COVID-19 Gelişmeleri

01 Nisan 2021

COVID-19 (KOVİD-19) Salgını Nedeniyle Avustralya'da Alınan Önlemler 

Avustralya Federal Hükümeti tarafından COVID-19 pandemisi nedeniyle 17 Mart 2020 tarihinde uygulamaya konulan ülke sınırlarının kapatılması kararının 17 Haziran 2021 tarihine kadar uzatıldığı açıklandı. Anılan Karar kapsamında Avustralya vatandaşları, yerleşikleri ve aileleri ile özel izin verilen kişiler hariç ülkeye yabancıların girişi yasak bulunmaktadır. Aynı şekilde, Avustralya vatandaşları ve yerleşikleri ile ailelerinin de Avustralya dışına seyahat etmeleri için izin alınması gerekmektedir.

Federal Sağlık Bakanı Greg Hunt tarafından söz konusu acil durum uygulama süresi uzatımının, Dünya genelindeki pandemi durumunun Avustralya için kabul edilemez seviyede risk arz etmeye devam ettiği gerekçesi ile sağlık yetkililerinin tavsiyesi üzerine alındığı kaydedilmiştir. Halihazırda Avustralya dışında olup dönmeye çalışan 40 bin Avustralyalı bulunduğu ve geri dönenlerin belirlenmiş olan otellerde karantinaya alınması uygulamasına devam edileceği de ifade edilmiştir.

Avustralya tarafından ülkede bulunan kişilerin aşılanmasına başlanılmış olup, 2021 Ekim ayına kadar tamamlanması hedeflenmektedir. Dünya genelinde halen pandemi vakalarının yüksek olması, çok daha hızlı yayılabilen virüs türlerinin çıklması ve ülkelerin yeni aşılama çalışmalarına başlamış olduğu hususları dikkate alınarak sınırların kapalı tutulmasına devam edildiği görülmektedir. Haziran ayında sürenin yeniden uzatılıp uzatılmayacağı görüşülecektir (03.03.2021).

COVID-19 aşısının Avustralya’ya ithalatı için aranan şartlar, Avustralya Tarım, Su ve Çevre Bakanlığı’nın 211-2020 sayılı Duyurusu ile ilan edildi.
Buna göre, COVID-19 aşısı ithalatı Tarım, Su ve Çevre Bakanlığı’nın bio-güvenlik ithalat lisansına tabi tutulmuştur. İthal lisansı alınmasına ilişkin detaylara https://www.agriculture.gov.au/import/industry-advice/2020/211-2020  adresinde ulaşılabilir. Lisansa ilave olarak ayrıca, ithal edilmeden önce Avustralya'nın tedavi edici ürünlerde yetkili otoritesi olan The Therapeutic Goods Administration (TGA)’a da gerekli kayıt işlemlerinin yapılması gerekmektedir. TGA’ın COVID-19 aşılarına ilişkin duyuru ve bilgilendirmeleri https://www.tga.gov.au/covid-19-vaccines adresinde yer almaktadır. Söz konusu Duyurunun tam metnine ise  https://www.agriculture.gov.au/import/industry-advice/2020/211-2020  adresinden ulaşılabilmesi mümkündür (10.12.2020).

Avustralya tarafından COVID-19 pandemisinin Dünya’da yaygınlaşması ile birlikte ülkeye girişlerde sınırlamaya gidilmiş ve genel olarak Avustralya vatandaşları ve Avustralya'da daimi oturum izinleri olanlar ile aileleri dışındakilerin ülkeye girişleri özel izinlere tabi tutulmuştur. Söz konusu düzenleme turizm sektörü başta olmak üzere bu sektör ile bağlantılı, kafe, restoran, hediyelik eşya, vb. birçok sektörü de derinden etkilemişti. Bir süredir Yeni Zelanda yetkilileri ile devam eden iki ülke arasında turistik seyahatlerin açılması görüşmelerinde önemli bir gelişme kaydedilmiş, Yeni Zelanda’dan New South Wales eyaletine ve Northern Territory bölgesine karantinaya tabi olmaksızın tek taraflı uçuşlar 16 Ekim itibariyle açılmıştır. Yeni Zelanda'dan Avustralya'ya gelecek turistler, dönüşlerinde 14 günlük karantina izolasyonuna tabi olmakla birlikte, Avustralya’dan Yeni Zelanda’ya turistik uçuşlar konusunda henüz bir karar verilmemiştir. Avustralya tarafından diğer ülkelerden turistik seyahatlerin 2021 yılı ikinci yarısında açılabileceği yönünde açıklamalar yapılmaktadır (16.10.2020).

Avustralya’da COVID-19 (KOVİD-19) süreci içerisinde 29 Mart 2020 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere alınan Karar ile her türlü yabancı yatırım talebi için öncelikle izin başvurusunda bulunulması şartı getirilmiş iken 5 Haziran 2020 tarihinde Avustralya Hükümeti tarafından yapılan açıklamaya göre 2020 sonuna kadar söz konusu Kararın yürürlükte olacağı, 1 Ocak 2021 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere de yabancı yatırımlara “ulusal güvenlik” testinin getirilmekte olduğu duyurulmuştur. Söz konusu Kararda özetle, değerine bakılmaksızın yabancı yatırımların “ulusal güvenlik” boyutuyla da değerlendirilmesi, gerekirse izin verilmemesi, verilmiş olan iznin gözden geçirilmesi ve iptal edilebilmesi, mevzuata uymayanlara daha ağır para cezaları verilmesi, yabancı yatırımların “ulusal güvenlik” ile ilgili olduğu değerlendirilen bir alanda faaliyet göstermek istemesi halinde zorunlu bildirimde bulunması gibi düzenlemeler yapılmaktadır Detaylar https://treasury.gov.au/foreign-investment adresinden edinilebilir (09.06.2020).

