Covid-19 Gelişmeleri

20 Ocak 2022

Polonya’da Covid-19 Salgını Nedeniyle Alınan Önlemler

Polonya Sağlık Bakanı Adam Niedzielski 29.11.2021 tarihinde yaptığı açıklamada, Güney Afrika kökenli yeni Omicron koronavirüs varyantının yayılmasını önlemek üzere bir dizi yeni kısıtlamalar getirileceğini duyurmuştur.

Bu çerçevede, Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi (ECDC) tarafından yüksek riskli ülkeler olarak listelenen Botsvana, Eswatini, Lesoto, Mozambik, Namibya, Güney Afrika ve Zimbabve olmak üzere yedi ülkeye uçuş yasakları kararı alınmıştır.

Bunun yanı sıra, kısıtlamalar kapsamında, Schengen üyesi olmayan diğer ülkelerden Polonya'ya seyahat eden kişilerin, koronavirüs testi negatif olsa bile 14 günlük karantina uygulaması zorunluluğu getirilmiştir. AB tarafından kabul edilen aşılara sahip kişiler karantinadan muaf tutulacaktır.

Ayrıca, sinemalar, kültür kurumları, kiliseler, restoranlar, spor tesisleri, yüzme havuzları ve su parkları yüzde 50'lik kapasiteyle sınırlandırılmıştır. Mağaza ve ticari kurumlar için 15 metrekareye 1 kişi kuralı getirilmiştir.

Polonya, 15 Aralık 2021 tarihinde aldığı bir kararla, Belarus, Ukrayna ve Rusya üzerinden gelen tır sürücülerinin Polonya sınırını geçerken negatif PCR testi sonucu göstermesi zorunluluğunu uygulamaya koymuştur.

16 Aralık 2021 tarihi itibariyle, Ukrayna, Rusya veya Belarus’tan uluslararası yolculuk yapan sürücülerin, sınır muhafızlarına 24 saat öncesinde yapılmış negatif PCR sonucunu beyan etmekleri gerekmektedir. Negatif PCR testi olmayan sürücüler ise Polonya'da 14 günlük karantina uygulamasına tabii tutulacaktır.

Negatif PCR veya karantina zorunluluğu, vatandaşlıklarına bakılmaksızın Polonya'ya doğu sınırından giren tüm tır sürücüleri için geçerli olacaktır.

Söz konusu uygulama 31 Ocak 2022 tarihine kadar yürürlükte kalacaktır.

Ekonomik Destekler

Avrupa Komisyonu’nun 18.01.2022 tarihinde yaptığı açıklamada, AB'nin pandemi ile mücadele etmelerine ve dijital ve ekolojik dönüşüm projelerini finanse etmelerine yardımcı olmak için Polonya'nın altı bölgesine 136 milyon Euro ek fon sağlayacağı açıklamıştır.   AB'nin Uyum ve Avrupa Toprakları için Kurtarma Yardımı (REACT-EU) kapsamında verilen finansmanın, bölgelerin salgınla daha iyi başa çıkabilmeleri için sağlık sistemlerini güçlendirmesine yardımcı olacağını ve dijital ve ekolojik teknolojiyi ekonomilerine dahil edebileceği ifade edilmiştir.   Finansman alacak altı bölge; Malopolskie, Pomorskie, Zachodniopomorskie, Lubelskie, Warminsko-Mazurskie ve Swietokrzyskie'dir.

Polonya Başbakanı pandemiyle mücadelede, yerel ve bölgesel yatırımlara odaklanacak 23 milyar PLN (5 milyar EUR) tutarında Stratejik Yatırım Programı açıklamıştır. Son 30 yılda "23 milyar PLN'nin üzerinde bir tutarla Polonya tarihinin en büyük programı olduğunu ve programın yerel bölgeleri kapsayacağını duyurdu.

AB, Covid-19 krizi ile mücadele için Polonya’ya 310 milyon Avro ek bütçe ayırdı. Bütçenin büyük kısmı olan 273.6 milyon Avro küçük ve orta ölçekli şirketlere kredi olarak verilecek, 25 milyon Avro şirketlerde dijitalleşme alanında yeni çözümler için ayrılacak ve böylece ekonominin dijital dönüşümünü hızlandırılacaktır. Ayrıca girişimcilere yardım için 11,9 milyon Avro harcanacaktır.

