Covid-19 Gelişmeleri

15 Şubat 2021

COVİD-19 SALGINININ UKRAYNA EKONOMİSİNE ETKİLERİ
 

1-Ukrayna'da Covid-19 Salgını Nedeniyle Alınan Önlemler:

Karantina Düzenlemeleri


13 Ekim 2020 tarihinde Ukrayna Bakanlar Kurulu tarafından Ukrayna’daki karantinanın Aralık ayı sonuna kadar uzatılmasına karar verilmiştir. Buna göre, Ukrayna’da geçerli uyarlanabilir karantina 31 Aralık 2020 tarihine kadar uzatılmıştır. Kabine toplantısı sonrasında Sağlık Bakanı Maksim Stepanov tarafından yeni koronavirüs vakıa sayısındaki artış nedeniyle Ukrayna'da karantina hükümlerinin güçlendirilmesine karar verildiği açıklanmıştır. Daha önceki Ataşeliğimiz yazılarında belirtildiği gibi Ukrayna koronavirüs vakıa sayıları kapsamında yeşil, sarı, turuncu ve kırmızı bölgelere ayrılmış olup uyarlanabilir karantina modeli ile yerel idarelere pandemi karşısında önlem alabilme yetkisi verilmişti.

13 Ekim 2020'de alınan Bakanlar Kurulu Kararları çerçevesinde, Sağlık Bakanlığı tarafından hangi bölgelerin karantina bölgelerine dahil edilmesine yönelik kriterler değiştirilmektedir. Bu uygulama test göstergelerine göre gerçekleştirilecektir. Bakanlık, test sayısını 100.000 kişi başına 48'e çıkarmayı planlamaktadır. Aynı zamanda Sağlık Bakanlığı, hastanelerde yalnızca COVID-19 ile enfekte olanlar için ayrılmış olan yatakları dikkate alacaktır.

14 gün içinde 100.000 kişide 320'den fazla ölüm oranına sahip olan bölgeler kırmızı karantina bölgesine alınacaktır. Sağlık Bakanlığı'ndan ayrı izin alınacak uluslararası yarışmalar dışında yeşil, sarı ve turuncu karantina bölgelerinde tüm spor etkinlikleri seyircisiz yapılabilmektedir.

Yeşil ve sarı bölgelerde dahi restoran ve kafelerin çalışmaları sınırlı olacak olup en geç saat 22: 00'de kapanacaktır. Ukrayna Hükümeti 22:00-07:00 saatleri arasında (“yeşil”, “sarı” ve “turuncu” bölgelerde) gıda satış noktalarının çalışmasını yasaklamaya karar vermiştir. Sadece yemekhaneler için istisnalar yapılmıştır.

Yeşil karantina bölgelerinde 50'den fazla kişinin katılımıyla, sarı bölgede 30'dan fazla kişinin katılımı ile turuncu bölgede (Odesa bölgesi turuncu) ise 20’den fazla kişinin katılımıyla toplu, kültürel ve sportif etkinliklerin yapılması yasaklanacaktır. Tüm restoranlar ve işverenlerin vardiyalı olarak veya internet üzerinden çevrimiçi iş düzenlemeleri tavsiye edilirken, eğitim kurumlarına uzaktan veya harmanlanmış öğrenmeye geçmeye teşvik edilmektedir. Kolejlerde ve üniversitelerde uzaktan eğitimin 15 Ekim - 15 Kasım tarihleri ​​arasında yapılması önerilmektedir. Halka açık yerlerde yüz maskeleri ve eldivenler hala zorunludur. (15.10.2020)

Ukrayna'da hafta sonu karantina uygulaması başlatılmıştır. 11 Kasım 2020 tarihinde gerçekleşen Ukrayna Bakanlar Kurulu Hükümet toplantısında hafta sonu karantina uygulamasının tüm ülkeye getirilmesine karar verilmiştir. Sıkı karantina Cumartesi 00: 00'dan Pazartesi 00: 00'a kadar uygulanacaktır. Hafta sonu, ülkede yalnızca gıda marketleri, eczaneler ve ulaşım çalışacaktır. (11.11.2020)

Alışveriş merkezleri, spor merkezleri, spor salonları, yüzme sandıkları, tiyatrolar ve toplu etkinliklerin yapılması yasaklanmıştır. Ayrıca, restoran, kafe ve eğlence tesislerinin de çalışması yasaklanmıştır. (11.11.2020)