Avustralya Federal Hükümeti Sağlık Bakanlığı Tedavi Edici Ürünler İdaresi (Therapeutic Goods Administration) tarafından yayınlanan duyuruda COVID-19 (KOVİD-19) test kitlerinin piyasaya sürülebilmesi için İdarelerinin onayının alınması gerektiği belirtilmekle birlikte yaşanmakta olan salgın nedeniyle Avustralya içerisindeki akredite patoloji laboratuvarların COVID-19 teşhisi test kitlerine hızlıca ulaşabilmelerini teminen geçici olarak bu laboratuvarlara yapılacak teslimlere “acil durum muafiyeti” tanındığı açıklanmıştır: https://www.tga.gov.au/media-release/supplying-covid-19-tests, akredite pataloji laboratuvarlarının eyalet/bölge bazında listesi; https://www.nata.com.au/accredited-facility, halihazırda Avustralya pazarına sunulmak üzere izin verilmiş olan COVID-19 test kitleri ve tedarikçi firmalarının listesi; https://www.tga.gov.au/covid-19-test-kits-included-artg-legal-supply-australia, “serology” temelli COVID-19 teşhis test kitlerinin İdareye onay için sunulmasında aranılan ilave şartlar da https://www.tga.gov.au/legal-supply-covid-19-test-kits internet adreslerinden edinilebilir (31.03.2020).
 
Avustralya Federal Hükümetinin Customs (Prohibited Exports) Regulations 1958’de yaptığı değişiklik ile 1 Nisan 2020 tarihinden itibaren “COVID-19 Biogüvenlik Acil Durumu” döneminde;
  • Tek kullanımlık maskeler,
  • Tek kullanımlık eldivenler,
  • Tek kullanımlık önlükler, cerrahi elbiseler,
  • Koruma gözlükleri,
  • El dezenfektanları,
  • Alkollü bez/mendiller ihracatı yasaklanmıştır.
Bununla birlikte, yolcuların beraberindeki, eşyalarının arasındaki kişisel veya bir akrabalarının kullanımına yönelik durumlar ile yardım kuruluşlarına ticari nitelikte olmayan gönderimler istisna tutulmuştur.

Ayrıca, ticari mahiyette olmakla birlikte söz konusu ürünlerin üreticisi olan kişi/firmaların, posta yolu haricinde yapacakları ihracat ile Avustralya’da yerleşik olup KDV ödeyen, ticaret siciline kayıtlı bir kişi/firmanın olağan iştigal alanının söz konusu ürünlerden belirli bir niteliği haiz olanının ihracatı olması durumunda da istisna kapsamında olduğu bahse konu mevzuat değişikliğinde belirtilmektedir.

Mevzuat değişikliği kapsamındaki ürünlerin belirlenmesi İçişleri Bakanının yetkisindedir.

Yasağa uymayanlar, gümrük mevzuatını ihlalden 210 bin AUD, “Bioguvenlik Mevzuatını” ihlalden de 63 bin AUD ve 5 yıla kadar hapis cezası ile yargılanabilme durumuyla karşılaşacaklardır.

Anılan mevzuat değişikliği https://www.legislation.gov.au/Details/F2020L00343 adresinde yer almakta olup, söz konusu ürünlerin Avustralya’dan ithalatını yapmak isteyen kişi ve firmaların mezkur mevzuat değişikliğine mutlaka dikkat etmeleri gerekmektedir.

Avustralya Federal Hükümeti Sağlık Bakanlığı Tedavi Edici Ürünler İdaresi (Therapeutic Goods Administration) tarafından yayınlanan duyuruda; COVID-19 (KOVİD-19) salgını nedeniyle el dezenfektanlarına talebin arttığı, bu nedenle bir kısım “tedavi edici” mahiyetteki el dezenfektanı ürününün geçici sureyle İdari onay aranmaksızın piyasaya sunulması imkânının getirildiği açıklanmıştır: İdarenin https://www.tga.gov.au/hand-sanitisers-and-covid-19 internet sitesinden detaylara ulaşılabilir (29.03.2020).
 
Avustralya'daki coronavirus (koronavirüs) yayılımını sınırlamak için ülkede yerleşik olmayanların Avustralya'ya girişi 20 Mart 2020 tarihi saat 21.00'den itibaren yasaklandığı açıklanmıştır. Bu nedenle, Avustralya'ya iş seyahatlerinin yasak kalkana kadar durması zorunlu hale gelmiştir (19.03.2020).

