COVID-19 Gelişmeleri

20 Mayıs 2021

COVID-19 (KOVİD-19) Salgını Nedeniyle Sırbistan'da Alınan Önlemler 

Ülkemiz Sırbistan’la Covid-19 aşı sertifikalarını karşılıklı olarak tanıma kararı almıştır. Bu çerçevede, 14 Mayıs 2021 tarihinden itibaren ülkemizde iki doz Covid-19 aşısı yaptırdıklarını belgeleyen kişiler Sırbistan’a PCR test sonucu ve karantina zorunluluğu olmadan seyahat edebileceklerdir.

Aşı sertifikası bulunan aileleriyle birlikte seyahat eden 18 yaşın altındaki kişiler de bu uygulamadan yararlanabilecektir. Sırbistan’a giriş sırasında sınır makamlarınca sözkonusu kartlarda yer alan karekodları (QR) okutularak aşı belgeleri kontrol edilecektir.

Aşı kartlarının Sağlık Bakanlığımızın e-Nabız uygulamasından temin edilebileceği öğrenilmiştir (18.05.2021).

COVID-19 salgının yayılmasının önlenmesi amacıyla Sırbistan Hükümeti tarafından 21 Mart 2021 tarihinde alınan ilave önlemler aşağıda özetle sunulmuştur:

- 22 Mart 2021 tarihi saat 06:00’dan itibaren kafe, restoran, gece kulübü, bar ve alışveriş merkezlerinin kapalı kalmaya devam edeceği; marketlerin, sinema, tiyatro, galeri ve kütüphanelerin saat 21:00’e, diğer tüm mekânların ise saat 20:00’ye kadar açık kalacağı kaydedilmiştir.
- Tüm işyerleri aşağıdaki kurallara riayet etmelidir.
- Yeme-içme hizmeti sunan işletmeler, 24 saat boyunca sadece paket yemek siparişleri kabul edilebilecektir.
- Otellerdeki kafe ve restoranlar sadece konaklayan müşterilerine saat 21:00’e kadar hizmet sunulabilecektir.
- Mağaza veya kuaför gibi kapalı mekanlarda, çalışanlar dahil, kişi başı en az 9 metrekare ayrılması gerekmektedir.
- Spor kulüpleri, spor merkezleri ve kaplıcalarda ise, çalışanlar dahil, 16 metrekare başına en fazla bir kişi bulunabilecektir.

Bahse konu kararlara Sırbistan Hükümetinin https://www.srbija.gov.rs/vest/en/169612/new-measures-against-coronavirus-in-force-as-of-monday-at-6-am.php İngilizce web sayfasından ulaşılabilir (22.03.2021).

COVID-19 salgının yayılmasının önlenmesi amacıyla Sırbistan Hükümeti tarafından 16 Mart 2021 tarihinde alınan ve Pazartesi günü 22 Mart 2021 tarihine kadar geçerli olacak ilave önlemler aşağıda özetle sunulmuştur;

- Yeme-içme hizmeti sunan işletmeler, sadece paket yemek siparişleri kabul edilebilecektir.
- Kayak merkezlerinde yeme-içme hizmeti sadece otelde konaklayan müşterilere sunulabilecektir.
- Alışveriş merkezleri, mağazalar, spor merkezleri, çocuk oyun alanları, kapalı spor alanları vb. kapalı olacaktır.
- Eczaneler, akaryakıt istasyonları, muayenehaneler, diş klinikleri, laboratuvarlar ve veterinerler çalışabilecektir.

Bahse konu kararlara Sırbistan Hükümeti https://www.srbija.gov.rs/vest/en/169357/tighter-measures-against-coronavirus-in-force-until-monday.php İngilizce web sayfasından ulaşılabilir (17.03.2021).

COVID-19 salgının yayılmasının önlenmesi amacıyla Sırbistan Hükümeti tarafından 26 Şubat 2021 tarihinde alınan ve hafta sonları için geçerli olacak ilave önlemler aşağıda özetle sunulmuştur.
- Alışveriş merkezleri ile yeme-içme hizmet sunan işletmelerin çalışma saatleri 14:00'e çekilmiştir, bu saatten sonra sadece paket yemek siparişleri kabul edilebilecektir.
- Kayak merkezlerinde yeme-içme hizmetleri sadece açık havada verilebilecek, otel mutfakları ise saat 14:00e kadar herkese, 14:00-22:00 saatleri arasında sadece otelde konaklayan müşterilerine hizmet sunabilecektir.
- Alışveriş merkezleri, mağazalar, spor merkezleri, çocuk oyun alanları, kapalı spor alanları vb. 06:00-14:00 saatleri arasında faaliyet gösterebilecektir.
- Eczaneler, akaryakıt istasyonları, muayenehaneler, diş klinikleri, laboratuvarlar, tiyatrolar ve veterinerlerin çalışma saatlerinde bir değişiklik olmayacaktır.
Bahse konu kararlara Sırbistan Hükümetinin https://www.srbija.gov.rs/vest/en/168513/new-measures-against-coronavirus-in-force-for-the-weekend.php İngilizce web sayfasından ulaşılabilir.
Etkisi:
Sırbistan’da COVID-19 pandemisi nedeniyle önlemler Müşavirliğimizce yakından takip edilmekte olup, gelişmeler oldukça arz edilecektir. Bu aşamada, ticaretimizi doğrudan etkileyen bir önlem alınmamıştır (01.03.2021).

Sırbistan'a Girişlerde PCR Testi Konusunda Yeni Düzenleme:
 
Sırbistan Hükümeti tarafından Covid-19 salgınıyla mücadele amacıyla alınan karar doğrultusunda, Sırbistan’a girişlerde 14 Ocak 2021 tarihinden itibaren aşağıdaki uygulamaların hayata geçirildiği bildirilmiştir.
 