Ukrayna Karantina Önlemleri (8-24 Ocak Lockdown İlanı) (10.12.2020)
9 Aralık 2020 tarihli hükümet toplantısında Ukrayna Başbakanı Denis Şmigal tarafından 8-24 Ocak 2021 tarihleri arasında karantina önlemlerinin sıkılaştırılacağı açıklanmıştır. Uygulamayı “güvenlik için kış tatili” olarak adlandıran Başbakan, vaka sayısındaki azalma eğilimi nedeniyle aralık ayında ek tedbirlere gerek duyulmadığını belirtti.

Uygulanacak kısıtlamalar aşağıda yer almaktadır.
 
Karantina 8-24 Ocak tarihleri arasında uygulanacaktır.
 
Kış tatili karantina sürecinde aşağıdaki iş faaliyetleri yasaklanacaktır.
 
-              Anaokulları dışında her türlü mülkiyete sahip eğitim kurumlarının çalışması
-              Kafe, bar veya restoranların çalışması (teslimat ve paket servisi haricinde)
-              Tüm kitlesel (eğlence, spor, sosyal) etkinliklerin düzenlenmesi
-              AVM’ lerin çalışması ( çalışamaya izin verilecek iş faaliyetleri haricinde)
-              Kültür kurumları tarafından ziyaretçi kabul edilmesi ve kültürel etkinliklerin düzenlenmesi
-              Spor salonları, fitness merkezleri ve havuzların ziyaretçi kabul edilmesi
-              Ticaret ve tüketici hizmetleri alanında işletmelerin çalışması (çalışamaya izin verilecek iş faaliyetleri haricinde)
-              Gıda dışı pazarların çalışması (gıda pazarlarının çalışması kısıtlamalarla izin verilecek)
 
Kış tatili karantina sürecinde aşağıdaki iş faaliyetleri izin verilecektir.
 
-              Toplu taşıma, şehirlerarası ve uluslararası kara, hava ve demiryolu taşımacılığı
-              Gıda ürünlerinin ticareti
-              İlaç ve tıbbi ürünleri, veteriner ilaçlarının ticareti
-              Hijyen ürünleri, iletişim araçları ve hayvan yemi ticareti
-              Araçların bakımı ve onarımı
-              Benzin istasyonlarının çalışması (yemek alanı haricinde)
-              Finans kurumların çalışması (bankalar)
-              Posta operatörlerinin çalışması
-              Kuaför ve güzellik salonlarının çalışması (önceden randevu alınması şartıyla)
-              Otellerin çalışması (ortak yemek servisi saat 6-11 arasında açık olacak)
-              Profesyonel kulüplerin spor etkinlikleri seyircisiz düzenlenmesi
 
Kış karantina sürecinde mümkün olduğu kadar iş yerlerinde evden çalışma iş modeli tavsiye edilmekte olup uluslararası uçuşlara herhangi bir kısıtlama getirilmemekte ve uluslararası kargo ticaretine herhangi bir kısıtlama getirilmeyeceği belirtilmektedir. (10.12.2020)

Ukrayna'ya Seyahat Edecek Türk Vatandaşlarının Tabi Olduğu Kurallar Güncellenmiştir (20.01.2021)
Ukrayna makamlarınca Covid-19’un yaygınlığına göre ülkeler kırmızı veya yeşil kategoriye alınmaktadır.
21.12.2020 tarihinde kırmızı listeye geçen ülkemiz, bugün (15 Ocak) itibarıyla yeniden yeşil listeye geçmiştir. Buna göre, vatandaşlarımızın Ukrayna’ya girişte karantinaya girmemek için PCR testi ibraz etme zorunluluğu kalkmış olup, girişte sigorta ibrazı mecburiyeti sürmektedir.
Ukrayna’ya girmek isteyen yabancı uyrukluların, Ukrayna’da kayıtlı olan bir sigorta şirketi veya Ukrayna’da temsilciliği bulunan/ Ukrayna’daki şirketlerle bir anlaşma çerçevesinde ilişkileri bulunan yabancı bir sigorta şirketince düzenlenmiş, Covid-19 tedavi masraflarını kapsayan, Ukrayna’da kalış süresince geçerli sigorta poliçesine sahip olmaları gerekmektedir.
Sigorta şartı, aşağıdaki kategorilerde yer alan kişilere uygulanmamaktadır:
•             Ukrayna’da devamlı olarak ikamet eden yabancı uyruklular ve vatansızlar
•             Mülteci statüsünde bulunan veya ilave korumaya muhtaç kişiler
•             Ukrayna’da akredite edilmiş diplomatik, konsüller ve uluslararası örgüt temsilcilikleri personeli ile aile fertleri
•             Silahlı Kuvvetler birimlerinin eğitim programına katılmak üzere ülkeye gelen NATO üyesi ülkelerin ve NATO Barış İçin Ortaklık Programı katılımcı ülkelerinin silahlı kuvvetler mensupları
 