Avustralya tarafından doğrudan uçuş yasağı konulmamış olmakla birlikte Çin anakarası, İran, Güney Kore ve İtalya'ya havayolu firmaları Avustralya'dan doğrudan uçmamaktadır (18.03.2020)

Ülkeler Tarafından Uygulanan COVID-19 (KOVİD-19) Geçici Ticaret Önlemleri İçin: https://www.macmap.org/en/covid19 (ITC-Market Access Map/COVID-19 Temporary Trade Measures)

Ekonomik Destekler

Avustralya Federal Hükümeti tarafından, pandemi sonrasına yetenekli bir işgücünün oluşturulmasını teminen uygulamaya geçirilen 4 milyar Avustralya Doları büyüklüğündeki JobTrainer programının bir parçası olarak 1 Ocak 2020-30 Eylül 2020 ve 1 Temmuz 2020-31 Mart 2021 dönemleri için iki paket halinde 9 ay süreyle küçük ve orta ölçekli işletmelerin istihdama devam ettiği çırakların ücretlerinin %50’sinin karşılanması teşviği getirilmişti. Bu teşvikten yararlanacakların sayısı 100 bin ile sınırlandırılmış ve maliyetinin 1 milyar Avustralya Doları olacağı öngörülmüştü. Toplam maliyet %50-50 oranında Federal Hükümet ile eyalet/bölge yönetimleri tarafından karşılanmaktadır. Programdan 40 bin işletmenin faydalandığı ve uygulamaya konulduğu ilk 4 ayda kontenjanın dolması nedeniyle porgramın ikinci paket ile uzatıldığı ifade edilmiştir. 8 Mart 2021 tarihinde Federal Hükümet tarafından çıraklara yönelik desteklere 70 bin kontenjan ilave edileceği ve programın 2022 Ekime kadar devam edeceği duyurulmuştur.

Avustralya Federal Hükümeti tarafından pandemi nedeniyle kısmen küçülen ekonomi ve artan işsizlik ile mücadele içerisinde pandemi sonrası döneme de hazırlık için temel teşkil etmek üzere çırak istihdamının artırılması ve devam ettirilmesi için işletmelere verilen teşvik artırılmış olup, ekonomide son 2 çeyrektir kaydedilen büyümenin de bu yöntemle sürdürülebilir olarak devam ettirilmesine katkı sağlanacağı belirtilmektedir (09.03.2021).

Avustralya Merkez Bankası Kurul Toplantısında, istihdam yaratılmasını ve Avustralya ekonomisinin salgından kurtulmasını desteklemek için bir dizi tedbir kararı aldı. Avustralya'da yüksek bir işsizlik dönemiyle karşı karşıya olan Banka, ekonomik iyileşmenin hala inişli çıkışlı olmasını beklediği, ekonomik görünümün virüsün başarılı bir şekilde kontrol altına alınmasına bağlı olduğu, temel odaklarının enflasyonu hedeflenen %1-2 aralığına getirerek bu bantta tutmak olduğu, bununla birlikte görünür gelecekte enflasyonun düşük seviyede kalacağı, bu nedenle ülke içinde iş yaratılmasını desteklemek için nakit faiz oranını %0,25’ten %0,1’e indirildiği ve parasal genişleme kapsamında gelecek 6 aylık dönemde %80’i Federal Hükümet, %20’si Eyalet ve Bölge Yönetimlerine ait olmak üzere toplam 100 milyar Avustralya Doları tahvilin piyasadan açık artırma yöntemi ile satın alınacağı açıklanmıştır. Banka tarafından enflasyon oranının arzu edilen banda gelebilmesi için işsizlik oranının düşmesi ve ücretlerde ciddi artış olması gerektiği, bu nedenle enflasyonun %1-2 bandına, sürdürülebilir şekilde yükseltilebilmesine kadar faizlerin düşük seviyede kalmasının beklendiği, bu süreçte gelecek 3 yıllık dönemde faizlerin düşük seviyelerde kalacağının tahmin edildiği ifade edilmiştir (03.11.2020).
 
Avustralya Adil Çalışma Komisyonu, asgari ücreti %1,75 oranında artırarak haftalık 753,8 AUD'a (saat ücreti 19,84 AUD) yükseltti. 2,2 milyon çalışanı ilgilendiren artış, Covid-19 salgınından etkilenmeyen sektörlerde (sağlık, eğitim, çocuk bakımı, ulaşım/posta gibi temel hizmetlerde) 1 Temmuz 2020 tarihinde uygulanmaya başlanacakken, salgından olumsuz yönde en fazla etkilenen turizm, otelcilik ve perakende sektörlerinde Şubat 2021'de, diğer sektörlerde ise Kasım 2020'de uygulanacaktır (01.07.2020).

Avustralya Federal Hükümeti, Covid-19 salgını sonrası yeni yeni açılmaya başlayan ülke ekonomisini canlandırmak için, yeni ev yapacak veya evini yenileyecek olanlara nakit 25 bin Avustralya Doları (AUD) hibe programı açıklamıştır. Toplam 688 milyon AUD'lık teşvik programı ile ülkede en büyük istihdam sağlayan sektörlerden biri olan inşaat sektörü ve söz konusu sektörün tedarikçisi sektörlerin canlandırılarak işsizliğe çözüm getirilmesi amaçlanmaktadır. Avustralya'da inşaat sektörüne ivme vermesi beklenen bu uygulamanın, hemen hemen bütün inşaat malzemelerinde ithalata bağımlı olan Avustralya'nın Çin ile bozulan ilişkileri de dikkate alındığında, ülkemizden inşaat malzemeleri ihracatı açısından fırsat yaratabileceği değerlendirilmektedir (07.06.2020).