Arnavutluk, Bosna Hersek, Bulgaristan, Kuzey Makedonya ve Karadağ dışında kalan tüm ülkelerden gelen yabancı uyruklu kişilerin (geldikleri veya Sırbistan'a giriş yapacakları ülkelerin yetkili laboratuvarlarından) son 48 saat içinde alınmış negatif RT-PCR test sonucu ibraz etmeleri halinde Sırbistan'a girişlerine izin verilecektir. Elde olmayan sebeplerden (uçak/otobüs/trenin rötar yapması gibi) ötürü Sırbistan'a girişte gecikme yaşanması halinde son 72 saatte alınmış negatif RT-PCR test sonuçları da kabul edilecektir. ABD'den gelen kişiler negatif RT-PCR test sonucu yerine, aynı koşullarla, negatif hızlı antijen (FIA) test sonucu göstererek giriş yapabileceklerdir. 

Aşağıda belirtilen kişiler bu kuraldan muaf tutulacaktır:
- Sırbistan'dan transit geçiş yapacak yabancı uyruklu şahıslar, (ülkeye girişten itibaren en geç 12 saat içinde çıkış yapılması gerekmektedir).
- Varış noktası Sırbistan olan uçakların mürettebatı,
- Sırbistan'daki uluslararası havalimanlarından transfer geçiş yapacak yolcular, personel ve mürettebat,
- 12 yaşından küçük çocuklar, (Refakatinde bulundukları ebeveyn, veli, aile üyelerinin negatif PCR test sonucu bulunması gerekmektedir).
- Sırbistan'da geçici veya daimi ikamet izni bulunan yabancı uyruklu kişiler. 

Yukarıdaki kuralın yük indirmek/yüklemek veya Sırbistan'a / Sırbistan'dan geçerek yolcu taşımak suretiyle uluslararası taşımacılık yapan araçların aşağıda belirtilen yabancı uyruklu mürettebatına da uygulanmayacağı kaydedilmektedir.
 - Karayoluyla mal taşıyan motorlu taşıtlar, (Transit geçiş durumunda ülkeye girişten itibaren en geç 12 saat içinde çıkış yapılması gerekmektedir).
- Sırbistan'daki limanlardan birine yük taşıyan kargo gemileri, (transit geçiş durumunda, eğer akıntıya ters yönde hareket ediliyorsa, kargo gemileri için 90 saat, kendinden hareketli araçlar (self-propelled vessels) için ise 60 saat; akıntı yönünde hareket ediliyorsa kargo gemileri için 72 saat, kendinden hareketli araçlar için ise 54 saat içinde geçişin tamamlanması gerekmektedir).
- Transit geçişlerde ve varış / kalkış noktası Sırbistan olduğu takdirde şehir içi veya şehirlerarası yolcu otobüsleri,
- Demiryolu araçlarının ve trenler, 

Öte yandan, Arnavutluk, Bosna Hersek, Bulgaristan, Kuzey Makedonya ve Karadağ dışında kalan ülkelerden gelen, Sırbistan'da sürekli veya geçici ikamet izni bulunan ve negatif RT-PCR test sonucu ibraz edemeyen yabancı uyruklu kişiler ile - ABD'den gelen ve son 48 saat içinde alınmış negatif hızlı antijen (FIA) test sonucu olmayan kişilere, pasaport kontrolleri sırasında, 10 gün ev karantinasında kalmaları, ayrıca 24 saat içinde yetkili Covid kliniklerine veya www.e-zdravlje.gov.rs   internet sayfası üzerinden bildirimde bulunmaları gerektiğine ilişkin belge verileceği belirtilmektedir. Söz konusu kuraldan muaf tutulacaklar arasında aşağıdaki kişiler sayılmaktadır: 
- Sırbistan'daki diplomatik / konsüler temsilciliklerde ve uluslararası kuruluş temsilciliklerinde görevli akredite personel ile Sırbistan yetkili makamlarınca düzenlenmiş kimlik kartı hamili aile mensupları,
- Varış noktası Sırbistan olan uçakların mürettebatı,
- Yük indirmek/yüklemek veya Sırbistan'a / Sırbistan'dan geçerek yolcu taşımak suretiyle uluslararası taşımacılık yapan araçların aşağıda belirtilen yabancı uyruklu mürettebatı;
1) Karayoluyla mal taşıyan motorlu taşıtlar, (Transit geçiş durumunda ülkeye girişten itibaren en geç 12 saat içinde çıkış yapılması gerekmektedir).
2) Sırbistan'daki limanlardan birine yük taşıyan kargo gemileri, (transit geçiş durumunda, eğer akıntıya ters yönde hareket ediliyorsa, kargo gemileri için 90 saat, kendinden hareketli araçlar (self-propelled vessels) için ise 60 saat; akıntı yönünde hareket ediliyorsa kargo gemileri için 72 saat, kendinden hareketli araçlar için ise 54 saat içinde geçişin tamamlanması gerekmektedir).
3) Transit geçişlerde ve varış / kalkış noktası Sırbistan olduğu takdirde şehir içi veya şehirlerarası yolcu otobüsleri,
4) Demiryolu araçlarının ve trenler,
- 12 yaşından küçük çocuklar,
- Sırbistan sınırları dışında 48 saatten kısa süreyle kalan ve Sırbistan'daki yetkili laboratuvarlardan son 48 saat içinde alınmış negatif PCR test sonucu bulunan kişiler (Uçak/otobüs/trenin rötar yapması gibi elde olmayan sebeplerden ötürü Sırbistan'a girişte gecikme yaşanması halinde, son 72 saatte alınmış negatif PCR test sonuçlarının da kabul edileceği belirtilmektedir) (18.01.2021).