Polonya hükümetinin pandeminin ilk dalgasında uygulamaya koyduğu Kriz Karşıtı Kalkan'ın yanısıra, söz konusu kalkanda kapsanmayan ancak pandemiden olumsuz etkilenen diğer sektörlerin de korunabilmesi amacıyla Mali Kalkan 2 Programını uygulamaya koyacaktır.   

Mali Kalkan  2.  Programı 40 milyar Zloti tutarında olacaktır. Ancak her sektörü kapsamayacaktır. Mali Kalkan 2 Programı, yaklaşık 40 seçilmiş sektör için olacaktır. Bu sektörler arasında gastronomi, otel endüstrisi, bazı ticaret (çoğunlukla pazar yerlerindeki küçük esnaf ve tacirler), kültür (sinemalar, tiyatrolar, müzeler, eğlence parkları dahil), turizm, spor (spor kulüpleri dahil), yolcu taşımacılığı, fuarlar ve konferans organizasyonları bulunmaktadır.

Geri dönüşü olmayan sübvansiyonlar, Ocak 2021'den itibaren işletmelere verilmeye başlanacaktır.

Aile ve Çalışma Bakanlığı, 1.8 milyar PLN (402 milyon Euro) yardım paketinden, yaklaşık 200.000 şirketin yararlanacağını açıkladı. Yardım, COVID-19 kısıtlamalarıyla sınırlandırılan şirketlerin sahiplerine bir defaya mahsus kayıp iş tazminatı içermektedir. Ayrıca, Kasım ayında sosyal güvenlik primlerinden muafiyet sağlamaktadır.

Bu desteklerden faydalanacak şirketler, 2019'un aynı aylarına göre gelirlerinin en az yüzde 40'ını Ekim veya Kasım aylarında kaybettiklerini kanıtlamak zorunda kalacaklar. Ancak bu tür kurallar bu yıl kurulan şirketleri kapsamıyacaktır.

4 Kasım 2020 tarihinde Polonya Başbakanı Mateusz Morawiecki,  şirketlerin krizle mücadelede edebilmesi için bazı önlemler açıkladı. Söz konusu önlemler;

Kısıtlamalardan en çok etkilenen sektörlerdeki KOBİ'ler için sabit maliyetlerin ortak finansmanı: Gelirleri 2019'un aynı dönemine göre%40 azalması koşulunu yerine getiren KOBİ’lerin gelirlerle karşılanmayan sabit giderlerinin %70'e kadar PFR Mali Kalkanı kapsamındaki sübvanse edilmesi. Destek sıhhi kısıtlamalara tabi sektörleri kapsayacaktır.
Finansal kalkandan PFR'den sübvansiyonların geri alınması: Sıhhi kısıtlamalara tabi sektörler için KOBİ'lere PFR'den mali sübvansiyonların iptali, Mart 2020'den Mart 2021'e kadar gelirlerinde en az % 30'luk bir düşüş gerçekleşmişse yapılır. Destek sıhhi kısıtlamalara tabi sektörleri kapsayacaktır.
Büyük şirketler için finansal kalkan programının 31 Mart 2021 (başvurular) ve 31 Haziran 2020'ye (ödemeler) kadar uzatılması: Programın orijinal şekline göre Mart - Ağustos 2020 - Mart 2020 - Mart 2021 arasında tercihli kredilerde COVID-19 nedeniyle hasar hesaplama kurallarında değişiklik yapılmıştır. Destek büyük şirketler, büyük KOBİ'ler ve tüm sektörleri kapsayacaktır.
Uzun vadeli garantili krediler: KOBİ'ler ve büyük şirketler için likidite garantilerine devam edilmektedir.  Kısıtlamalardan etkilenen endüstriler için 6 yıllık bir süre ile kredilere yönelik taksitleri karşılama olasılığı konusunda Avrupa Komisyonu ile istişare yapılmaktadır. Destek sıhhi kısıtlamalara tabi tüm sektörleri kapsayacaktır.
İstihdam sübvansiyonu: İşin durması ve azaltılmış çalışma süresi şeklinde FGŚP'den işlere sübvansiyonların devam ettirilmesi. Destek tüm sektörleri kapsayacaktır.    
İşin durma süresinin Uzatılması: Kısıtlamalara tabi sektörler için duraklama ödemesinin uzatılması. Destek sıhhi kısıtlamalara tabi tüm sektörleri kapsayacaktır.
Sosyal güvenlik katkı paylarından muafiyet: Kısıtlamalardan etkilenen sektörler için muafiyetin uzatılması. Destek sıhhi kısıtlamalara tabi tüm sektörleri kapsayacaktır.    
İşletme hibeleri kapsamındaki faaliyetlerin kapsamındaki bir değişikliğin ortak finansmanı: Sübvansiyon miktarının ortalama maaşın 6 katından 8 katına çıkarılması ve sadece yeni faaliyetlerin değil, aynı zamanda mevcut faaliyetlerin kapsamının da değiştirilerek, eş finansmanın sağlanarak yaygınlaştırılması. PUP tarafından sağlanan finansman. Destek sıhhi kısıtlamalara tabi tüm sektörleri kapsayacaktır.
İkinci şans politikası: IDA'nın işletmelerin yeniden yapılandırılmasıyla ilgili maliyetlerin ortak finansmanı. Destek yeniden yapılanma sürecindeki işletmeleri kapsayacaktır. 
Kiralama işleminin eş finansmanı: ARP, kiralama maliyetlerinin karşılanması. Destek ulaşım sektörünü kapsayacaktır.