Avustralya Federal Hükümeti tarafından medyaya yönelik 91 milyon Avustralya Doları (63 milyon ABD Doları) büyüklüğünde bir paket açıklanmıştır. Böylece, COVID-19 (KOVİD-19) nedeniyle reklam gelirleri azalan ve Hükümetten teşvik talep eden medya şirketlerinin bu talebi dikkate alınmış oldu.  Hükümet tarafından açıklanan söz konusu tedbir paketi ile 41 milyon AUD düzeyinde 2020 yılı içinde yayınlardan alınan/alınacak vergilerin iade edilmesi, ayrıca bölgesel gazetelere yönelik 50 milyon AUD destek sağlanması öngörülürken yerli ticari televizyon kanallarına şart koşulan dizi, belgesel ve çocuk yayını kotalarının kaldırılmasına karar verilmiştir (19.04.2020).

Avustralya Ticaret, Turizm ve Yatırım Bakanlığı, 01.04.2020 tarihinde yapılan duyuru ile Avustralya Hükümetinin, coronavirus (koronavirüs) nedeniyle zarar görmekte olan taze meyve-sebze ve deniz ürünleri ihracat sektörünü desteklemek amacıyla 110 milyon Avustralya Doları (AUD) büyüklüğünde bir paket hazırladığı açıklanmıştır. Bu çerçevede, Avustralya içerisinde insanların zaruri işleri dışında sokağa çıkmalarının yasaklanmış olması, yurt dışından da turistlerin artık gelememesi nedeniyle kapanmış, iş hacmi düşmüş olan birçok otel, restoran, kafe, vb. yer sonucunda iç pazarda Avustralya’da üretilen meyve-sebze ve deniz ürünü üreticilerinin daralan pazarı, küçülen ihracat pazarları, iptal edilen uçak seferleri nedeniyle ulaşımda yaşanan güçlükler sonucunda karşılaştıkları güçlükler telafi edilmeye çalışılmıştır.

Avustralya Ticaret, Turizm ve Yatırım Bakanı Hon Simon Birmingham, COVID-19 (KOVİD-19) nedeniyle zarar gören ihracatçıların Avustralya İhracat Finansmanı Kuruluşunun (Export Finance Australia) yeni 500 milyon Avustralya Doları (350 milyon USD) büyüklüğündeki kredi imkânından faydalanabileceğini açıklamıştır. Yeni tahsis edilen 500 milyon AUD büyüklüğündeki kredilerden, ihracat yapmakta olan kârlı firmaların destekleneceği, ihracatçılara verilebilecek kredilerin 250 bin AUD ile 50 milyon AUD arasında olacağı belirtilmiştir (15.04.2020).

30 Mart 2020 tarihinde Avustralya Federal Hükümeti tarafından yapılan açıklama ile 1 Mart 2020 tarihinden sonra yıllık hasılası 1 milyar AUD’ye kadar olan işletmelerde %30, 1 milyar AUD ve üzeri hasılası olanlarda ise %50’den fazla is kaybına uğramış olan işletmelere isçilerini istihdama devam etmeleri kaydıyla her bir isçi için 6 ay suresince 2 haftada bir toplam 1500 AUD ödeme yapılacağı açıklanmıştır. Maliye Bakanı tarafından söz konusu desteğin, ortalama bir isçinin kriz öncesindeki gelirinin %80’i seviyesinde olduğu belirtilmiştir. Bu destek tüm isçileri kapsamakta olup, tahmini maliyetinin 130 milyar AUD seviyesinde olacağı tahmin edilmektedir. Yine aynı destek kapsamında, tüm Avustralya vatandaşları ve daimi oturma izni sahipleri ile Avustralya’da çalışmakta olan Yeni Zelanda vatandaşları bulunmaktadır.

Avustralya Hazine Bakanı tarafından yapılan açıklamada coronavirus (koronavirüs) nedeniyle zor duruma düşen firmaların/kişilerin ve dolayısıyla Avustralya ekonomisi ve istihdamının korunmasının hedeflendiği, Avustralya’nın ekonomisine katkı sağlayacak her türlü yatırımı memnuniyetle karşılamakta olduğu ifade edilmiştir. Avustralya yabancı yatırımlar mevzuatı içerisinde serbest ticaret anlaşması imzalanmış ülkeler, diğer ülkelerin kamu kurumları, özel sektör kişi ve kuruluşları ile madenler, ikamet amaçlı arazi ve konut edinimleri, havacılık, bankacılık, basın gibi muhtelif alanlarda yatırım başvurusu için çeşitli parasal sınırlamalar, muafiyetler bulunmakta iken 29 Mart 2020 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere Avustralya’ya yapılacak her turlu yatırımın, herhangi bir parasal sınır ve yatırım alanı gözetilmeksizin öncelikle Yabancı Yatırım İnceleme Kuruluna teklif edilmesi, Kurul tarafından da daha önce 1 ay olarak uygulanmakta olan başvuruların değerlendirilmesi suresinin 6 aya çıkarılması şeklinde mevzuat değişikliğine gidilmiştir. Bu çerçevede, Avustralya’ya yapılması öngörülen her türlü yabancı yatırım için Yabancı Yatırım İnceleme Kurulundan izin alınması gerekmektedir. Avustralya’ya yapılacak yabancı yatırımlara ilişkin detaylı bilgi Yabancı Yatırım İnceleme Kurulu’nun https://firb.gov.au/ adresinde yer almaktadır (29.03.2020).

