Türkiye ile Ticaret

03 Nisan 2020

Türkiye ile Ticaret

Genel Durum
 
Geleneksel olarak ülkemizin çok önemli bir ticaret ortağı olan İngiltere, Türkiye’nin dış ticaretinde fazla verdiği ve ihracatını sürekli artırdığı gelişmiş ülkelerden birisidir. 

İngiltere, Bakanlığımız tarafından 2020-2021 döneminde Hedef Ülkelerden birisi olarak belirlenmiştir. Bakanlığımız tarafından belirlenen “Hedef ve Öncelikli Ülkeler” ve bu ülkeler için ihracata yönelik devlet yardımlarında sağlanan ilave destekler hakkında bilgiye https://ticaret.gov.tr/ihracat/pazara-giris/hedef-ve-oncelikli-ulkeler linkinden ulaşılmaktadır.
 
Türkiye-İngiltere Dış Ticaretinin Seyri (Milyar $)

Yıl İhracat İthalat Hacim Denge
2010 7,22 4,67 11,89 2,55
2011 8,16 5,84 13,20 2,32
2012 8,70 5,62 14,33 3,07
2013 8,78 6,28 15,07 2,50
2014 9,90 6,01 15,92 3,89
2015 10,56 5,70 16,22 4,90
2016 11,69 5,32 17,01 6,37
2017 9,60 6,55 16,15 3,05
2018 11,11 7,45 18,56 3,66
2019 10,87 5.43 16,30 5,44
Kaynak: TÜİK


Başlıca Ürünler İtibarı ile İhracat
 
Otomotiv ana ve yan sanayi, örme giyim eşyası ve aksesuarları, elektrikli makine ve cihazlar, elektriksiz makine ve cihazlar, mücevherat, örülmemiş giyim eşyası ve aksesuarları, demir ve çelik, plastik ve plastikten mamul eşya, kağıt ve karton, yenilen meyveler, kabuklu yemişler İngiltere’ye ihracatta önem arz eden başlıca ürün gruplarıdır.
 
Türkiye’nin İngiltere’ye İhracatında Başlıca Ürünler (milyon dolar)
 
