Türkiye ile Ticaret

31 Ağustos 2018

Genel Durum
 
 

Türkiye-Çin Dış Ticaret Değerleri (Milyon Dolar)
 
Yıl İhracat $ İthalat $ Hacim Denge
2007 1.040 13.234 14.274 -12.195
2008 1.437 15.658 17.095 -14.221
2009 1.599 12.677 14.276 -11.077
2010 2.269 17.181 19.450 -14.912
2011 2.466 21.693 24.160 -19.227
2012 2.833 21.295 24.128 -18.462
2013 3.601 24.686 28.287 -21.085
2014 2.861 24.918 27.779 -22.057
2015 2.415 24.873 27.288 -22.459
2016 2.328 25.441 27.769 -23.113
2017 2.936 23.371 26.307 -20.435
2017* 2.117 17.154  
19.271
-15.037
2018* 2.209 16.670 18.879 -14.461
 Kaynak: Trade Map (2018)
* 9 Aylık veriler
 
 
İHRACAT

Tablo: Türkiye’nin Çin’e İhracatında Başlıca Ürünler (Bin Dolar)
 
GTİP ÜRÜNLER 2015 2016 2017
  TOPLAM İHRACAT 2 414 932 2 328 044 2 936 041
2515 Mermer ve traverten, ekosin, su mermeri, kireçli taşlar  725 974  727 950  943 353
2610 Krom cevherleri ve konsantreleri  186 003  204 346  257 860
2528 Tabii boratlar ve bunların konsantreleri  108 305  104 715  127 966
2616 Kıymetli metal cevherleri ve konsantreleri  114 744  126 639  124 665
2607 Kurşun cevherleri ve konsantreleri  117 258  63 151  109 178
2603 Bakır cevherleri ve konsantreleri  111 212  74 171  68 385
7322 Demir veya çelikten elektriksiz merkezi ısıtmaya mahsus radyatör, motorlu hava püskürtücüler, bunların aksam-
parçası
 22 060  28 345  44 772
5101 Yün ve yapağı (kardesiz/taranmamış)  28 442  14 012  42 375
9018 Tıpta, cerrahide, dişçilikte ve veterinerlikte kullanılan alet ve cihazlar  25 697  33 687  37 773
8403 Merkezi ısıtma kazanları (84.02 pozisyonundakiler hariç)  28 196  33 455  36 824
2008 Tarifenin başka yerinde belirtilmeyen meyve ve yenilen diğer bitki parçalarının konserveleri  17 784  19 613  34 426
7501 Nikel matları, nikel oksit sinterleri ve nikel metalürjisinin diğer ara ürünleri  1 409  13 728  33 987
4805 Diğer kağıt ve kartonlar (kuşe edilmemiş veya sıvanmamış, rulo veya tabaka halinde   1   217  22 549
1507 Soya yağı ve fraksiyonları (kimyasal olarak değiştirilmemiş) 0  8 647  21 065
802 Diğer kabuklu meyveler (taze/kurutulmuş) (kabuğu çıkarılmış/soyulmuş)  23 090  15 894  20 832
5702 Dokunmuş halılar ve dokumaya elverişli maddelerden diğer yer kaplamaları  27 189  23 338  20 209
8418 Buzdolapları, dondurucular ve diğer soğutucu ve dondurucu cihazlar ve ısı pompaları  9 427  11 622  17 940
5209 Pamuklu mensucat (ağırlık itibariyle % 85 veya daha fazla pamuk içeren ve m2 ağırlığı 200 gr. ı geçenler)  12 839  13 743  17 825
8419 Isı değişikliği yöntemi ile maddeleri işlemek için cihazlar, elektrikli olmayan şofbenler veya depolu su ısıtıcıları   266  6 103  16 378
3207 Seramik, emaye veya cam sanayinde kullanılan boya, sır, cila vb.  10 270  12 067  15 571
6109 Tişörtler, fanilalar, atletler, kaşkorseler ve diğer iç giyim eşyası (örme)  8 820  12 813  15 035
7108 Altın (platin kaplamalı altın dahil) (işlenmemiş veya yarı işlenmiş ya da pudra halinde) 0 0  14 426
4016 Sertleştirilmemiş vulkanize kauçuktan diğer eşya  7 063  9 463  13 964
4302 Dabaklanmış, aprelenmiş kürkler  19 049  15 831  13 500
9401 Oturmaya mahsus mobilyalar ve bunların aksam ve parçaları  1 935  7 037  12 958
2608 Çinko cevherleri ve konsantreleri  11 350  4 429  12 697
1101 Buğday unu/mahlut unu  5 114  11 513  12 616
2004 Diğer sebzeler (sirke/asetik asitten başka usulde hazırlanmış veya konserve edilmiş) (dondurulmuş)   18  5 556  12 368
7202 Ferro alyajlar   578  38 148  12 008
3917 Plastikten hortumlar, borular ve bağlantı elemanları (manşon, nipel, dirsek, flanşlar, vb.)  10 516  11 450  11 929
8708 Karayolu taşıtları için aksam, parça ve aksesuarlar  10 888  10 898  11 805
8481 Borular, kazanlar, tanklar, depolar ve benzeri diğer kaplar için musluklar, valfler (vanalar) ve benzeri cihazlar  3 924  7 376  11 028
2601 Demir cevherleri ve konsantreleri  6 846  7 248  10 999
8409 Sadece veya esas itibariyle 84.07 veya 84.08 pozisyonlarındaki motorların aksam ve parçaları  5 717  9 104  10 987
9032 Otomatik kontrol ve ayar alet ve cihazları  8 223  11 172  10 947
4009 Vulkanize edilmiş kauçuktan boru ve hortumlar (bağlantı elemanlarıyla birlikte olsun olmasın)  4 643  8 565  10 745
8413 Sıvılar için pompalar (ölçü tertibatı olsun olmasın) ve sıvı elevatörleri  4 762  5 570  9 892
6815 Taştan ve diğer minerallerden eşya  12 007  9 597  9 823
8450 Ev veya çamaşırhane tipi yıkama makinaları (yıkama ve kurutma tertibatı bir arada olanlar dahil)  6 810  11 853  9 473
6204 Kadınlar ve kız çocuk için takım elbise, takım, ceket, blazer, elbise, etek, pantolon etek, vb.(yüzme kıyafetleri hariç)  7 210  9 076  9 463
Kaynak: TradeMap ,2018
 İTHALAT
 