Geleceğe Dönük Beklentiler

Avustralya İstatistik Bürosu tarafından açıklanan verilere göre Avustralya ekonomisi 2020 yılı 3. çeyreğinde %3,3 büyüdü. Pandeminin etkisi ile 2020 yılı 1. çeyreğinde %-0,3 ve 2. çeyreğinde %-7 ile küçülen ve teknik olarak resesyona giren ekonomi, böylece resesyondan çıkmış oldu. 3. Çeyrekteki pozitif büyümeye karşın yıllık bazda ekonomi halen 2019 yılı aynı dönemine kıyasla %-3,8 küçülmüş durumdadır.

Avustralya ekonomisinde 3. çeyrekteki büyümede, ülke genelinde COVID-19 vakalarının azalmış olması nedeniyle gevşetilen fiziksel mesafe kısıtlamaları ile eyalet ve bölgeler arasındaki ulaşım sınırlandırmalarının tedrici kaldırılmaya başlanmasının etkili olduğu ifade edilmektedir.

3.çeyrekte ekonomik büyümeyi destekleyen temel unsurun hanehalkı harcamalarındaki güçlü artış ile kamu harcamalarındaki artışların devam ettirilmiş olması olarak öne çıkarken özel sektör yatırımları halen düşük seyretmektedir.

Hanehalkı harcamaları 2. çeyrekte %12,5 düşmüşken, 3. çeyrekte %7,9 oranında artış göstermiştir. Otel, kafe, restoran, sağlık, eğlence, kültür gibi sektörler başta olmak üzere hizmetler sektöründeki harcamalar %9,8 yükselirken, hanehalkının mallara yönelik harcamaları %5,2 artmıştır. Bununla birlikte 2020 yılı genelinde hanehalkı harcamaları 2019 yılına kıyasla halen %-6,5 aşağı seviyededir.  Hanehalkının %22,1 ile 2. çeyrekteki tarihi yüksek seviyelerdeki tasarruf oranı ise kısmen azalarak %18,9 olarak gerçekleşmiş, tasarruftaki kısmi düşüşün harcamalar ile birlikte özellikle konut kredilerinin ödenmesine yönlendiği değerlendirmeleri yapılmıştır.

3.çeyrekte işletmelerin yatırımları %-3 oranında daralırken, konut sektöründeki yatırımların kısmi artışının etkisi ile toplam özel sektör yatırımlarındaki düşüş %-0,2 oranında gerçekleşmiştir. Hükümet harcamalarında 3. çeyrekte %1,4 artış olurken, 2020 yılı genelindeki artış %7,8 seviyesindedir.

Net dış ticaret is bu dönemde ekonomik büyümeye negatif 1,9 puan yansımış olup, bu oran 1980 Eylül ayı sonrasındaki en büyük negatif yansımadır. Turizm sektöründeki küçülme ile demir cevheri-altın dışındaki temel maden ürünleri ihracatlarındaki zayıflamanın bu durumda etkili olduğu anlaşılmaktadır.

2020 3. çeyreğinde kişi başı gelir 2019 yılı aynı dönemine kıyasla %4,7 azalırken, ekonomik büyüme çalışılan saat ile kıyaslandığında verimliliğin %3,2 arttığı istatistiklere yansımıştır.
Hizmetler sektöründe maden ile tarım, orman ve balıkçılık sektörleri dışındaki sektörlerde 3. çeyrekte büyüme kaydedilirken, vaka sayısının azalması sonucunda fiziksel mesafe kısıtlamalarının gevşetilmesi sonrasında en büyük büyüme %41 ile konaklama ve gıda/yemek hizmetleri sektöründe görülmüştür. Sanat ve eğlence sektörü %14,7 büyüme ile ikinci sırada, sağlık ve sosyal yardım sektörü %9,1 ile üçüncü sırada yer almıştır. Perakende ticaret de bu dönemde %5,6 artış göstermiştir.

Madencilik sektöründeki düşüşte petrol-doğalgaz ve kömür üretimlerinde yurtdışı talep düşüşlerine paralel daralmalar etkili olurken, tarım, orman ve balıkçılık sektöründe de canlı hayvan stoğundaki azalma belirleyici olmuştur. İnşaat sektöründe yeni konut inşaatı/yenileme etkisi ile toplamda %2,2 büyüme gerçekleşmiştir (02.12.2020).

Avustralya Federal Hükümeti salgın nedeniyle geciken 2020-21 mali yılı (1 Temmuz 2020-30 Haziran 2021) bütçe teklifini kamuoyu ile paylaşmıştır. 2020-21 mali yılı bütçesi, salgın nedeniyle resesyona giren ekonominin yeniden inşası ve istihdam yaratılması temel hedefi üzerine inşa edilmektedir. Hükümet tarafından, istihdamı ve üretkenliği artıracak özel sektör öncülüğündeki bir toparlanmayı sağlamak için ekonomideki talebi ve güveni destekleye yönelik bir maliye politikasının devam edeceği, ekonomide sağlanacak düzelmenin ilerlemesi ile bütçenin de güçleneceği vurgulanmıştır.

Bütçe büyüklüğüne bakıldığında, Avustralya ekonomisinin 2019-2020 mali yılında dengeye ulaşması 2020-21 mali yılında ise 6,1 milyar Avustralya Doları (AUD) (GSYH’nin binde 3’ü) fazla vermesi öngörülmekte iken salgın ile birlikte ekonomide meydana gelen resesyon ve buna karşı hükümetin açıkladığı ekonomik teşvik paketleri sonucunda ekonominin 2020-21 mali yılında 213,7 milyar AUD (GSYH’nin %11’İ) açık vermesi beklenilmektedir.