COVID-19 salgının yayılmasının önlenmesi amacıyla Sırbistan Hükümeti tarafından 21 Aralık 2020 tarihinde alınan ve 25 Aralık 2020 tarihine kadar geçerli olacak ilave önlemler aşağıda özetle sunulmaktadır:(https://www.srbija.gov.rs/vest/en/165337/new-anti-coronavirus-measures-from-today-to-25-december.php) .

- Restoran, kafe, bar, gece kulübü, alışveriş merkezleri, şans oyunu bayileri, mağazalar, kuaförler, güzellik salonları ve spor merkezleri hafta içi günlerde saat 20:00’a kadar faaliyet gösterecek, hafta sonları ise kapalı olacaktır.
- Söz konusu önlemler 5 gün geçerli olacak ve akabinde salgının gidişatına göre yeniden değerlendirilecektir. Öte yandan, salgınla mücadele amacıyla evvelce alınan diğer önlemlerin son hali aşağıda sunulmuştur.
- Marketler ile büfeler hafta sonları dâhil her gün saat 21:00’a kadar açık olacaktır.
- Eczane, akaryakıt istasyonları ve yemek siparişi alınabilen iş yerleri haftanın her günü saat sınırı olmaksızın faaliyet gösterecektir.
- Sağlık merkezleri, muayenehaneler ve laboratuvarların çalışma saatleriyle ilgili sınırlama bulunmamaktadır.
- Tiyatro, sinema, galeri ve müzeler hafta sonları dâhil her gün saat 21:00’da kapanacaktır.
- Pazar yerleri hafta içi her zamanki çalışma saatlerinde açık olacak, hafta sonları ise 06:00-15:00 arasında faaliyet gösterecektir.,
- İç mekânlarda ve mesafenin korunamadığı açık havadaki mekânlarda maske kullanımı zorunludur.
- Açık havada veya kapalı alanlarda beşten fazla kişinin bir araya gelmesi yasaktır. Okul, mağaza, alışveriş merkezleri gibi mekânlarda bu kural yerine dört metrekarelik bir alanda en fazla bir kişinin bulunması şartı aranmaktadır.
- Mümkün olması halinde işverenlerce personelin evden çalışmalarının sağlanması beklenmektedir.
- Şehir içi toplu taşıma araçlarında maske takmak zorunludur. Söz konusu araçlarda kapasitelerinin en fazla yarısı kadar yolcu taşınabilmektedir.
- Hastane ziyaretleri yasaktır.
- Huzurevi ziyaretleri 15 dakika ile sınırlıdır.
- Açık havada fiziki mesafe kuralı 1,5 metredir (23.12.2020).

Sırbistan’a girişte son 48 saat içinde alınmış negatif PCR test sonucu gösterme zorunluluğundan;
- Sırbistan'a girişten itibaren 12 saat içinde çıkış yapmak kaydıyla, Sırbistan'dan transit geçiş yapacak yabancı ülke vatandaşlarının,
- Sırbistan'daki uluslararası havalimanlarından transit geçiş yapacak yolcuların,
- Refakatindeki ebeveyni, velisi veya aile mensubu son 48 saat içinde alınmış negatif PCR test sonucuna sahip olan 12 yaşına kadar çocukların,
- Sırbistan'da sürekli veya geçici ikamet izni bulunan yabancı ülke vatandaşlarının,
- Uluslararası karayolu taşımacılığı yapan kargo araçlarının mürettebatının (transit geçiş durumunda Sırbistan’a girişten itibaren 12 saat içinde çıkış yapılması şartıyla) muaf tutulacağı Sırbistan makamlarınca bildirilmiştir.

Sırbistan'da sürekli veya geçici ikamet izni olan ve negatif PCR test sonucu bulunmayan kişilere, pasaport kontrolleri sırasında, 10 gün ev karantinasında kalmaları, ayrıca 24 saat içinde yetkili Covid kliniklerine veya www.e-zdravlje.gov.rs internet sayfası üzerinden bildirimde bulunmaları gerektiğine ilişkin belge verileceği öğrenilmiştir (22.12.2020).

20 Aralık 2020 tarihinden itibaren Sırbistan’a giriş yapacak tüm yabancılardan, hangi ülkeden geldiklerine bakılmaksızın son 48 saat içinde alınmış negatif PCR test sonucu isteneceği Sırbistan makamlarınca açıklanmıştır. Konuyla ilgili detaylara https://www.srbija.gov.rs/vest/en/164948/mandatory-pcr-test-for-foreigners-entering-serbia-as-of-20-december.php internet adresinden ulaşılması mümkündür (20.12.2020).