Tablo: Türkiye’nin Çin’den İthalatında Başlıca Ürünler (Milyon Dolar)
GTİP ÜRÜNLER 2015 2016 2017
  TOPLAM İTHALAT 24 873 452 25 441 433 23 370 849
8517 Telefon cihazları, ses, görüntü veya diğer bilgileri almaya veya vermeye mahsus diğer cihazlar 2 958 983 3 222 379 2 829 038
8471 Otomatik bilgi işlem mak. bunlara ait birimler; manyetik veya optik okuyucular, verileri koda dönüştüren ve işleyen mak. 1 394 110 1 125 898 1 271 186
5402 Sentetik filament iplikleri (dikiş ipliği hariç) (perakende olarak satılacak hale getirilmemiş)  450 808  546 855  594 535
8529 Sadece veya esas itibariyle 85.25 ila 85.28 pozisyonlarında yer alan cihazlara mahsus aksam ve parçalar  464 710  382 752  537 294
8708 Karayolu taşıtları için aksam, parça ve aksesuarlar  373 588  357 131  413 835
8504 Elektrik transformatörleri, statik konvertörler (örneğin; redresörler) ve endüktörler  309 974  281 276  381 417
9503 Üç tekerlekli bisikletler, skuterler, oyuncak bebekler, diğer oyuncaklar, küçültülmüş modeller, bilmeceler (puzzle)  304 478  370 598  352 782
8414 Hava veya vakum pompaları, hava veya diğer gaz kompresörleri, fanlar, aspiratörü olan havalandırmaya mahsus davlumbazlar  277 987  284 387  335 071
8528 Monitörler ve projektörler, televizyon alıcı cihazları  247 236  293 041  308 088
8541 Diyodlar, transistörler vb yarı iletken tertibat; ışık yayan diyodlar; monte edilmiş piezo elektrik kristaller  361 990 2 089 965  272 160
7219 Paslanmaz çelikten yassı hadde mamulleri (genişliği 600 mm. veya fazla olanlar)  110 950  105 958  265 757
8501 Elektrik motorları ve jeneratörler [elektrik enerjisi üretim (elektrojen) grupları hariç]  226 993  213 701  252 046
8481 Borular, kazanlar, tanklar, depolar ve benzeri diğer kaplar için musluklar, valfler (vanalar) ve benzeri cihazlar  224 008  250 463  241 014
8415 Klima cihazları (motorlu bir vantilatör ile nem ve ısıyı değiştirmeye mahsus tertibatı olanlar)  130 952  181 871  236 158
9405 Diğer aydınlatma cihazları, ışıklı panolar, ışıklı tabelaları ve benzer eşya ve bu eşyanın aksam ve parçaları  391 264  242 945  210 144
8536 Gerilimi 1000 voltu geçmeyen elektrik devresi teçhizatı (anahtarlar, röleler, sigortalar, fişler, kutular vb)  190 477  178 821  203 924
3926 Plastikten diğer eşya  211 821  208 733  197 347
8428 Kaldırma, elleçleme, yükleme, boşaltma makinaları (asansörler, yürüyen merdivenler, konveyörler, teleferikler gibi)  168 900  175 727  188 032
8443 Baskı yapmaya mahsus makinalar; kopyalama ve faks makinaları; bunların aksam, parça ve aksesuarları  212 984  186 321  185 259
8544 İzole edilmiş teller, kablolar ve diğer elektrik iletkenler; tek tek kaplanmış liflerden oluşan fiber optik kablolar  154 203  150 727  179 148
8479 kendine özgü bir fonksiyonu olan diğer makinalar ve mekanik cihazlar  121 939  626 645  166 784
7225 Diğer alaşımlı çelikten yassı hadde mamulleri (genişliği 600 mm.veya daha fazla)  275 135  116 789  160 446
8431 Özellikle 84.25 ila 84.30 pozisyonlarındaki makina ve cihazlar ile birlikte kullanılmaya elverişli aksam ve parçalar  95 034  147 126  160 012
8477 Kauçuk veya plastiğin işlenmesine veya kauçuk veya plastikten eşyanın imaline mahsus diğer makina ve cihazlar  158 933  146 327  157 209
4810 Bir veya iki yüzü kaolin (çin kili) veya diğer inorganik maddeler ile sıvanmış kağıt ve kartonlar  137 522  151 249  152 962
8901 Yolcu gemileri, gezinti gemileri, feribotlar, yük gemileri, mavnalar ve insan veya yük taşımaya mahsus benzeri gemiler  13 544  2 699  152 944
7318 Demir veya çelikten vidalar, civatalar, somunlar, tirfonlar, perçin çivileri, pimler, kamalar, rondelalar vb eşya  191 724  177 439  151 893
8480 Metal dökümhaneleri için dereceler; döküm plakaları; döküm modelleri; metaller, karbürler, cam, plastik vb için kalıplar  113 460  100 817  149 994
8537 Elektrik kontrol, dağıtım tabloları, panolar, konsollar, kabinler, diğer mesnetler ve sayısal kontrol cihazları  129 141  131 507  148 887
9018 Tıpta, cerrahide, dişçilikte ve veterinerlikte kullanılan alet ve cihazlar  122 223  127 789  148 398
3920 Plastikten diğer levha, plaka, şerit, film, folye (gözeneksiz)  129 849  123 866  144 844
3204 Sentetik organik boyayıcı maddeler, fluoresanlı aydınlatma maddeleri veya lüminofor olarak kullanılan organik ürünler  155 977  133 732  140 493
8429 Buldozerler, greyderler, toprak tesviye makinaları, skreyperler, mekanik küreyiciler, ekskavatörler, yol silindirleri vb  59 427  84 697  138 253
5504 Suni devamsız lifler (işlem görmemiş)  114 280  183 076  137 353
8507 Elektrik akümülatörleri (bunIarın separatörleri dahil)  121 258  135 771  136 573
8516 Elektrikli su ısıtıcıları, elektrotermik cihazlar, ortam ısıtıcıları, saç ve el kurutucuları, ütüler, rezistanlar  237 801  115 307  130 838
2933 Sadece azotlu heterosiklik bileşikler  103 432  116 461  129 323
8413 Sıvılar için pompalar (ölçü tertibatı olsun olmasın) ve sıvı elevatörleri  125 799  120 035  127 537
8603 Kendinden hareketli demiryolu veya tramvay vagonları  16 034  30 106  125 855
8518 Mikrofonlar ve mesnetleri, hoparlör, kulaklık, mikrofon-kulaklık setleri, ses frekansı yükseltici setleri, amplikatörler  103 641  102 739  123 284
Kaynak: TradeMap, 2018
 