Bütçe gelirlerinin 463,8 milyar AUD (GSYH’nin %23,8’i), giderlerinin ise 677,4 milyar AUD (GSYH’nin %34,8’i) olacağı tahmin edilmektedir. Bütçe tahminlerine göre Avustralya ekonomisinin 2020 yılında %3,75 küçülmesi, 2021 yılında ise %4,25 büyümesi beklenilmektedir. İşsizliğin ise 2020 yılı sonunda %8’e yükseleceği, 2021 yılında ise %6,5’e gerileyeceği tahmin edilmektedir.

Salgın sürecinde uygulamaya konulan çalışanların işlerinde kalmaya devam etmesi, iş arayanlara sağlanan desteğin artırılması, işletmelere destek sağlanması ve uygun koşullarda kredi imkanları getirilmesi, devletten yardım alanlara ilave gelir sağlanması temelindeki teşviklerin üzere Avustralya Federal Hükümeti 2020-21 Bütçesi ile “JobMaker Plan” adı verilen ekonomide iş ve istihdam yaratılmasına yönelik yeni bir teşvik paketini de uygulamaya geçirmeye hazırlanmaktadır.

JobMaker Plan için 2023-24 mali yılına kadar 74 milyar AUD bütçe ayrılmakta olup,
1. İş yaratmak için toplam talebi desteklemek (60,2 milyar AUD)
2. Avustralyalıların işlere dönmesine destek (6,6 milyar AUD)
3. İstihdam yaratmada işletmelerin desteklenmesi (6,75 milyar AUD) olmak üzere 3 kategoride içerisinde yürütülecektir.

"İş yaratmak için toplam talebi desteklemek” kategorisi içerisinde gelir vergi indirimleri 2.160 ila 2.745 AUD gelir vergisi indirimleri, amortismana tabi varlıkların vergiden düşülmesi,
muhtelif altyapı yatırımları, devlet yardımı ile geçinenlere ilave 250 AUD destek,
“Avustralyalıların işlere dönmesine destek” kategorisi içerisinde 16-29 ve 30-35 yaş gruplarında, iş arayan kişilerin istihdamında haftalık ücretlerine kişi başı 100-200 AUD destek, yeni çırak istihdamına destek, meslek kazandırmaya yönelik kurslara destek, eğitim, sağlık, IT, bilim ve tarım gibi alanlarda yüksek öğrenim kurslarına destek, bayanların çalışma koşullarının geliştirilmesine destek,
“İstihdam yaratmada işletmelerin desteklenmesi” kategorisi içerisinde ise üniversitelerin ve işletmelerin Ar-Ge faaliyetlerine destek, 5G ve ultra hızlı internet altyapısına yatırım ile birlikte işletmelere dijital teknolojileri benimsemede destek, Avustralya’nın uzun dönemde enerji güvenliğini sağlamaya yönelik planların geliştirilmesi kalemlerinde muhtelif büyüklüklerde bütçe giderleri yer almaktadır.

Salgın sürecinde Merkez Bankası ile birlikte Avustralya Federal Hükümeti tarafından açıklanan desteklerin 2023-24 mali yılı dahil 5 mali yılı kapsayan büyüklüğü toplam 507 milyar AUD’ye ulaşmıştır. Avustralya Federal Hükümeti 2020-21Bütçe Teklifi içerisinde öne çıkan diğer hususlar ise aşağıda yer almaktadır.

- Altyapı ve Ulaşım:
Avustralya Federal Hükümeti tarafından, 2019 Nisan ayında açıklanan ve 2019-2020 mali yılından başlamak üzere 10 yıllık süreçte 100 milyar AUD büyüklüğündeki bütçe nekonomik durgunluk ile birlikte 110 milyar AUD’ye yükseltilmişti. 2020-21 bütçesi ile birlikte Hükümet altyapı yatırımları için ilave 14 milyar AUD daha açıklamıştır. Halihazırda yürütülen projeler ile planlar https://investment.infrastructure.gov.au/ adresinde yer almaktadır.

- Modern Üretim Stratejisi (Modern Manufacturing Strategy):
JobMaker Plan ile 860.000'den fazla kişiyi istihdam sağlayan Avustralya’nın imalat sektörünün güçlendirilmesi öngörülmekte olup, bu amaçla 1,5 milyar AUD kaynak
ayrılmaktadır. Hükümetin 1,5 milyar dolarlık Modern Manufacturing Strategy ile Avustralya'nın diğer ülkelerle rekabet etme kapasitesine sahip olduğu, güçlü olduğu veya stratejik ilgi alanları ile eşleşen sektörlere öncelik verileceği belirtilmekte, bu kapsamda savunma, uzay, yiyecek ve içecek, geri dönüşüm ve temiz enerji, tıbbi ürünler, maden teknolojileri ve kritik madenleri işleme endüstrilerindeki kapasitenin geliştirileceği vurgulanmaktadır. Stratejinin temel parçası Modern Manufacturing Initiative olup, işletmelerin işbirliği yapmalarına ve ölçek oluşturmalarına, fikirlerini ticarileştirmelerine ve küresel tedarik zincirlerine bağlanmalarına yardımcı olmak için 1,3 milyar AUD öngörülmektedir. Hükümet ayrıca, temel ürünlerde tedarik zincirindeki güvenlik açıklarını gidermek üzere Supply Chain Resilience Initiative programı aracılığıyla 107 milyon AUD destek sağlayacaktır.