COVID-19 salgının yayılmasının önlenmesi amacıyla Sırbistan Hükümeti tarafından 21 Kasım 2020 tarihinde alınan ve 24 Kasım 2020 tarihinden itibaren geçerli olacak ilave önlemler aşağıda özetle sunulmaktadır:
- Restoranlar, kafeler, barlar, gece kulüpleri, bahisçiler ve alışveriş merkezleri saat 18:00’de kapanacaktır.
- İç mekânlarda ve kişiler arası temastan kaçınılamayan, fiziki mesafenin korunamadığı dış mekânlarda koruyucu maske kullanımı kesinlikle zorunludur.
- Beşten fazla kişinin iç ve dış mekânlarda (iş yerleri, okullar, alışveriş merkezleri ile mağazalar hariç olmak üzere) bir araya gelmesi yasaklanmıştır. Düzenlemeden muaf tutulan yerlerde, dört metrekareye en fazla 1 kişi düşecek şekilde önlem alınmaya devam edilecektir.
- Mümkün olduğu sürece tüm çalışanların evden çalışması/mesai yapmaları sağlanmalıdır.
- Toplu taşıma araçları, kapasitelerinin en fazla yarısı kadar yolcu taşıyabilecektir. Toplu taşıma araçlarında maske takma zorunluluğuna uyulup uyulmadığı sıkı bir şekilde kontrol edilecektir.
- Ev izolasyonu, ev karantinası (kendi kendine izolasyon) ve yürürlükte olan diğer tüm salgın önlemlerine uyulup uyulmadığı sıkı bir şekilde kontrol edilecektir.
Söz konusu önlemler 10 gün geçerli olacak ve akabinde salgının gidişatına göre yeniden değerlendirilecektir. Bahse konu kararlara Sırbistan Hükümetinin https://www.srbija.gov.rs/vest/en/163819/government-passes-new-anti-coronavirus-measures.php İngilizce web sayfasından ulaşılması mümkündür (21.11.2020).

COVID-19 salgının yayılmasının önlenmesi amacıyla Sırbistan Hükümeti tarafından 15 Kasım 2020 tarihinde alınan ilave önlemlere göre;
- Ülkede kafe, restoran, eğlence yerleri, alışveriş merkezler, mağazalar, vb. iş yerleri akşam saat 21:00 ile sabah saat 05:00 arasında kapalı olacaktır.
- Sadece, eczaneler, paket servis restoranları, akaryakıt istasyonları ve gece vardiyasında çalışanlar bu önlemden muaf tutulmuştur.
Söz konusu önlemler, 17 Kasım 2020 tarihinde yürürlüğe girecek ve 1 Aralık 2020 tarihinde kadar geçerli olacaktır. Bahse konu kararlara Sırbistan Hükümetinin https://www.srbija.gov.rs/vest/en/163540/additional-restrictions-on-operation-of-certain-facilities-from-17-november.php İngilizce web sayfasından ulaşılabilir (18.11.2020).

Sırbistan Sağlık Bakanlığı 30 Ekim 2020 tarihinde, son 24 saatte 11.004 kişiye test yapıldığını ve 1.545 kişinin test sonucunun pozitif çıktığını duyurdu. Böylece, pandeminin başında bu yana en yüksek günlük vaka sayısına ulaşıldı. Bakanlık tarafından yapılan açıklamaya göre, 1.048 kişi hastaneye kaldırılmış olup, bunlardan 47'si solunum cihazına bağlanmıştır. Son 24 saatte, 5 kişi ise COVID-19 nedeniyle hayatını kaybetmiştir ve ülkede toplam ölüm sayısı 814’e ulaşmıştır. (Ölüm oranı %1,8) Salgının başlangıcından bu yana Sırbistan'da toplam 1.329.100 kişiye test yapılmıştır ve 45.137 kişide koronavirüs vakası doğrulanmıştır. Sırbistan'da COVID-19 vakalarında son duruma, Sırbistan Sağlık Bakanlığının https://covid19.rs/homepage-english/ resmi internet adresinden ulaşılması mümkündür. Sırbistan Basınında çıkan haberlere göre, yeni vaka sayısının son 24 saat içinde rekor kırmış olmasına rağmen, Sırbistan'da önümüzdeki birkaç gün içinde koronavirüse karşı hiçbir yeni önlem alınmayacaktır. Bu durum, basında çıkan haberlerde eleştirilmektedir. Günlük yaşam normal şekilde devam ettirilmektedir ve üniversiteler, okullar, öğrenci yurtları, eğlence yerleri vb. açıktır. Ayrıca Sırbistan bulunduğu bölgede, ülkeye girişte negatif sonuçlu PCR testi şartı aramayan tek ülkedir (30.10.2020).

Sırbistan’da 22 Mayıs 2020 tarihinde yürürlüğe giren karara göre Sırbistan’a gelecek tüm yabancılar için tüm sınır kapıları yeniden açılmış, girişte Covid-19 taşınmadığına dair test sonucu (negatif sonuç) gösterme ve sonrasında karantinaya alınma uygulaması kaldırılmıştır. Yabancıların Sırbistan'a giriş yapmaları için özel izin alınmasına artık gerek bulunmamaktadır (25.05.2020).
 
Sırbistan'daki olağanüstü hâl döneminde geçici ikamet izinlerinin süresi dolan ve Sırbistan dışında bulunan yabancıların en geç 1 Temmuz 2020 tarihine kadar Sırbistan'a giriş yapmalarına izin verilecek olup, bu kişilerin giriş yaptıkları tarihten itibaren 30 gün içinde ikamet izinlerinin süresini uzatmak amacıyla başvuruda bulunmaları gerekmektedir. Bu kategorideki yabancıların, süresi dolan geçici ikamet izinleri, Sırbistan'a girdikleri andan itibaren, geçici ikamet izin süresinin uzatılmasına ilişkin başvuru süreci tamamlanıncaya kadar, geçerli sayılacaktır (25.05.2020).
 
Pasaport kontrolü sırasında salgının yayılmasının önlenmesi için uyulması gereken tedbirler hakkında Sırpça ve İngilizce yazılı bilgi verilecektir. Halihazırda 14 günlük ev karantinası devam edenlerin bu yükümlülükleri de sona ermiştir (25.05.2020).