İki Ülke Arasındaki Anlaşma ve Protokoller
Türkiye ile Çin Halk Cumhuriyeti arasındaki ticari ilişkiler, 16 Temmuz 1974 tarihinde Pekin’de imzalanan Ticaret Anlaşması çerçevesinde yürütülmektedir. Söz konusu Anlaşmanın 6. Maddesi uyarınca, her yıl toplanması öngörülen Türkiye-Çin Halk Cumhuriyeti Karma Ticaret Komitesi, 1978 ve 1981 yıllarında olmak üzere iki kez toplanmıştır. Adı geçen Komite, 19 Aralık 1981 tarihinde Pekin’de imzalanan Ekonomik, Sınai ve Teknik İşbirliği Anlaşması çerçevesinde kurulan Karma Ekonomik Komite ile birleştirilmiş ve Türkiye-Çin Halk Cumhuriyeti Karma Ekonomik ve Ticari Komitesi adını almıştır. 
Türk tarafı KEK Eşbaşkanlığı Ekonomi Bakanımız Sayın Zafer Çağlayan, Çin tarafı eşbaşkanlığı ise Ticaret Bakanı Chen Deming tarafından yürütülmektedir.
Türkiye-Çin 16. Dönem Karma Ekonomik Komisyon (KEK) Toplantısı 26-27 Eylül 2009 tarihlerinde Pekin’de gerçekleştirilmiştir. KEK Toplantısı ile eş zamanlı olarak Şangay’da İş Konseyi toplantısı gerçekleştirilmiştir.
 