GTİP ÜRÜN ADI 2016 2017 2018 Pay(%,  2018) Değişim (17/18, %)
8704 Esya taşımaya mahsus motorlu taşıtlar  745  979 1 144 10,3 16,9
8703 Otomobiller 3 123  167 1 144 10,3 586
7108 Altın (platin kaplamalı altın dahil) (işlenmemiş veya yarı işlenmiş ya da pudra halinde)  399  467  603 5,4 29,2
8544 İzole edilmiş teller, kablolar ve diğer elektrik iletkenler; tek tek kaplanmış liflerden oluşan fiber optik kablolar  306  362  547 4,9 51,4
8528 Monitörler ve projektörler, televizyon alıcı cihazları  421  413  411 3,7 -0,5
6109 Tişörtler, fanilalar, atletler, kaşkorseler ve diğer iç giyim eşyası (örme)  342  352  401 3,6 13,9
6204 Kadınlar ve kız çocuk için takım elbise, takım, ceket, blazer, elbise, etek, pantolon etek, vb.(yüzme kıyafetleri hariç)  293  283  369 3,3 30,5
8708 Karayolu taşıtları için aksam ve parçalar  243  237  285 2,6 20
6110 Kazak, süveter, hırka, yelek vb. eşya (örme)  252  244  280 2,5 14,7
6115 Külotlu çoraplar,taytlar, kısa ve uzun konçlu çoraplar, soketler (varis çorapları dahil) ve patik çoraplar (örme)  212  200  260 2,3 29,9
8418 Buzdolapları, dondurucular ve diğer soğutucu ve dondurucu cihazlar ve ısı pompaları  150  160  225 2 40,2
8450 Ev veya çamaşırhane tipi yıkama makinaları (yıkama ve kurutma tertibatı bir arada olanlar dahil)  183  172  187 1,7 8,5
6104 Kadın ve kız çocuk için takım elbise, takım, ceket, blazer, etek, pantolon, tulum ve şort (örme)(yüzme kıyafeti hariç)  135  145  180 1,6 24,1
8516 Elektrikli su ısıtıcıları, elektrotermik cihazlar, ortam ısıtıcıları, saç ve el kurutucuları, ütüler, rezistanlar  99  125  156 1,4 24,1
7306 Demir veya çelikten diğer ince ve kalın borular ve içi boş profiller  121  112  144 1,3 29,1
806 Üzümler (taze/kurutulmuş)  112  118  129 1,2 9,2
7322 Demir veya çelikten elektriksiz merkezi ısıtmaya mahsus radyatör, motorlu hava püskürtücüler, bunların aksam-parçası  66  78  127 1,1 61,9
8422 Bulaşık, şişe vb yıkama ve kurutma makinaları, şişe, kutu çuval vb doldurma, etiketleme makinaları, ambalaj vb makinalar  90  98  110 1 11,7
3920 Plastikten diğer levha, plaka, şerit, film, folye (gözeneksiz)  81  99  108 1 9
4803 Tuvalet ve yüz temizliği için ince kağıt, havlu veya kağıt peçete vb. Kağıtlar  61  77  108 1 40
8409 Sadece veya esas itibariyle 84.07 veya 84.08 pozisyonlarındaki motorların aksam ve parçaları  116  109  108 1 -1,4
8702 10 veya daha fazla kişi taşımaya mahsus motorlu taşıtlar  73  80  102 0,9 27,5
5402 Sentetik filament iplikleri (dikiş ipliği hariç) (perakende olarak satılacak hale getirilmemiş)  155  53  93 0,8 75,1
2710 Petrol yağları ve bitümenli minerallerden elde edilen yağlar  80  77  93 0,8 20,7
8451 Dokuma ipliklerin, mensucatın yıkanması, temizlenmesi, kurutulması, ütülenmesi, sarılması, katlanması vb için makinalar  102  98  90 0,8 -8,4
6203 Erkekler ve erkek çocuk için takım elbise, takım, ceket, blazer, pantolon, tulum ve şort (yüzme kıyafeti hariç)  1  29  88 0,8 204,4
7210 Demir veya alaşımsız çelikten yassı hadde mamulleri, genişlik ≥600 mm (kaplanmış)  42  42  87 0,8 108,3
3923 Plastiklerden eşya taşınmasına veya ambalajlanmasına mahsus malzeme, tıpa, kapak, kapsül ve diğer kapama malzemeleri  57  62  76 0,7 21,2
7606 Aluminyum saclar, levhalar, şeritler (kalınlığı 0,2 mm. yi geçenler)  47  63  73 0,7 15,5
7326 Demir veya çelikten eşya 0  42  72 0,6 70
8901 Yolcu gemileri, gezinti gemileri, feribotlar, yük gemileri, mavnalar ve insan veya yük taşımaya mahsus benzeri gemiler  46  46  63 0,6 37,8
4011 Kauçuktan yeni dış lastikler  34  40 63 0,6 58,4
7214 İnşaat demiri  64 57  61 0,5 7,4
6206 Kadınlar ve kız çocuklar için bluzlar, gömlekler ve gömlek-bluzlar  59  57  59 0,5 3,8
6302 Yatak çarşafı, masa örtüleri, tuvalet ve mutfak bezleri  32  44  58 0,5 33
4819 Kağıttan, kartondan, selüloz vatkadan veya selüloz lif tabakalarından kutu, mafhaza, torba vb.  8  47  57 0,5 19,8
6907 Cilasız veya sırsız seramikten döşeme veya kaplama karoları ve kaldırım taşları, mozaik küpler vb.  59  47  57 0,5 19,6
8403 Merkezi ısıtma kazanları (84.02 pozisyonundakiler hariç)  56  53  56 0,5 5,4
6106 Kadınlar ve kız çocuklar için bluzlar, gömlekler, gömlek -bluzlar (örme)  42  49  56 0,5 14,9
5703 Halılar ve dokumaya elverişli maddelerden diğer yer kaplamaları (tufte edilmiş)  52  49  56 0,5 13,5
GENEL TOPLAM (diğerleriyle) 11 686 9 603 11 113 100,0 15,7

Kaynak: ITC-Trademap
 

 
Başlıca Ürünler İtibarı ile İthalat
 
İngiltere’den ithalatta elektriksiz makine ve cihazlar, altın, demir ve çelik, otomotiv ana ve yan sanayi, ilaçlar, elektrikli makine ve cihazlar, plastik ve plastikten mamul eşya, organik kimyasallar, optik cihazlar, tıbbi aletler önem arz eden ürün gruplarıdır.
 