Ukrayna’ya girişlerde geçerli genel hususlar(20.01.2021)

1) Türkiye Cumhuriyeti ile Ukrayna arasında imzalanan Vize Muafiyeti Anlaşması kapsamında Türk vatandaşları, geçerli pasaport veya yeni nesil çipli T.C. Kimlik Kartlarıyla vizesiz olarak Ukrayna’ya seyahat edebilmektedirler.
2) Bu çerçevede seyahat eden vatandaşlarımızın Ukrayna’da kalış sürelerinin, son 180 gün içerisinde toplam 90 günü geçmemesi gerekmektedir (Ukrayna Devlet Göç Servisi’nin ilgili sitesi:https://dmsu.gov.ua/…/duration-of-stay-calculation.html).
3) Ukrayna mevzuatı uyarınca, Ukrayna’ya girişlerde pasaport kontrolü esnasında geçerli pasaport veya çipli T.C. Kimlik Kartına ilaveten aşağıda kayıtlı bilgi ve belgeler de istenmektedir:
•             Gidiş-dönüş uçak bileti
•             Seyahat için yeterli miktarda döviz bulundurulması/ belgelenmesi (Hesaplama: Kalış süresine ilave 5 gün daha eklenir. Her gün için kişi başı günlük 50 ABD Doları bulundurulmalıdır. Örnek: Kişi Ukrayna’da 3 gün kalacak ise (3+5) x 50 Dolar = 400 Dolar tutarındaki paranın ibraz edilmesi gerekmektedir. Kredi kartı ibrazı kabul edilmemektedir.)
•             Ukrayna’ya geliş amacını belgeleyen evrak(İş, konferans, fuar, vb. amaçlı ziyaretler için davetiye; otelde kalınması halinde, otel ücretinin önceden ödendiğine dair otel rezervasyonu; arkadaş veya akrabanın yanında kalınması durumunda Ukrayna Devlet Göç Servisince onaylanan davetiyenin aslı; turistik amaçlı ziyaretler için ücreti önceden ödenmiş otel rezervasyonu veya onaylı davetiye)
•             Sınır güvenlik görevlilerine beyan edilen ziyaret amacı, istifade edilen vize rejimine uygun olmalıdır.
4)Giriş evraklarının eksiksiz olması ülkeye giriş garantisi sağlamamaktadır. Ukrayna makamlarınca giriş kapılarında yapılan kontroller esnasında girişe izin verilmemesi ihtimali mevcuttur.
Girişine izin verilmeyen kişiler, Ukrayna’ya gelirken kullandıkları havayolu şirketinin ilk müsait uçağıyla seyahat ettikleri ülkeye geri gönderilmektedir. (20.01.2021)

