklentilerine yönelik tahminleri içeren 2020 yılı bahar dönemi ekonomik beklentileri 16 Nisan 2020 tarihinde açıklanmıştır.

Finlandiya'da, coronavirus (koronavirüs) salgınını önlemek için alınan önlemlerin ticari faaliyetleri kısıtlaması sonucu ülkenin gayri safi yurtiçi hasılasında (GSYH) 2020 yılının ikinci çeyreğinde ciddi bir daralma gerçekleşeceği ve sonrasında büyümenin artacağı açıklanmıştır. Bu gelişme içerisinde Finlandiya GSYH’nin 2020 yılında %5,5 oranında azalacağı, 2021 ve 2022 yıllarında %1,3 büyümesinin beklendiği belirtilmiştir.

Genel kamu finansmanındaki açığın bu yıl 14 milyar avro artarak toplam 16,6 milyar avro, diğer bir ifade ile GSYH'nin %7,2'sine yükseleceği öngörülmektedir. Ekonomik büyümede görülecek aksama ile kamu finansmanının önümüzdeki yıllarda önemli ölçüde açık vereceği kaydedilmiştir. Bu süreç içerisinde krizin derinliği ile ne kadar süreceğinin önemli olduğu vurgulanmıştır.

Yılın ilk çeyreğinde Çin ekonomisindeki keskin daralma ile küresel ekonominin yavaşlamaya başladığı, Çin’de yaşanan bu daralmaya rağmen yılın ikinci yarısında toparlanmanın başlayacağı ancak, dünya ekonomisinin 2020'de %2 küçülmesinin beklendiği öngörülmüştür.

Dünyada uygulanan hareket kısıtlamalarının küresel mal ticaretini olumsuz etkilediğine ve bu suretle 2020 yılında dünya ticaretinin %5 azalacağı ifade edilmiştir. Avrupa’da ekonomik faaliyetin önemli ölçüde azalacağı, salgının yeni merkezi ABD ekonomisinin küçüleceğine değinilmiştir.

Bu kapsamda, Finlandiya GSYH'ndeki sert düşüşün küresel talepteki daralma nedeniyle, Fin ihracatına yönelik talep düşüşü ve özel tüketimin azalmasına yol açan salgına karşı alınan kısıtlayıcı önlemlerin sonucu olduğu üzerinde durulmaktadır. Daralmanın özellikle hizmetler sektöründe etkili olduğu, tüketim malları grubunun ise bu kapsamda en az etkilendiği açıklanmaktadır. Daha çok tüketim malı içeren ülkemiz ihracatı için bu durumun olumlu olduğu değerlendirilmektedir.

Belirsiz görünümün yatırımların yeniden planlanmasına veya tamamen askıya alınmasına neden olacağı ve bu çerçevede özel yatırımların önemli ölçüde azalacağı kaydedilmektedir.

Küresel salgının ticari faaliyetlere zarar vermesi ile istihdam edilen kişi sayısı azalmaktadır. Bu çerçevede, 2020 yılında Finlandiya'da istihdamın azalarak, istihdam oranının %71'e düşmesi, buna bağlı olarak, işsiz sayısının önemli ölçüde artarak 2020'yılında işsizlik oranının %8'e çıkması öngörülmektedir.

2021-2022 yılları arası dönemde Finlandiya’nın kriz öncesi büyüme yoluna geri döneceği, bu kapsamda, kısa süreli olabilecek krizin ekonominin üretim potansiyelini önemli ölçüde zayıflatması beklenmese de salgın döneminde kaybedilen üretimin telafi edilmesinin zaman alacağına değinilmektedir.

Özel tüketimdeki büyümenin normale dönmesi ile reel gelirlerde %1,5 büyüme kayıt edileceği belirtilmektedir. Özel yatırımların orman endüstrisinde ertelenen büyük projeler nedeniyle daha yavaş toparlanacağı, konut inşaatının da azalacağı bildirilmektedir. Konut inşaatın düşüşün 2022'de sona ereceğinin ve bu durumun anılan yıl beklenen GSYH büyümesini destekleyeceği öne sürülmektedir. Ekonomik büyümenin hızlanması ile nominal kazançlar hafifçe, işgücü talebinin de 2021 ve 2022 boyunca kademeli olarak artması beklenmektedir. İstihdam oranının 2022'de %72'ye kadar çıkacağı açıklanmıştır.