Türkiye’nin İngiltere’den İthalatında Başlıca Ürünler (milyon dolar)
 
GTİP ÜRÜN ADI 2016 2017 2018 Pay(%,  2018) Değişim (17/18, %)
7108 Altın (platin kaplamalı altın dahil) (işlenmemiş veya yarı işlenmiş ya da pudra halinde)  799  979 1 506 20,2 53,8
8408 Sıkıştırmayla ateşlemeli içten yanmalı pistonlu motorlar (dizel ve yarı dizel)  564  930 1 041 14 11,9
7204 Dökme demirin, demirin veya çeliğin döküntü ve hurdaları veya bunların eritilmesi ile elde dilmiş külçeler  786  684  928 12,5 35,7
8703 Otomobiller  139  243  504 6,8 106,9
8407 Kıvılcım ile ateşlemeli içten yanmalı doğrusal veya döner pistonlu motorlar (patlamalı motor)  278  327  248 3,3 -24
3004 Tedavide veya korunmada kullanılmak üzere hazırlanan ilaçlar (dozlandırılmış)  178  213  233 3,1 9,7
8708 Karayolu taşıtları için aksam ve parçalar  143  146  209 2,8 42,3
8411 Turbojetler, turbopropellerler ve diğer gaz türbinleri  69  21  118 1,6 475,9
7216 Demir veya alaşımsız çelikten profiller   0,4  52  81 1,1 56,1
7207 Demir veya alaşımsız çelikten yarı mamuller  0,7  274  65 0,9 -76,4
8903 Yatlar ve diğer eğlence ve spor tekneleri; kürekli kayıklar ve kanolar  10  47 60 0,8 26
7326 Demir veya çelikten eşya  17 30  53 0,7 77,7
3904 Vinil klorür veya diğer halojenlenmiş olefinlerin polimerleri (ilk şekillerde)  60  38  51 0,7 33,1
8502 Jeneratörler  37  38  48 0,6 25,9
5402 Sentetik filament iplikleri (dikiş ipliği hariç) (perakende olarak satılacak hale getirilmemiş)  61  74  43 0,6 -42,3
2208 Etil alkol (alkol derecesi < %80, tağyir edilmemiş) ve damıtılarak elde edilmiş likör ve diğer alkollü içkiler  38  42  39 0,5 -6,1
8421 Santrifüjler; sıvıların veya gazların fiItre edilmesine veya arıtılmasına mahsus makina ve cihazlar  20  38  39 0,5 1,9
7213 Demir veya alaşımsız çelikten filmaşin (sıcak haddelenmiş, kangal halinde)  23  28  39 0,5 37,4
3002 İnsan kanı, hayvan kanı, serum, aşı, toksin vb. Ürünler  33  42  37 0,5 -11,3
3206 Diğer boyayıcı maddeler , lüminofor olarak kullanılan inorganik ürünler  102  85  37 0,5 -56,9
8429 Buldozerler, greyderler, toprak tesviye makinaları, skreyperler, mekanik küreyiciler, ekskavatörler, yol silindirleri vb  29  34  35 0,5 1,6
8409 Sadece veya esas itibariyle 84.07 veya 84.08 pozisyonlarındaki motorların aksam ve parçaları  21  27  34 0,5 24,4
8536 Gerilimi 1000 voltu geçmeyen elektrik devresi teçhizatı (anahtarlar, röleler, sigortalar, fişler, kutular vb)  28  30  32 0,4 6,2
4811 Kağıt, karton, selüloz vatka ve selüloz liften tabakalar  24  31  32 0,4 5
2106 Tarifenin başka yerinde yer almayan gıda müstahzarları  32  30  30 0,4 1,2
3824 Dökümhane maçalarına veya kalıplarına mahsus müstahzar bağlayıcılar, kimya ve bağlı sanayide kull. diğer kimyasal ür.  24  28  30 0,4 4,5
3402 Yıkama, temizleme müstahzarları (sabunlar hariç)  37  36  28 0,4 -22,3
3920 Plastikten diğer levha, plaka, şerit, film, folye (gözeneksiz)  25  28  28 0,4 -0,7
8481 Musluk, batarya, vana ve valfler  26  34 065  27 334 0,4 -19,8
2915 Doymuş asiklik monokarboksilik asitler ve bunların türevleri  12  17  26 0,4 59,8
407 Kuş ve kümes hayvanlarının kabuklu yumurtaları  27 31  25 0,3 -20,4
8413 Sıvılar için pompalar (ölçü tertibatı olsun olmasın) ve sıvı elevatörleri  14  19  24 0,3 25,1
3808 Haşarat öldürücü, dezenfekte edici, zararlıları yok edici,sürgünleri önleyici, bitkilerin büyümesini düzenleyici ürünler  20  15  23 0,3 52,1
2403 Homonize edilmiş tütün ve tütün yerine geçen madde hülasaları ve esansları  25  29  23 0,3 -20,8
8414 Hava veya vakum pompaları, hava veya diğer gaz kompresörleri, fanlar, aspiratörü olan havalandırmaya mahsus davlumbazlar  17  16  23 0,3 41,7
8803 88.01 ve 88.02 Pozisyonlarındaki hava taşıtlarının aksam ve parçaları  15  42  23 0,3 -46,2
8537 Elektrik kontrol, dağıtım tabloları, panolar, konsollar, kabinler, diğer mesnetler ve sayısal kontrol cihazları  13  21  23 0,3 5,6
4016 Sertleştirilmemiş vulkanize kauçuktan diğer eşya  11  8  22 0,3 192
9015 Arazi ölçme, hidrografik, oşinografik, hidrolojik, meteorolojik veya jeofizik alet ve cihazları; telemetreler  21  24  21 0,3 -10,1
3926 Plastikten diğer eşya  21  20 21 0,3 5,8
GENEL TOPLAM (diğerleriyle) 5 320 6 549 7 446 100 13,7