Strateji kapsamında Hükümet, imalatçıların ölçeklerinin büyütülmesine, yeni teknolojilere yatırım yapmasına, istihdam yaratılmasına ve sürdürülmesine ve çalışanlarının becerilerinin geliştirmesine yardımcı olmak üzere kurulmuş olan Manufacturing Modernisation Fund’ın ikinci turu için de 52,8 milyon AUD kaynak aktaracaktır. Öncelikli imalat sektörlerine hızlı destek sağlamak için de Sanayi Büyüme Merkezlerine (Industry Growth Centres) 50 milyon dolar AUD ilave bütçe ayrılmaktadır (Detaylı bilgi: https://www.industry.gov.au/news-media/manufacturing-a-new-future-foraustralia ).

- Avustralya’nın Küresel Rekabet Gücünün Geliştirilmesi:
Avustralya Federal Hükümeti tarafından ihracat artırılması ve küresel yeteneklerin Avustralya’ya çekilmesi hedeflenmekte olup, bu kapsamda özellikle Basitleştirilmiş Ticaret Sisteminin geliştirilmesi ve Tek Pencere Sisteminin temellerinin oluşturulması amaçlanmaktadır. Hükümet tarafından ayrıca, tarımsal ihracat düzenlemesindeki bürokrasiyi azaltmak için 328 milyon AUD yatırım yapılacak olup, bu çalışmada tarımsal ihracatçılara yönelik dijital hizmetleri modernize etmek için 222 milyon AUD, deniz ürünleri, et, canlı hayvan ve bitki ihracatçıları için makul, teknolojiye dayalı düzenlemelerin hayata geçirilmesi için de 35 milyon AUD öngörülmektedir. Bu çalışmalarda, üreticilerin yeni ihracat pazarlarına erişmesini, işlerini büyütmesini ve özellikle Avustralya'nın bölgesel bölgesinde daha fazla iş yaratmasını kolaylaştırmak temel hedef olarak vurgulanmaktadır. Hükümet, tarım vergisi mevzuatını bütünleştirmek ve modernize etmek içinde 7,2 milyon AUD ilave yatırım öngörmektedir.

Son olarak, Avustralya Federal Hükümeti “Global Business and Talent Attraction Taskforce” kurmuş olup, uluslararası işletmelerin ve dikkate değer buldukları yetenekli kişilerin Avustralya’ya getirilmesi hedeflenmektedir. Avustralya Federal Hükümeti 2020-21 Bütçe Teklifi detayları için: https://treasury.gov.au/ (07.10.2020).

Avustralya Federal Hazine Bakanı Josh Frydenberg, Maliye Bakanı Mathias Cormann ile birlikte 22 Temmuz tarihinde Avustralya federal bütçesi ve ekonomik gelişmeler hakkında basın toplantısı gerçekleştirmiştir. Söz konusu basın toplantısında anılan Bakanlar tarafından özetle;

- 2019/20 mali döneminde 5 milyar AUD fazla vermesi beklenen Avustralya bütçesinin, Covid-19 salgını çerçevesinde alınan ekonomik önlemler kapsamında yapılan harcamalar ve vergi gelirlerindeki düşmeye bağlı olarak 85,8 milyar AUD açık verdiği,

- Bütçe açığının 2020/21 mali döneminde daha da fazla artarak 184,5 milyar AUD gibi rekor bir seviyeye çıkmasının beklendiği,

- Kamu net borcunun 2020 Haziran ayı sonu itibariyle 488 milyar AUD’a, 2020/21 mali yılı sonunda ise milli gelirin %36’sı seviyesinde 677 milyar AUD’a ulaşmasının öngörüldüğü,

- 2019/20 mali döneminde 684 milyar AUD olarak gerçekleşen brüt borçlanma gereğinin ise 2020/21 mali döneminde 852 milyar AUD’a yükselerek, söz konusu mali dönem bütçesinde borçlanma tavanı olarak belirlenen 850 milyar AUD’u aşmasının beklendiği, bu bağlamda bütçedeki borçlanma tavanını değiştirmek için federal hükümetin parlamentoya başvurmasının kaçınılmaz olduğu,

- İstihdamın devam etmesi için JopKeeper prpogramı çerçevesinde verilen desteğin 86 milyar AUD'a yükseldiği,

- Salgın döneminde gerçekleşen borçlanmanın geri ödenmesinin onlarca yıl sürebileceği, bununla birlikte federal hükümetin ekononimin yeniden canlandırılması ve insanların tekrar işlerine geri dönmesi için tüm imkanları seferber edeceği,

- Vergi gelirlerinin 2019/20 mali döneminde 31,7 milyar AUD azalmışken, önümüzdeki mali yılda 63,9 milyar AUD daha düşmesinin beklendiği,

- Avustralya’nın mali açıdan çok zorlu bir pozisyonda bulunmasına karşın dünyadaki diğer ülkelere göre mali durumlarının daha iyi ve dayanıklı bir konumda olduğu,

- 2019/20 ve 2020/21 mali döneminde ülke ekonomisinin daralacağı, %3,75 oranında ciddi bir ekonomik küçülmeden sonra 2021 yılından itibaren büyümenin görüleceği,

- Covid-19 salgını nedeniyle, son çeyrekte 709 bin kişinin işini kaybettiği ve işsizliğin %7,4 seviyesinde bulunduğu, aslında reel işsizlik oranın son haftalardaki düzelme ile %13 seviyesinden %11,3 düştüğü, yıl sonu itibariyle işsizliğin %9,4 civarında gerçekleşmesinin beklendiği, bununla birlikte hükümet tarafından alınan tedbirlerin işsizliği en azından 5 puan daha düşük seviyede olmasını sağladığı hususları belirtilmiştir.