COVID-19'la (KOVİD-19'la) mücadele kapsamında alınan tedbirlerde yapılan bazı değişiklikler hakkında Sırbistan Hükümeti tarafından 20 Nisan 2020 tarihinde bir açıklama yapılmıştır. 
Bu kapsamda Sırbistan Hükümeti tarafından:
- Sokağa çıkma yasağı uygulanan 65 yaş üstü kişilere, 21 Nisan 2020 tarihinden itibaren Salı, Cuma ve Pazar günleri 18:00-01:00 saatleri arasında talep edecekleri bir zaman diliminde yarım saat müddetle ve kısa mesafe içinde (600 metre) yürüyüş yapma izni verileceği, 
- Araba tamircileri ve araba lastiği satan yerler, kunduracılar, terziler, kuru temizlemeciler, sürücü kursları ile kitap, bisiklet, denizcilik malzemeleri, teknik eşya ve inşaat malzemeleri satan dükkanlar gibi perakende satış yapan yerlerin 21 Nisan 2020 tarihinden itibaren açılabileceği, 
- Açık ve kapalı pazar yerlerinin 21 Nisan 2020 tarihinden itibaren tüm koruyucu tedbirleri almak kaydıyla yeniden açılacağı, 
- İnşaat sektöründe faaliyet gösteren işverenlerin 21 Nisan 2020 tarihinden itibaren faaliyetlerine tam kapasite devam etmelerinin beklendiği, 
- Tüm işverenlerin çalışanlarına maske, eldiven ve dezenfektan gibi koruyucu malzeme sağlamakla yükümlü oldukları ve çalışmaların sosyal mesafeye dikkat edilerek yerine getirilmesi gerektiği, 
- Tüm işverenlerin OHAL süresince özel bir çalışma planı uygulamaları ve çalışanların da söz konusu plana uymaları gerektiği, 
- Alışveriş Merkezi (AVM) gibi farklı türde mağazaları ve çok sayıda insanı bir araya getiren mekanlarda iş faaliyetlerinin devamına henüz izin verilmediği, 
- Kuaför, güzellik merkezi ve spor salonları gibi sosyal mesafenin korunmasının zor olduğu mekanların açılmasına henüz izin verilmediği, 
- 21 Nisan 2020 tarihinden itibaren faaliyete geçmesine izin verilen tüm çalışma yerlerinde gerekli tüm koruyucu önlemlere uyulması ve dezenfektan, maske ve eldiven gibi koruyucu malzemelerin kullanılması gerektiği açıklanmıştır. 

Konuya ilişkin açıklamaya Sırbistan Hükümetinin https://www.srbija.gov.rs/vest/en/154598/relaxation-of-coronavirus-restrictive-measures.php web sayfasından ulaşılabilmektedir (20.04.2020).

COVID-19 (KOVİD-19) salgının yayılmasının önlenmesi amacıyla Sırbistan Hükümeti tarafından daha önce başlatılan, Sırbistan üzerinden transit geçiş yapan TIR’ların polis eskortu eşliğinde (20’li-30’lu gruplar halinde) bir sınır kapısından diğerine gitmesi uygulaması 2 Nisan 2020 tarihi itibariyle, uluslararası ticarete konu malların nihai müşterilere daha hızlı taşınmasının sağlanması amacıyla kaldırılmıştır.

Sırbistan Başbakan Yardımcısı ve İnşaat, Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Zorana Mihajloviç yaptığı açıklamada, Bakanlıklarının aynı öneriyi başta Slovenya ve Hırvatistan olmak üzere bölgedeki muhataplarına da ilettiğini, böylece Sırbistan vatandaşlarının yanı sıra çevredeki diğer ülkelerin de özellikle gıda maddeleri olmak üzere tüm ürünlere daha hızlı erişiminin sağlanacağını belirtmiştir. Başbakan Yardımcısı açıklamasında ayrıca, transit geçişler için güzergahların belirlendiğini ve Maden ve Enerji Bakanlığı ile bu güzergâh üzerinde TIR’ların durabileceği toplam dokuz benzin istasyonunun ayrıldığını ifade etmiştir. 24 saat çalışacak olan söz konusu benzin istasyonları, "TRANSIT" işareti ile işaretlenecektir. Ayrıca, bahsi geçen benzin istasyonlarının yerlerini ve güzergâhın tamamını Sırbistan haritası içinde gösteren broşürler basılacaktır." Bu kapsamda, Türk lojistik firmalarımızın gerek Sırbistan üzerinden transit geçişleri, gerekse de Sırbistan'a mal taşımaları hususunda herhangi bir kısıtlama bulunmamaktadır. Şoförlerin gümrük kapılarında sadece sağlık kontrolünden geçirildiği bilinmektedir (02.04.2020).

Hükümet, şirketlerin faaliyet alanına bakılmaksızın, yabancı pazarlardan maske ve koruyucu ekipman satın alınmasına izin verilmiştir. Bu karar kapsamında, Sırbistan Cumhuriyeti topraklarındaki tüm şirketler, çalışanlarının sağlığını korumak amacıyla yalnızca kendi ihtiyaçları için, maske ve koruyucu ekipman ithal edebilir. Ancak, üçüncü kişilere satış yapılması veya bu maskelerde ve koruyucu ekipmanlar ile yapılacak her türlü ticaret yasaklanmıştır (31.03.2020).