Kaynak: ITC-Trademap

Karşılıklı Doğrudan Yatırımlar, Ortak Yatırımlar ve İşbirliği İmkanları
 
TCMB verilerine göre 2005–2018 döneminde, İngiliz firmalar tarafından Türkiye’ye yapılan doğrudan yabancı yatırımların miktarı 10 milyar ABD Doları olmuştur.  2018 yılında İngiliz firmalarının gerçekleştirdiği yatırımların tutarı ise 409 milyon ABD Dolarıdır.
 
Türkiye’ye yatırım yapan ve Türkiye’den mal tedarik eden önemli İngiliz firmaları bulunduğu gibi Birleşik Krallık’ta kendi dağıtım ve satış kanallarını, şubelerini açmış olan Türk firmaları da bulunmaktadır. TCMB verilerine göre 2005-2018 yılları arasında Türk firmaları tarafından Birleşik Krallık’a gerçekleştirilen doğrudan yatırım tutarı 2,6 milyar dolardır. 2018 yılında ise İngiltere’ye gerçekleşen Türk yatırımları 323 milyon dolardır.
 
Türkiye’deki İngiliz sermayesi altyapı, enerji, gıda ve turizm alanlarına yönelmektedir. Ayrıca, Türkiye üzerinden Rusya, Kafkasya ve Orta Asya Cumhuriyetlerine açılma ihtimali de, İngiliz yatırımcılar tarafından Türkiye’nin tercih edilmesinde önemli bir faktördür. Türkiye’de yatırım yapan önemli firmalar arasında Vodafone, HSBC, TESCO (piyasadan çekildi) ve Marks & Spencer bulunmaktadır. 
 
Türk işadamlarının sermaye birikiminin genel olarak İngiltere’nin Kuzey bölgesinde yoğunlaşmıştır. Diğer taraftan önde gelen Türk firmalarının İngiltere’de dağıtım ve satış odaklı temsilcilikleri ve Türk banka şubeleri bulunmaktadır. Beko, YünSA, Vitra, Vestel, BMC, Desa Deri, Koleksiyon Mobilya, Söktaş, Goldaş, Sezginler Mücevherat (So Chic), Yakupoğlu, AKG Yalıtım (Çimstone), Armondi Tekstil, Ramsey, İş Bankası ve Ziraat Bankası bunların önde gelenleridir. Çok sayıda Türk firması İngiltere’de ofis, mağaza veya şube açmaya devam etmektedir. Ayrıca her yıl çok sayıda Türk firması İngiltere’de düzenlenen fuarlara katılım sağlamaktadır.