Ukrayna Covid-19 Kapsamında Aşılama Programını Yayınladı

Ukrayna Ulusal Teknoloji ve Çevre Güvenliği ve Acil Durumlar Komisyonu tarafından 2021'de Ukrayna'da koronavirüse karşı aşılama programının onaylandığı duyurulmuştur. Başbakan Denys Shmyhal, belgenin beş aşama önerdiğini söyledi. Aşılama kampanyası hem mobil ekipleri hem de sabit noktaları içermektedir. Baş Sağlık Görevlisi Viktor Liashko, kampanyanın 15 Şubat civarında başlayacağını duyurdu.
Aşılanacak ilk grup, hastanelerde ve Donbas'taki Ortak Kuvvetler Operasyon bölgesinde (367.000 kişi) COVID-19 hastaları ile temas kuran sağlık çalışanları olacaktır.
Şubat'tan Nisan'a kadar aşılanacaklar. İkinci grup, 80 yaş ve üzerindeki emekliler (1,9 milyon kişi) ile pratisyen hekimler ve birinci basamak sağlık sisteminin diğer çalışanları (363,000 kişi) olacaktır. Nisan'dan Haziran'a kadar aşılanacaklar. Üçüncü zemin 70+ (2.9 milyon, Haziran ve Temmuz) yaşlılar, güvenlik görevlileri (640.000, Temmuz ve Ağustos), 65 yaş üstü insanlar (2.3 milyon, Ağustos ve Eylül), eğitim çalışanları (1.4 milyon, Eylül ve Ekim). Son grup, 60+ (2.8 milyon, Ekim ve Kasım) ve diğer kategorilerde (1.7 milyon, Kasım ve Aralık) olan vatandaşlar olacaktır.
Ukrayna için COVID-19 aşısı hakkında;
•             Şubat-Mart 2021'de Ukrayna, COVID-19'a karşı bir aşı yapılmasını bekliyor.
•             COVAX Tesisi aracılığıyla bir aşının ilk partisi, 4 milyon kişiyi aşılamak için yeterli olacak olan 8 milyon doz içerecektir (kişi başına iki aşı gereklidir). İlk aşı sağlık çalışanları, yaşlılar ve ağır hastalar olacaktır.
•             24 Aralık 2020'de Sağlık Bakanı Stepanov, bakanlığının COVAX aşı kotasını 8 milyondan 16 milyona çıkarmak için bir plan üzerinde çalıştığını söyledi.
•             30 Aralık'ta Ukrayna, 1,9 milyon doz koronavirüs aşısı tedarik etmek için Çinli Sinovac ile bir sözleşme imzaladı.
•             Dünya Sağlık Örgütü'ne (WHO) göre, 170 deneysel aşı şu anda preklinik deneme aşamasındadır, 65'i klinik denemelerden geçmektedir, bunların 15'i üçüncü, son aşamadadır. (01.02.2021)



Sınırlar(Gümrükler-Limanlar)

Ukrayna'da Covid-19 virüsünün yayılımını engellemek amacıyla alınan tedbirler çerçevesinde, Novi Yarıloviçi  (Çernihiv bölgesi)  sınır kapısının kapatılmasına ilişkin karar; 16 Eylül 2020 tarihli Ukrayna Bakanlar Kurulu tarafından alınmıştır. Bahsekonu Karar çerçevesince, Ukrayna Altyapı Bakanlığı ile yapılan görüşmeler kapsamında, gerçek kişilerin ve dış ticarette mal akışını sağlayan araç trafiğinin Ukrayna- Belarus arasında yer alan diğer sınır kapısı olan Vıstupovıçi sınır kapısına kaydırıldığı ve bu durumun Vıstupovıçi sınır kapısında yoğunluğa neden olduğu ifade edilmiştir.
Söz konusu sınır kapısında devamlılığın sağlanması ve mal akışına zarar verilmemesi adına Ukrayna Devlet Gümrük Servisi Kiev İdaresi tarafından Vıstupovıçi kontrol noktasının operasyonel birimleri güçlendirilerek ilave personel görevlendirilmesi yapıldığı aktarılmıştır. 16 Eylül 00: 00'dan itibaren günlük ortalama 120 araç kapasiteli sınır kapısında ilave görevlendirilmeler ile birlikte 300'den fazla aracın gümrük işlemleri yapılabilir hale gelmiştir. (operasyonel kapasasite: 24 saate ulaşmıştır)
Diğer taraftan, Ataşeliğimiz tarafından konuya ilişkin Ukrayna resmi makamları ile gerçekleştirilen şifai görüşmeler kapsamında  Novi Yarıloviçi sınır kapısının kapalı tutulması  hakkındaki kararın 27 Eylül 2020 tarihine kadar geçerli olacağı  belirtilmiştir.  (17.09.2020)

Dış Ticaret

Bazı Tahıl Ürünlerinin İthalat Vergilerinin Değişikliğine İlişkin Ukrayna Gümrük Tarifesinde Değişiklik Yapılması Hakkındaki Ukrayna Kanun Tasarısı” hazırlanmıştır. Tasarıya göre, GTİP numaraları verilen ürünlerde gümrük vergilerinin sıfıra inmesi planlanmaktadır. İşbu Kanun, yayım tarihinden itibaren yürürlüğe girip, 30 Haziran 2020 tarihinde kadar geçerli olacaktır (09.04.2020)