Polonya Hükümeti Mart 2020 tarihinde, 66 milyar PLN (GSYH'nin %2,9'u) harcama paketi açıkladı. Bu kapsamda alınan önlemler;
  • Hastane ekipmanı ve malzemesi alımı,
  • Salgından etkilenen işletmeler ve serbest meslek sahipleri için maaş yardımları,
  • Şirketlere Polonya Kalkınma Bankası aracılığıyla kredi garantisi,
  • Mikro işletmeler için ek krediler,
  • Vergi ve sosyal katkı ödemelerinin ertelenmesi, taksitlendirilmesi,
  • 2021 yılında ödenecek vergilerden bu yılın zararlarının düşülmesi,
  • Okulların kapatılması nedeniyle ebeveynlere ödenek,
  • Kamu altyapı yatırım fonunun oluşturulması,

İşletmelere sağlanacak kredi garantilerinin ve mikro kredilerin 75 milyar PLN (GSYH'nin %3,3'ü) ulaşması bekleniyor.

Polonya Merkez Bankası (NBP) 17 Mart'ta politika faiz oranını 50 baz puan düşürerek %1'e indirdi. 

Ayrıca NBP, bankalara likidite sağlamak için repo operasyonları başlatırken zorunlu karşılık oranını %3,5'ten %0,5'e indirdi. Zorunlu karşılıklardaki faiz oranını politika faiz oranına eşit seviyeye yükseltti, ikincil piyasada Polonya Tahvili almaya başladı ve finansal olmayan kuruluşlara finansman sağlamaya yönelik program oluşturdu.

Bankaların sermaye gereksinimleri için %3 oranındaki sistemik risk tamponu yürürlükten kaldırıldı. Polonya Finansal Denetim Otoritesi (PFSA) mevcut KOBİ'lere/mikro işletmelere verilen kredilere karşılık ayırılması ve yeniden yapılandırılması ile ilgili önlemler açıkladı.

Bankaların sermaye ve likidite gereksinimlerini konusunda bazı esneklikler sağlandı. Buna ek olarak, Polonya Bankalar Birliği salgından etkilenen borçlular için üç aya kadar ertelenmiş kredi ödemeleri uygulaması önerdi.

Polonya hükümeti 29.06.2021 tarihinde büyük firmalar için devam eden Covid yardım programını genişleten bir kararı kabul etti. Bu karara göre;

Eylül ayı sonuna kadar devlet fonu PFR'den tercihli ve likidite kredileri alabilecek ve ödemeleri 2021 sonuna kadar sürecek. 30 Haziran 2021'den sonra imzalanan tercihli kredilerin itfası için son tarih, Eylül 2022'nin sonuna kadar uzatıldı.

Haziran ortasında Polonya, büyük firmalara yönelik 25 milyar PLN (5,53 milyar Euro) programı için Avrupa Komisyonu'ndan onay aldı.

Dış Ticarete Etkileri

Ülkede salgın nedeni ile ithalat kısıtlaması uygulaması bulunmamaktadır.



Kaynak: T.C. Varşova Ticaret Müşavirliği