 
İki Ülke Arasındaki Ticaretin Altyapısını Düzenleyen Anlaşma ve Protokoller
Adı İmza Tarihi RG Tarih ve No’su
Ticaret Anlaşması 16.07.1974 08.01.1975-15112
Ekonomik, Sınai ve Teknik İşbirliği Anlaşması 19.12.1981 16.02.1982-17607
Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşması 13.11.1990 01.05.1994-21921
Çifte Vergilendirmenin Önlenmesi Anlaşması 23.05.1995 30.12.1995-22863
DTM ile MOFTEC Arasında Ticari İstişare Mekanizması Kurulması Hakkında Mutabakat Zaptı 12.03.1999 12.09.2001-24521
Hayvan Sağlığı ve Karantina Anlaşması 24.01.2006 22.05.2009-27235
Türkiye-Çin 16. Dönem KEK Toplantısı Mutabakat Zaptı 27.09.2009  
Altyapı, Müteahhitlik ve Teknik Müşavirlik Protokolü 27.09.2009  
Dış Ticaret Müsteşarlığı İthalat Genel Müdürlüğü ile ÇHC İthalat-İhracat Ticaret Bürosu Arasında İşbirliği Sağlanmasına Yönelik Protokol 16.04.2010  
Türkiye Cumhuriyeti ile Çin Halk Cumhuriyeti Arasında İkili Ticari ve Ekonomik İşbirliğinin Genişletilmesi ve Derinleştirilmesine İlişkin Çerçeve Anlaşması 27.09.2009 (parafe) 8.10.2010 (imza) Uygun Bulma Kanunu 26.01.2012 28185
Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti İle Çin Halk Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Üçüncü Ülkelerde Altyapı İnşaatı ve Teknik Müşavirlik Alanlarında İşbirliğinin Artırılmasına İlişkin Mutabakat Zaptı   8.10.2010  
Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı ile Çin Halk Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı Arasında İkili Ticari ve Ekonomik İşbirliği Orta ve Uzun Dönem Kalkınma Planı İçin Ortak Araştırma Başlatılmasına Yönelik Mutabakat Zaptı 8.10.2010  
Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı ile Çin Halk Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı Arasında Yeni İpekyolu Bağlantısı Ortak Çalışma Grubu Kurulmasına İlişkin Mutabakat Zaptı 8.10.2010  
T.C. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı ile Çin Kalkınma Bankası Arasında Mali İşbirliği Çerçeve Anlaşması 21.02.2012 T.C. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı ile Çin Kalkınma Bankası Arasında Mali İşbirliği Çerçeve Anlaşması
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ile Çin Halk Cumhuriyeti Merkez Bankası Arasında Swap Anlaşması 21.02.2012 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ile Çin Halk Cumhuriyeti Merkez Bankası Arasında Swap Anlaşması
Türkiye Cumhuriyeti Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ile Çin Halk Cumhuriyeti Kalite Kontrolü, Denetim ve Karantina Genel İdaresi Arasında Türkiye’den Çin’e Gönderilen Tütünün Bitki Sağlığı Şartları Konusunda Protokol 21.02.2012 Türkiye Cumhuriyeti Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ile Çin Halk Cumhuriyeti Kalite Kontrolü, Denetim ve Karantina Genel İdaresi Arasında Türkiye’den Çin’e Gönderilen Tütünün Bitki Sağlığı Şartları Konusunda Protokol
BDDK ile Çin Bankacılık Düzenleme Komisyonu Arasında Sınır Ötesi Krizlere Müdahalede Bankacılık İşbirliği Protokolü 21.02.2012 BDDK ile Çin Bankacılık Düzenleme Komisyonu Arasında Sınır Ötesi Krizlere Müdahalede Bankacılık İşbirliği Protokolü