 
 
2-Ekonomik Destekler:
 

30 Mart 2020’de Ukrayna Parlementosu tarafından “Koronavirüsün yayılması nedeniyle ek sosyal ve ekonomik garantiler sağlamayı amaçlayan Ukrayna'nın Bazı Yasalara İlişkin Değişikliklerin Yapılmasına Dair Kanun”a onay verilmiştir. Anılan Kanun ile Ukrayna'ya koronavirüse karşı ilaç, tıbbi cihaz ve ekipman ithalatı ve teslimatlarının KDV ödemelerinden muaf tutulması öngörülmektedir. Ayrıca, küçük ve orta ölçekli işletmelerin çalışanlarına kısmi işsizlik ödeneklerinin ödenmesi ve karantina sırasında işlerinin sürdürülmesi konuları ele alınmaktadır. Yasa ile uzaktan çalışma yöntemi düzenlenmektedir. Buna göre, işçiler kendi takdirine bağlı olarak çalışma zamanlarını düzenleme hakkı kazanmaktadır. Uzaktan çalışma uygulamasının, çalışma hakları üzerinde herhangi bir kısıtlama veya ücretlerin azalmasına yol açmayacağı belirtilmektedir. Kanun çerçevesinde; tüm kredi anlaşmalarında faiz oranlarının artırılması yasaklanmakta olup 2017'den önce alınan tüketici kredileri geçici olarak ceza ve ceza vergilerinden muaf tutulmaktadır. Antiseptiklerde (dezenfektan ürünler) – sıfır tüketim vergisi uygulamasına geçilmektedir. Yasa ile karantina dönemi için tüm sosyal ödemelerin otomatik olarak devam etmesi garanti altına alınmaktadır. 1 Mart – 31 Mart dönemi için arazi ve emlak vergileri alınmayacaktır. (02.04.2020)

Ukrayna Bakanlar Kurulu tarafından Covid-19 pandemisinin ekonomik etkilerinin azaltılmasına yönelik olarak Ukrayna’nın üreticilerinin ve işletmelerinin rekabetçiliğini teşvik etmek ve ekonomik büyüme için özel mekanizmalar geliştirmek amacıyla bir Ukrayna Ekonomik Kalkınma Konseyi kurulduğu açıklanmıştır. Diğer taraftan, Covid 19’un Ukrayna’da Yayılmasının Önlenmesine İlişkin Kararname’de Bakanlar Kurulu tarafından eklemeler yapılarak bazı sektörlere çalışma izni verilmiştir. (10.04.2020)

Ukrayna Hükümeti tarafından 3 milyon UAH (yaklaşık 110 milyon ABD doları) tutarındaki "% 5-7-9 Kullanılabilir Krediler Programı" kapsamında mevcut kredi limitini iki katına çıkarma kararı alınarak mikro ve küçük işletmeleri desteklemek amacıyla kriz karşıtı önlemler paketi genişletilmiştir.(16.04.2020)

Covid-19 ile Mücadelede Ukrayna Hükümeti'nden KOBİ'lere Destek (02.12.2020)
Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelensky, Verkhovna Rada’ da girişimcileri ve çalışanları desteklemek için COVID-19 ile Mücadele için Fon'dan para tahsis etmeyi öngören yasa tasarısını imzaladı.
Ukrayna'nın 2020 yılı devlet bütçesi yasasının 28. maddesine değişiklik getiren 4431 sayılı yasa, Ukrayna parlamentosunun internet sitesinde yayınlandı.
Tasarının açıklayıcı notuna göre "Yasa tasarısı, SARS-CoV-2 korona virüsünün neden olduğu akut solunum hastalığı COVID-19'un Ukrayna'da yayılmasını önlemek için getirilen sıkı kısıtlayıcı tedbirler dönemi için sigortalı kişilere ve iş birimlerine sosyal destek sağlamayı amaçlamaktadır. "
Belge, Fondan COVID-19 ile Mücadele için para harcama olasılığını ve sağlayacak önlemlerin sonuçlarını öngörmeyi önermektedir:
•             Kısıtlayıcı tedbirler nedeniyle çalıştığı faaliyet alanlarının tamamen yasaklanması durumunda gelirlerini kaybedebilecek sigortalılara bir kerelik mali yardım;
•             çalışma yerlerini korumak için ticari kuruluşlara tek seferlik mali yardım;
•             çalışanların tek bir sosyal katkı ödemesi için yapılan harcamalar için ticari kuruluşlara bir kerelik tazminat.