COVID-19 (KOVİD-19) salgı nedeniyle Sırbistan Hükümeti tarafından ihracatı yasaklanan ürünlere ilişkin liste aşağıda sunulmaktadır:
  • Buğday unu,
  • Ayçiçek yağı,
  • Beyaz Şeker,
  • Sabunlar,
  • Deterjanlar,
  • Plastik Eldivenler ile giysi ve giyim aksesuarları,
  • Çocuklar ve yetişkinler için bez, Silme bezleri, Havlular (rulo ve parça),
  • Plastik maskeler (tekstil filtreli),
  • Cerrahi kullanım için örtüler,
  • Kağıttan cerrahi giyim elbisesi,
  • Kağıt maskeler,
  • Koruyucu elbise (kauçuk),
  • Eldivenler (kauçuk, cerrahi ve diğerleri),
  • Cerrahi olarak kullanılan tekstil malzemeleri,
  • Diğer dezenfekte ediciler,
  • Alkol,
  • Koruyucu gözlükler (24.03.2020).
19 Mart 2020 tarihinde alınan ilave önlemler kapsamında Belgrad Nikola Tesla Havalimanı’ndan yapılacak tüm uluslararası ticari uçuşlara ara verilmiştir.  Havalimanının tamamen kapatılmayacağı, insani yardım amaçlı uçuşlar ile yük trafiğinin devam edeceği ifade edilmiştir.  Sırbistan hava sahasının üst uçuşlara açık olduğu açıklanmıştır. Niş Havalimanı’nın da uluslararası hava trafiğine geçici olarak kapatıldığı Sırbistan Hükümeti tarafından ayrıca açıklanmıştır. Bu kapsamda, Sırp makamlarından alınan özel izin ile Türk Hava Yolları (THY), Belgrad-İstanbul son uçuşunu, 19 Mart 2020 tarihinde gerçekleştirmiştir. Öte yandan, Sırbistan Hükümeti tarafından 20 Mart 2020 tarihinde Sırbistan’ın tüm sınır kapılarının (hava, kara, demiryolu ve su trafiği de dahil olmak üzere) yolcu trafiğine kapatılacağı açıklanmıştır (20.03.2020).

COVID-19 (KOVİD-19) salgınının yayılmasını önlenmek amacıyla Sırbistan Hükümeti tarafından alınan ilave bir önlemle; halk sağlığının korunması amacıyla 18 Mart 2020 sabahı saat 10:00 ’dan itibaren geçerli olmak üzere, şehirlerde 65 yaşın üzerindeki kişilere, kırsal ve 5 binden az nüfuslu bölgelerde ise 70 yaşın üzerindeki kişilere sokağa çıkma yasağı getirilmiştir.

Yine 18 Mart 2020 tarihinden itibaren ayrıca tüm halka akşam 8:00 ’dan sabah 5:00 ’e kadar sokağa çıkma yasağı getirilmiştir. Özel görevliler ile gece vardiyasında çalışanların söz konusu yasaktan muaf olacağı açıklanmıştır. Bahse konu kararlara Sırbistan Hükümetinin https://www.srbija.gov.rs/vest/en/151641/prohibition-of-movement-for-citizens-over-65-as-of-tomorrow.php İngilizce web sayfasından ulaşılabilir (17.03.2020).

Ülkeler Tarafından Uygulanan COVID-19 (KOVİD-19) Geçici Ticaret Önlemleri İçin: https://www.macmap.org/en/covid19 (ITC-Market Access Map/COVID-19 Temporary Trade Measures)

Ekonomik Destekler

Sırbistan Hükümeti, COVID-19 salgının ekonomide yarattığı negatif etkiyi hafifletmek amacıyla 249 milyar RSD (yaklaşık 2,1 milyar avro) değerinde üçüncü ekonomik tedbir paketi açıklamıştır.

Sırbistan Başbakanı Ana Brnabic tarafından yapılan açıklamaya göre, Sırbistan Hükümetinin 2020 yılı sonundan bu yana üzerinde çalışmakta olduğu söz konusu tedbirler ile şirketlerin faaliyetlerine devam edebilmesinin sağlanmasının, bu sayede ülkede sağlanan istihdamın korunmasının ve ekonominin canlı tutulmasının amaçlandığı belirtmiştir. Pandeminin neden olduğu ekonomik krizin 2021 yılında da devam etmesinin öngörülmesi sebebiyle yeni bir pakete ihtiyaç duyulduğuna da dikkat çekilmiştir. Başbakan Brnabic ayrıca, bu dönemde ülkelerin sağlık ve ekonomi olmak üzere iki cephede savaştığını vurgulayarak, Sırbistan her iki cephede de olağanüstü sonuçlar aldığını vurgulamıştır. Brnabic, tüm dünyada koronavirüsle mücadelede aşılama sürecinde model olarak Sırbistan'ın gösterildiğini, yakın zamanda bunun ekonomi alanı içinde söyleneceğini belirtmiştir.
 
Sırbistan Maliye Bakanı Sinisa Mali ise, şuana kadar yürürlüğe konulan üç ekonomik tedbir paketinin toplam 953 milyar RSD yani yaklaşık 8 milyar avro değerinde olduğunu belirtmiştir. Ayrıca son paketin, önceki paketlerden farklı olarak büyük ölçekli şirketleri de içerdiğini ifade etmiştir. Bu çerçevede, mikro, küçük ve orta büyüklükteki işletmeler ile büyük şirketlerin çalışanlarına 2021 yılı Nisan, Mayıs ve Haziran aylarında asgari ücretin % 50’sinin devlet tarafından karşılanması kararı alınmıştır. Asgari ödemeye ilişkin bahsi geçen tedbir 1 Mart'ta yürürlüğe girecektir.