Avustralya Federal Hükümetinin salgın sürecinde en önemli hedefinin ekonomik faaliyetlerinin devamı ve istihdamın korunması olduğu tekrar vurgulanmış olup, ekonominin canlanması kapsamında alınacak tedbirlerin en azından talebin daha fazla daralmasını engelleyeceği ve bu politikaların Avustralya'ya olan ihracatımız için olumlu sonuçlar doğuracağı değerlendirilmektedir (23.07.2020).

Avustralya Merkez Bankasının (RBA) 5 Mayıs 2020 tarihli toplantısında, mevcut politika faizi değiştirilmeyerek %0,25 oranında bırakılmıştır. Toplantıdan sonra yapılan yazılı açıklamada özetle:

- Covid-19 (Kovid-19) nedeniyle küresel ekonomide ciddi gerileme yaşandığı,

- Hastalığın kontrolüne ilişkin alınan etkin tedbirlerin salgının hızını giderek azaltması halinde mali paketler ve genişletici para politikaları ile desteklenen küresel ekonominin 2021 yılından itibaren toparlanma sürecine girebileceği,

- Normale dönmemesine rağmen küresel finans piyasalarının bir ay öncesine göre daha etkili çalıştığı,

- RBA’nın günlük açık piyasa işlemleri ile kredileri desteklemeyi ve ekonomiye düşük maliyetli fon sağlamayı sürdüreceği,

- Avustralya ekonomisinin çok zor bir dönemden geçtiği ve gelecek konusunda önemli belirsizlik olduğu,

- Ülke ekonomisine ilişkin bir dizi senaryonun dikkate alındığı, temel senaryoda ise Avustralya'da üretimin 2020 yılının ilk yarısında yaklaşık %10 ve yılın tamamında ise yaklaşık %6 civarında gerileyeceği, 2021 yılında da %6'lık bir iyileşme beklendiği,

- İşsizlik oranının önümüzdeki aylarda %10 seviyesinde süreceği, 2021 yılı sonunda ise bu oranın  %7 oranında olacağı,

- Enflasyonun önümüzdeki birkaç yıl içinde %2'nin altında kalacağı,

- RBA'nın, Avustralya'daki fonlama maliyetlerini düşük tutma, hane halkına ve işletmelere verilen kredileri koruma çabasını sürdüreceği belirtilmiştir (05.05.2020).

Avustralya İstatistik Bürosu tarafından açıklanan bir diğer veriye göre de, Avustralya’da Covid-19 (Kovid-19) salgınına bağlı kapatma tedbirlerinin uygulanmaya başladığı Mart ayının ortasından geçtiğimiz Nisan ayının yarısına kadar olan dönemde, konaklama ve gıda hizmetleri sektöründe çalışanların üçte birinin işsiz kaldığı görülmektedir. Kurum, en fazla işçi kaybeden sektörlerin, %33,4 ile konaklama ve yemek hizmetleri ve %27 oranında düşüşle sanat ve eğlence hizmetleri (%-27,) olduğunu belirtirken, konaklama ve yemek hizmetlerindeki iş kayıplarının en çok Güney Avustralya (%-39,7) ve Viktorya eyaletlerinde (%-35,6) yaşandığı anlaşılmaktadır. Avustralya'da işsizliğin artması ile alım gücünün düşeceği ve buna bağlı tüketim malları ithalatında da önümüzdeki dönemde bir azalışla karşılaşılacağı beklenmektedir (05.05.2020).

Avustralya İstatistik Bürosu tarafından açıklanan dış ticaret fiyat endekslerine göre ihracat fiyatları 2020 Mart ayında yıllık bazda %2,3 artarken, ithalat fiyatları %0,9 oranından düşmüştür. İhracat fiyatlarındaki en yüksek artışlar %11,4 ile cevher dışı parasal olmayan altın, %4,3 ile doğalgaz fiyatlarında ve %4 ile et ve et ürünlerinde görülürken; ithalat fiyatlarındaki en yüksek düşüşler %11,8 ile inorganik kimyasallarda, %11,1 ile petrol ve petrol ürünlerinde görülmüştür. Avustralya Doları da Amerikan Doları karsısında değer kaybederek 0,57 seviyesine kadar inmiş, ay sonunda ise kısmen toparlanarak 0,61’e ulaşmıştır. Ancak halen ABD Doları karşısında oldukça fazla değer kaybetmiş durumdadır.

Covid-19 (Kovid-19) nedeniyle Çin basta olmak üzere Avustralya’nın en büyük pazarları konumundaki bölge ülkeleri ile ticarette 2020 Ocak-Şubat döneminde yaşanan küçülmenin ardından Mart ayında toparlanmanın yaşanmakta olduğu görülmekte olup, artan talebe bağlı fiyat yükselişleri endekslerde de kendisini göstermiştir (03.05.2020).