içermektedir. (02.12.2020)

Ukrayna Parlamentosu Verkhovna Rada, COVID-19 tam kapanma süresince girişimcileri ve çalışanları desteklemek için bir kerelik yardım ödenmesini sağlayan 4431 sayılı yasa kabul edilmiş olup söz konusu yasa ile Ukrayna'nın 2020 devlet bütçesi yasasının 28. maddesinde değişiklikler getirilmiştir. Yasa ile COVID-19 Fonundan para tahsis edilebilecek alanların listesi genişletilmiş olmaktadır.
Özellikle,  yasa tarafından Covid-19 tedbirleri nedeniyle faaliyet alanlarının tamamen yasaklanması durumunda gelirini kaybedebilecek sigortalılara bir defalık mali yardım,  işletmelerin çalışanlarının işlerinin korunması adına bir kereye mahsus finansal yardım ve yanı sıra, çalışanlarına tek bir sosyal katkı ödemesi için yaptıkları harcamalara ilişkin işletme birimlerine bir kerelik tazminat verilmesi öngörülmektedir. (04.12.2020)


 

 
3-Geleceğe Dönük Beklentiler:

 Ukrayna Ekonomisi 2020-2022 Yatırım Beklentileri

Yatırım Teşvik Ofisi (UkraineInvest), Ukrayna'ya doğrudan yabancı yatırım çekmek için Ekim 2016'da hükümetin kararnamesiyle kurulan ve yatırımları çekebilmek adına ülkenin imajını iyileştirilmesi amaçlayan Ukrayna Bakanlar Kurulu’nun daimi danışma organı olarak yapılandırılmıştır. UkraineInvest'in ofis çalışması, yatırımcılara Ukrayna'da iş yapmanın özelliklerinin yanı sıra ekonominin ana sektörlerindeki faaliyetler (tarım ticareti, imalat, enerji, altyapı, inovasyon teknolojileri) hakkında güncel bilgi ve tavsiye sağlamayı amaçlamaktadır. UkraineInvest tahminlerine göre, 2020-2022 yıllarında Ukrayna ekonomisine yaklaşık 2,2 milyar dolar yatırım çekilmesi beklenmektedir. Ukrayna'da halihazırda faaliyet gösteren şirketlerin önümüzdeki bir buçuk yıl içinde yaklaşık 527 milyon dolarlık yatırım yapmayı planladıkları belirtilmektedir.(23.09.2020)

Ukrayna Merkez Bankası Ekonomide Toparlanma Beklentileri ve Gerçekleşmeler:

 Ukrayna Merkez Bankası tarafından 2020 yılı üçüncü çeyreğinde Ukrayna ekonomisinin toparlanması sadece hafifletilmiş karantina kısıtlamaları değil, aynı zamanda dış talebin canlanması ve iç tüketimdeki artış sayesinde sağlanacağı vurgulanmaktadır.
Ukrayna’da ikinci çeyrekte yaşanan iç talebinin düşüşü Ukrayna’nın GSYİH’nın gerilemesinde ana faktör olarak karşımıza çıkmaktadır. 2020 yılının ikinci çeyreğinde 2015'ten bu yana ilk kez hanehalkı tüketim harcamaları yıllık bazda % 10,4 oranında düşmüştür. Kamu sektörünün tüketimi bir önceki yıla göre daha düşük seviyede kalmış olsa da ekonominin desteklenmesine yönelik mali tedbirlerinin genişletilmesi, hastalığın yayılmasına karşı mücadele tedbirleri nedeniyle yıllık düşüş  % 1,7 olarak gerçekleşmiştir.. Ekonomi Bakanlığı'na göre 2020'de Ukrayna'nın reel GSYİH'sında % 4,8'lik bir düşüş beklentisi halen geçerlidir. (23.09.2020)

 Ukrayna Ekonomik Kalkınma, Ticaret ve Tarım Bakanlığı Toparlanma Sinyalleri:

Ukrayna Ekonomik Kalkınma, Ticaret ve Tarım Bakanlığı tarafından Temmuz 2020 ekonomik faaliyet incelemesi kapsamında yayınlanan tahminlerine göre, 2020 Ocak-Temmuz döneminde Ukrayna'nın GSYİH'si 2019'un aynı dönemine göre% 6,2 azalmıştır. Ocak-Temmuz 2020'de, konsolide mal ve hizmet üretim endeksindeki düşüş % 7,3'e ulaşmıştır. Pandemi nedeniyle, kilitlenme sırasında neredeyse tüm ekonomik faaliyet türlerinde benzer bir düşüş hızında bir yavaşlama kaydedilmiştir. Bununla birlikte bazı ekonomik faaliyet alanlarında özellikle, perakende pazarı segmentinde bir önceki döneme göre Ocak-Temmuz 2020 %4,2’lik büyüme gözlemlenmektedir. Perakende sektöründe Temmuz 2020’den bir önceki aya göre %8,5’lik bir artış da önemli makroekonomik göstergeler arasındadır. Bu, kademeli toparlanma sürecinin devam ettiğini ve ekonominin çoğu alanının yıkılmanın ardından (özellikle Nisan ayında) toparlandığının işareti olarak değerlendirilmektedir.  Diğer taraftan, enerji, ulaşım, ticaret ve tarım alanlarında kısa vadeli tüketim malları ve ürünlerinin üretiminde yavaşlama söz konusudur. Devlet İstatistik Servisi'ne göre, 2020'nin ikinci çeyreğinde Ukrayna'nın GSYİH'si 2019'un aynı dönemine göre% 11,4 düşmüştür. (23.09.2020)

Pandeminin Ukrayna Ekonomisine Etkisi ve Olası Yakın Gelecek Gündemi  

 
Ukrayna Merkez Bankası (National Bank of Ukraine) raporuna göre, 2020 yılı ilk yarısında Ukrayna'nın gayri safi yurtiçi hasılası% 6,5 düşüş kaydedildiği ve Uluslararası Para Fonu 2020'nin sonunda % 8,2'ye kadar düşeceğinin tahmin edildiği belirtilmektedir. Düşük enerji verimliliği ve enerji yoğunluğu, Ukrayna sanayilerinin yüksek üretim maliyetleri ve düşük gelirlerle karşı karşıya olduğu bir durum yaratmaktadır.
Ukrayna-Avrupa Birliği Ortaklık Anlaşması'nı imzalayarak ve Dünya Ticaret Örgütü'ne girerek dünya ile ticaret hacmini arttırmasına rağmen Ukrayna’da ekonominin yapısının değişmediği vurgulanmaktadır.
Dünya ihracatçı endeksinde Ukrayna’nın yeri dünya ülkeleri arasında 49. sırada yer almaktadır. Ukrayna ihracatı AB'nin ticaret dengesinin% 1'inden biraz fazlasını oluşturmaktadır. Ticaret dengesi açığı sorunu, ihraç ürünlerinin Ukrayna’nın komşularına kıyasen çeşitliliğinin az olması ve katma değerli ürün ihracı yerine hammaddeye dayalı ihracat yapısından kaynaklanmakta olduğu belirtilmektedir.  Ukrayna Dünya Ekonomik Forumu'nun Küresel Rekabet Edebilirlik Raporu'nda 85. sırada yer alırken, benzer sıralar Polonya, Litvanya ve Türkiye için 2019'da sırasıyla 37., 39. ve 61.sırasıyla geçerlidir.
Ukrayna ürünlerinin rekabet gücünü etkileyen bir diğer faktör de üretimin yüksek enerji yoğunluğuna bağımlılığıdır.  Ukrayna'nın enerji tüketim endeksi, küresel WEF Enerji Mimarisi Performans Endeksi'nde (EAPI) 73. sırada yer almakta olup ve en zayıf noktalar ithal yakıtlara, yavaş GSYİH büyümesine ve yüksek CO2 emisyonlarına bağlıdır. Yıllık yaklaşık 92 milyon ton petrol eşdeğeri enerji tüketen Ukrayna'nın enerji yoğunluğu endeksi 0,27 TEP / $ 1,000 iken, İtalya, Almanya, Fransa, Polonya, Slovakya ve Çek Cumhuriyeti'nde bu rakam 0,08 ile 0,13 arasında değişmektedir. (satın alma gücü paritesinde). AB, Sıfır Karbon Stratejisinin bir parçası olarak çevreye zarar veren üretime bir karbon vergisi uyguladığında, Ukrayna ürünlerinin rekabet gücü daha da zayıflayabileceği düşünülmektedir.
Ayrıca, Ukrayna, Ekonomik Karmaşıklık Endeksi (ECI) sıralamasında 44. sırada yer almakta olup konumunun geçtiğimiz on yılda değişmediği gözlemlenmektedir. Bu durumun; ihracatın çeşitlendirilememesi ve dış talebi karşılayabilecek ve ülkemize yüksek getiri sağlayabilecek yüksek katma değerli mal ve hizmetler üretime geçilememesinden kaynaklandığı değerlendirilmektedir. Bu nedenler ile pandeminin de etkisi ile ülke ekonomisinde yavaş büyüme beklenmektedir. Growth Lab’ın 2028 Büyüme Tahminleri, Ukrayna’da önümüzdeki on yılda yıllık% 2,3 büyüme öngörmektedir.
 Yabancı yatırım akışına bakıldığında ise; ekonomik gelişme açısından, COVID-19, Ukrayna'nın yanı sıra dünyadaki doğrudan yabancı yatırım akışlarını da büyük ölçüde etkileyeceği malumlarıdır.  Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Dünya Yatırım Raporu Konferansı'na göre 2020 DYY akışları, 2019 değeri olan 1.54 trilyon dolardan 2020'de% 40'a kadar düşeceği öngörülmektedir.  Ukrayna'da DYY 2020'nin ilk çeyreğinde 1,5 milyon dolar azalma kaydedilmiştir. Ukrayna stratejik ekonomik hedeflerine ulaşmak için doğrudan yan bancı yatırım akışı elzem öneme sahiptir.(21.10.2020)