Söz konusu paket toplamda 1,5 milyon özel sektör çalışanını kapsamaktadır. Söz konusu ödemeler, banka ve finans kurumlarını ise içermemektedir. Toplamda bir buçuk asgari ücret desteğine ilaveten, yemek hizmeti veren şirketlere, seyahat acentelerine, lisanslı turist rehberlerine, otellere, tatil köylerine ve araç kiralama acentelerine tam bir asgari ücret tutarında daha destek verilecektir. Şehir otellerine ise, yatak başına 350 avro ve konaklama birimi başına 150 avro tutarında başka bir tür doğrudan devlet desteği sağlanacaktır. Söz konusu otellere, 2020 yılı sonunda benzer bir destek verilmişti. Öte yandan, karayolunda yolcu taşımacılığı yapan şirketlere, altı ay boyunca otobüs başına 600 avro değerinde bir destek verilecektir. Sırbistan Hükümeti ayrıca, özel sektörün likiditesini korumak için, mevcut garanti planını genişletmeye karar vermiştir. Bahsi geçen planın detayları, bankalarla müzakereler yoluyla belirlenecektir. Son olarak, reşit yaştaki her vatandaşa Mayıs ve Kasım aylarında 30’ar avro olmak üzere toplamda 60 avro nakdi yardım yapılması da öngörülmektedir. Bu kapsamda, emekli vatandaşlara ilave 50 avro daha ödeme yapılacak olup, toplamda 110 avro nakdi yardım sağlanacaktır.
 
Konuyla ilgili Sırbistan Hükümetinin resmi açıklamasına, https://www.srbija.gov.rs/vest/en/167619/new-package-of-assistance-to-economy-citizens-adopted.php resmi internet adresinden ulaşılması mümkündür (20.02.2021).

Sırbistan Maliye Bakanı Sinisa Mali tarafından yapılan açıklamaya göre, ülkenin bayrak taşıyıcı şirketi Air Serbia Havayolunun COVID-19 pandemisinden dolayı karşılaştığı maddi zararları gidermek üzere, Sırbistan devleti tarafından devlet yardımı sağlanabilecektir. Söz konusu yardımın gerçekleştirilmesi için Avrupa Birliği’nden (AB) gerekli izin alınmıştır. Mali tarafından yapılan açıklamada ayrıca, COVID-19 döneminde önemli bir rol üstlenen, sadece yurtdışında bulunan Sırp vatandaşlarını ülkelerine geri getirmekle kalmayıp, başta Çin olmak üzere bir çok ülkede tarafından sağlanan medikal ekipman yardımlarını da ülkeye en hızlı ve güvenli şekilde ulaştıran Air Serbia şirketinin pandemiden önceki dönemde herhangi bir zararı olmadığı, böyle bir şirketin iflas etmesine Hükümet olarak izin verilmeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda, Air Serbia şirketine uygulanacak yeni yapılandırma programına ilişkin mevzuatın 2020 yılı sonuna kadar tamamlanması öngörülmektedir, ancak AB tarafından kabul edilmeyen hiçbir düzenleme hayata geçirilmeyecektir.

Ayrıca, Belgrad Nikola Tesla Havaalanı tarafından yapılan açıklamaya göre, COVID-19 pandemisinden dolayı oluşan zararı asgari düzeye indirebilmek amacıyla, çalışanların bir kısmının kıdem tazminatı ile gönüllü işten ayrılmasına ilişkin yeniden yapılandırmaya gidilmektedir. Nikola Tesla Havaalanında halihazırda 2 numaralı Terminal’de bazı kısımlar çalışmakta olup, 1 numaralı Terminal ise çalışmamaktadır (09.12.2020).

Dünya Bankası (WB) tarafından yayımlanan, “Sonbahar 2020 Düzenli Ekonomik Raporu”na göre, Sırbistan ekonomisinin 2020 yılında %3 oranında küçülmesi beklenmektedir (bir önceki tahmin %3,5 daralacağı yönündeydi). Söz konusu Raporda, yaşanan ekonomik daralmaya rağmen, devlet tarafından sağlanan mali teşvikler sayesinde işsizlik oranının 2020 yılı 2. Çeyreğinde %7,3 olarak tarihin en düşük seviyesinde gerçekleştiği de ifade edilmektedir.

Ancak, WB raporunda işletmelerin COVID-19 salgını üstesinden gelmesi amacıyla Hükümet tarafından sağlanan teşviklerin GSYH’nın %13’üne tekabül ettiği ve bunun bir bedeli olarak %7,6 oranında bütçe açığı verildiğinin de altı çizilmektedir. İyileşmenin ise 2021 yılında başlaması ve ekonominin eski seyrine orta vadede döneceğinin tahmin edildiği Raporda, Sırbistan ekonomisinin 2021 yılında %2,9 oranında büyümesi de öngörülmektedir.

Dünya Bankası ayrıca, Batı Balkanlar'ın 2020'deki ekonomik büyüme düşüşüne ilişkin tahminini -%6,5'ten, -%4,8'e revize etmiştir. Bankanın son tahminine göre, Karadağ bölgede en büyük durgunluğu (-%12,4) yaşayan ülke olacaktır (23.10.2020).

Cumhurbaşkanı Aleksandar Vuçiç tarafından Covid-19 salgının olumsuz etkilerinin azaltılması için ilave tedbirler alındığı açıklanmıştır. Bu çerçevede, mikro, küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin çalışanlarının Temmuz ve Ağustos ayı asgari ücretlerinin % 60’ının devlet tarafından karşılanması, maaşlara ilişkin vergi ve prim ödemelerinin en az bir ay daha ötelenmesi, yeni mezunların istihdamı halinde ilk altı aylık ücretlerin karşılanmasını kapsayan “İlk Aylığım” projesinin başlatılması kararı alınmıştır. Söz konusu ikinci ekonomik tedbir paketi 66 milyar RSD (yaklaşık 560 milyon Avro) değerindedir ve 30 Temmuz 2020 tarihinde Sırbistan Hükümeti tarafından Mecliste yapılan görüşmede kabul edilmiştir. Sırbistan'da faaliyet gösteren ve salgının ekonomiye olan olumsuz etkileri nedeniyle finansal zorluk içine giren yatırımcılarımızın da söz konusu destek paketine başvurabilmeleri mümkündür (06.08.2020).