Öte yandan, Finlandiya'da kamu finansmanı 2020 yılında önemli ölçüde zayıflayacaktır. Ekonomideki sert düşüş, vergi gelirlerinin azalması ile işsizlik harcamalarının artması sonucunu doğuracaktır. Bu çerçevede ülkenin borç ihtiyacı 16,6 milyar Avro’ya yükselecektir.

Diğer taraftan, salgına karşı tedbirler geçtiğimiz yıl da zor durumda olan yerel hükümet finansmanında baskının daha da artmasına yol açacaktır. İşsizlik ve işten çıkarmalardaki artış nedeniyle sosyal yardım harcamalarının artması ile emeklilik sigortası primlerinin geçici olarak azalması, sosyal güvenlik fonlarının ilk kez açık vermesine yol açacaktır.

Ekonominin toparlanması ve korona virüsü salgınının etkilerini azaltılması için alınan geçici önlemlerin sona ermesi ile kamu açığının önümüzdeki yıl azalması öngörülmesine rağmen, kriz öncesi duruma dönülmesi beklenmemektedir. 2024 yılına kadar genel hükümet açığının 9 milyar avronun üzerinde olacağı tahmin edilmektedir.

Genel kamu borcunun GSYH'ye oranı keskin bir artış göstermektedir ve bu yıl yaklaşık %70'e çıkması beklenmektedir. 2024 yılına kadar borç oranının %80'e varması beklentiler içindedir.

Coronaviru (koronovirüs) salgınına yönelik önlem süresi, istisnai bir durum olan mevcut hale yönelik tahminlere yönelik belirsizlik getirmektedir. Mevcut halde, bazı sektörlerde kısıtlamalar ticaret ve üretime yönelik faaliyetleri tamamen durdurmuşken, bazılarında ise üretimin devam ettiği, hatta bazılarında arttığına işaret edilmektedir.

Finlandiya Maliye Bakanlığı’nca yapılan söz konusu tahminler, ekonomik faaliyeti kısıtlayan tedbirlerin üç ay boyunca devam edeceği varsayımına dayanmaktadır. Virüsün daha fazla insana bulaşması ve kısıtlama süresinin uzaması halinde ekonomideki olumsuz etkinin artacağı vurgulanmaktadır. Bu nedenle Finlandiya Maliye Bakanlığı, mevcut kısıtlamaların devam ettiği her ay sonunda GSYH'nin ilave olarak %1,5-%2,0 oranlarında küçüleceğini tahmin etmektedir.

Bu çerçevede tahminlere yönelik varsayımda, salgının altı ay sürmesi halinde yapılan alternatif hesaplamada GSYH'nin %12'lik bir daralmaya ve genel kamu açığının bu yıl GSYH'nin %10'dan fazla artmasının söz konusu olacağına işaret edilmektedir. Bu sürenin sadece ekonomik durgunluğu derinleştirmekle kalmayıp, aynı zamanda üretim kapasitesi üzerindeki yıkıcı etkilere sebep olacağı açıklanmakta ve bu durumda ekonomik toparlanmanın çok yavaş olacağı vurgulanmaktadır.

Finlandiya Ekonomik İşler ve İstihdam Bakanlığınca korona virüsü salgınının şirketler ve işgücü piyasasına etkileri konusunda bir kamuoyuna 07.05.2020 tarihinde bilgi sunumunda bulunulmuştur. Açıklamaya göre büyük ölçekli Fin sanayi şirketlerinin ekonomik durumlarında önemli bir zayıflama görülmez iken olumsuz sonuçların daha sonra ortaya çıkmasının tahmin edildiği belirtilmiştir. Salgına rağmen şirketlerin sipariş miktarlarının makul seviyelerde kaldığı, ancak artan zorluklarla beraber ekonomik sorunların Nisan ayı sonlarından itibaren arttığı kaydedilmiştir.

Olumsuz gelişmeye neden olan ana unsurlar, çeşitli ülkelerce uygulanan kısıtlayıcı önlemlerin etkisinin tedarik zincirlerinde giderek daha fazla hissedilmesi, artan ekonomik belirsizliklerle beraber aşağı yönlü Küresel ekonomik döngü nedeniyle talebin yavaşlaması, müşterilerin iflas sorunları ile üretim zincirlerindeki kesintiler olarak sıralanmıştır. Bu risklerin gerçekleşmesiyle, sorunların diğer şirketlere yayılacağına işaret edilmektedir.
               