Ukrayna Ulusal Bankasının Para Politikası Komitesi üyelerinin bildirdiğine göre Ukrayna’daki güçlü perakende performansı göz önüne alındığında, COVİD salgını Ukrayna tüketicisinin talebinin büyümesini kısıtlamaktadır.
Ocak ayında iskonto oranındaki olası bir değişiklik, geçen yılki kötü hasat, daha zayıf bir grivana  geçişkenliği, yüksek enerji fiyatları ve belirli tarifelerdeki artışların etkilerini telafi edemeyecektir. Adı geçen faktörlerin etkisi, para politikası tepkisi 2021 yılının ikinci yarısında azalacaktır.
 Diğer taraftan, ülekede temel enflasyonist baskılar artmaktadır. Asgari ücret dahil olmak üzere daha fazla sosyal harcama ve daha yüksek ücretler nedeniyle hane halkı gelirleri artmaya devam etmektedir. Karmaşık sınır geçiş kuralları uluslararası turizmi sınırlayarak nufüsü ülke içinde daha fazla para harcamaya teşvik etmektedir. Ayrıca yurt dışından gelen işçi dövizleri yüksek seviyede bulunmaya devam etmektedir. Güçlü perakende performansına bakılırsa, COVİD pandemisi tüketici talebindeki artışa pek bir engel oluşturmamaktadır.
Aralık 2020'de ankete katılanların çoğu enflasyon beklentilerinin kötüleştiğini de bildirmiştir. Nüfus beklentilerini mevcut koşullara adapte ederken beklentilerdeki bu artışın geçici olabileceği değerlendirilmektedir.
Küresel ekonomideki hızlı toparlanma ve gelişmiş ülkelerdeki yoğun teşvik programları, emtia piyasalarında fiyatları yüksek tutmaktadır.
Bununla birlikte, gevşek parasal koşulların yaninda yatırımcı iyimserliği ve koronavirüse karşı aşılama için küresel bir baskının başlaması, önemli sermaye girişlerine yol açmaktadır. Ukrayna'ya portföy yatırım girişleri de yeniden başlamıştı. Bu, döviz kuru kanalıyla enflasyonist baskıları hafifletebilecek koşulları yaratmaktadır.
21 Ocak 2021'de Ukrayna Merkez Bankası faiz indirim oranını değiştirmeme ve yüzde 6 oranında bırakma kararı almıştı. (03.02.2021)

 

Kaynak: Odesa Ticaret Ataşeliği