Sırbistan Hükümeti tarafından 31 Mart 2020 tarihinde, COVID-19 (KOVİD-19) salgının ekonomide yarattığı negatif etkiyi hafifletmek amacıyla açıklanan ekonomik tedbir paketinin yasal altyapısını belirleyen düzenlemeler 10 Nisan 2020 tarihinde Hükümet tarafından kabul edilmiş, bu kapsamda üç tedbirin uygulamaya konulduğunu belirtilmiştir.
 
Uygulamaya konan tedbirlerden ilki mali önlemler, özel sektöre karşılıksız devlet desteği ve vatandaşlara ödenecek 100 avro nakdi yardım, ikincisi Kalkınma Fonu aracılığıyla finansal program ve son olarak üçüncüsü borçlanma senetlerine (ihraç sürecinin basitleştirilmesine ilişkin-OHAL süresince ve OHAL sona erdikten sonra 180 gün için geçerli) ilişkin düzenlemedir. 13 Nisan 2020 tarihinden itibaren, Sırbistan’da kurulu şirketlerin (Sırbistan'da kurulmuş yasal teşekküller ile yabancı yasal teşekküllerin şubeleri ya da temsilcilik ofisleri) söz konusu destek için rutin olarak doldurulan vergi beyannamesi formu ile başvuru yapabilecekleri ifade edilmiştir.

Ayrıca, girişimciler ile mikro, küçük ve orta ölçekli işletmeleri destekleyecek bir garanti programının yasal çerçevesinin de 16 Nisan 2020 tarihinde tamamlanacağı ve böylece piyasaya sağlanacak kredilerin toplam değerinin 2 milyar avro olacağı belirtilmiştir. Buna ilaveten, kredilerin devlet garantisinde olacağı ve Nisan ayı içerisinde iş insanlarının kullanımına sunulacağı belirtilmiştir.
 
Hükümet tarafından Bankalar Birliği ile de görüşmeler yapılarak anlaşmaya varıldığı, bu kapsamda finansal kurumların müşterileriyle iletişim içinde oldukları da açıklanmıştır: https://www.srbija.gov.rs/vest/en/153899/measures-for-aid-to-companies-as-of-monday.php (20.04.2020).

Sırbistan Hükümeti COVID-19 (KOVİD-19) salgının ekonomide yarattığı negatif etkiyi hafifletmek amacıyla bir “ekonomik tedbir paketi” açıklamıştır. 31 Mart 2020 tarihinde yapılan açıklamada söz konusu paketin detayları kamuoyu ile paylaşılmış, bu tedbir paketi ile Hükümetin temel amacının ülkede sağlanan istihdamın korunması ve coronavirus (koronavirüs) salgınının neden olduğu krizden en çok etkilenen şirketlere yardımcı olunması olduğu belirtilmiştir.

Söz konusu “ekonomik tedbir paketi”; mali tedbirler (vergilerin ertelenmesi), çalışanlar için gelir desteği, likidite önlemleri ve nakit teşvik olarak dört ana başlıktan oluşmaktadır. Programın, OHAL başlangıcından itibaren çalışan sayısında %10'dan fazla düşüşe giden şirketler için geçerli olmayacağı vurgulanmaktadır. Tahmini etkisinin 608,3 milyar RSD (5,1 milyar avro) olacağı düşünülen bu tedbir paketi; üçü maliye politikası önlemleri, ikisi özel sektöre doğrudan yardım ve bir diğeri de ekonomide likidite seviyesinin korunması amacıyla alınan tedbirler başta olmak üzere toplam dokuz önlemden oluşmaktadır. Önlemlerden en önemlisini ise, kanuni sorumluluk yaşındaki tüm vatandaşlara doğrudan yardım edilecek olması ve nakit destek ödemelerinin gelecek iki ay içinde yapılmasının öngörülmesidir.

Açıklanan programın kayda değer bütçe rezervlerinden, bütçe ödeneklerinden, ayrıca ülke içi ve uluslararası sermaye piyasalarından finanse edileceği de belirtilmiştir. Öte yandan, yeterli bütçe kaynakları sayesinde kamu sektöründe işten çıkarma, ücretleri düşürme, ya da emekli maaşlarında kesintiye gitme konusunda herhangi bir düşüncelerinin olmadığını da belirtmiştir. Konuya ilişkin açıklamaya Sırbistan Hükümetinin https://www.srbija.gov.rs/vest/en/152964/state-sets-aside-51b-to-mitigate-coronavirus-economic-blow.php  web sayfasından ulaşılabilmektedir.

Şimdiye kadar herhangi bir sektöre özel tedbir açıklanmamıştır. Ancak, Sırbistan Cumhurbaşkanı Vuçiç yaptığı bir açıklamada, süt üreticileri başta olmak üzere tarım ve hayvancılıkla uğraşan tüm çiftçiler ile otel ve konaklama sektörüne faaliyet gösteren turizm işletmelerine ayrı bir destek paketi hazırlanmakta olduğunu belirtmiştir. Şu ana kadar sadece sözlü olarak açıklanan ekonomik önlemlerin uygulanmasına ilişkin hüküm ve koşulları içeren bir Hükümet Kararı çıkması beklenmektedir (02.04.2020).

COVID-19 (KOVİD-19) salgının ekonomide yarattığı etkilerin azaltılması için Sırbistan Hükümeti tarafından vergi borçları ertelenmesi yönünde yeni bir düzenleme yapılmıştır (25.03.2020).