Bununla beraber, sanayici KOBİ’lerde ciro, sipariş ve yatırım bedellerinde ciddi düşüşler görüldüğü, bu işletmelerde üretimin gelecek aylarda Finlandiya’da 1990’lı yıllarda yaşanan depresyondan da daha alt seviyelere düşmesinin beklendiği, ihracatçı Fin firmalarında yaşanacak sorunların tedarik zincirleri vasıtasıyla ülke ve bölge ekonomilerini derinden etkileyeceği belirtilmektedir.
               
Krizin devamı ile hizmetler sektöründe beklentinin daha da kötüleşeceği ifade edilerek, 2020 yılında turizm sektöründe %60-70 seviyelerinde talep ve ciro daralması beklendiği, sektörün 2022’den önce eski haline gelmesinin öngörülmediği, firmaların ciddi, nakit sorunları ile karşı karşıya olduğuna değinilmektedir.
               
Salgın ile işletmelere ilave destek sağlayan Business Finland kurumuna 5 Mayıs tarihine kadar destek talebiyle 24.711 başvuru yapıldığı, bu başvuruların halen %44’nün incelenebildiği ve incelenen başvurulardan %73’ünün kabul edildiği, bu kapsamda tahsis 313 milyon avrondan 187 milyon avrosunun talep sahiplerine ödendiği kaydedilmektedir. Ticaret, turizm, yazılım ve oyun, gıda hizmetleri sektörlerinde en fazla başvurunun yapıldığı açıklanmıştır.
               
Finlandiya’da daha çok küçük işletmelere destek veren diğer bir kurum olan Ekonomik Kalkınma, Ulaşım ve Çevre (ELY) Merkezlerine ise 6 Mayıs tarihine kadar yapılan 23.624 başvurunun 8.822’sinin değerlendirildiği ve bunların %24,7'sinin red edildiği bildirilmiştir. Onaylanan başvurular için toplam destek tutarının 78,5 milyon avro olduğu belirtilmektedir. İş Serbest meslek sahiplerince istihdam ofislerine (TE Palvelut) 24.000 destek talebinde bulunulduğu aktarılmaktadır.
               
Diğer taraftan, Nisan ayı başında günlük 6.000 kişinin işten çıkarıldığı ancak, son günler itibariyle işten çıkarmalarda sayının azalarak sayı günlük ortalama 2.800 kişiye indiği v-belrtilmektedir. 5 Mayıs tarihi itibariyle işten çıkartılan 168.000 kişinin bulunduğu ile konaklama ve restoran hizmetlerinde işten çıkarma oranlarının yüksekliğine dikkat çekilmektedir. Ayrıca, toptan ve perakende ticaret, sanayi, emlak ve peyzaj hizmetleri, sağlık hizmetleri, mimarlık ve mühendislik hizmetleri ile nakliye ve depolama alanlarında yoğun işten çıkarmaların söz konusu olduğu aktarılmaktadır.

Finlandiya Maliye Bakanlığı'nın 16 Haziran 2020 tarihinde yayınlanan ekonomik tahminlerine göre gayri safi yurtiçi hasılanın (GSYH) bu yıl %6 oranında daralması beklenmektedir. Corona (korona) virüs salgınına karşı alınan kısıtlayıcı önlemlerin Fin ekonomisinin bu yıl önemli ölçüde küçülmesine neden olacağı açıklanmıştır. Haziran ayında kısıtlamaların gevşetilmesi ile özellikle en büyük istihdam kaynağı olan hizmet sektöründe ekonomik faaliyetlerin artması öngörülmektedir. Bu çerçevede, Fin ekonomisinin 2020 yılı sonunda toparlanmaya başlaması ve GSYH’nin 2021'de %2,5 ve 2022'de de %1,7 oranında büyüyeceği tahmin edilmektedir. İhracat pazarlarının gelişimi ile Fin ekonomisine güveninin artmasının, istihdam artışını da sağlayacağı ve Fin ekonomisinin toparlanmasında etkili olacağı vurgulanmaktadır (16.06.2020).