Covid-19 Gelismeleri

08 Haziran 2021
1.Covid-19 Salgını Nedeniyle Alınan Önlemler:
 
Uçuş yasakları

Uçuş yasakları

THY'nin Kolombiya-Panama uçuşlarının 1 Kasım 2020 tarihinden itibaren başlatılacağı bilgisi edinilmiştir. Peru henüz Avrupa uçuşlarını başlatmamış olmakla birlikte, Kolombiya ve Panama uçuşlarını 6 Ekim'den itibaren gerçekleştirmektedir.  Bu itibarla, THY'nin Kolombiya-Panama seferi ile ülkemizden Peru'ya ulaşım mümkün olmaktadır

Peru Hükümeti ülkede günlük covid vakalarının düşmesi nedeniyle 15 Mart 2021 tarihinden itibaren yurt dışından gelen yolculara uygulanan 14 günlük karantinayı kaldırdığını açıklamıştır. Yolcuların 72 saat öncesinden temin edecekleri PCR testi, maske ve Lima Havaalanında yüz koruyucu siperlik şartları ile seyahat öncesinde Peru Sağlık Bakanlığının web sayfasından (https://e-notificacion.migraciones.gob.pe/dj-salud/) covid-19 belirtileri taşımadıklarına ilişkin yemin belgesi doldurulması hususları geçerliliklerini korumaktadır. Ayrıca, yurt içi uçuşlar için zorunlu olan PCR testi de kaldırılmıştır. Diğer taraftan, İngiltere, Brezilya ve Güney Afrika'dan Peru'ya uçuşların durdurulması kararı 28 Mart 2021 tarihine kadar uzatılmıştır. Bu güzergahların dışındaki uçuşlar için ise herhangi bir kısıtlama bulunmamaktadır. (15 Mart 2021)

Peru Hükümeti’nin 2021 Mart başından bu yana uyguladığı İngiltere, Brezilya ve Güney Afrika'ya yönelik uçuşlara ilişkin yasak 9 Mayıs 2021 tarihine kadar uzatılmıştır. Bu güzergahların dışındaki uçuşlar için ise herhangi bir kısıtlama bulunmamaktadır. Yolcuların 72 saat öncesinden temin edecekleri PCR testi, maske ve Lima Havaalanında yüz koruyucu siperlik şartları ile seyahat öncesinde Peru Sağlık Bakanlığının web sayfasından covid-19 belirtileri taşımadıklarına dair yemin belgesi doldurulması hususları geçerliklerini korumaktadır. Diğer taraftan, ülkede 15 Mart 2021 tarihinden bu yana yurt dışından gelen yolculara karantina uygulanmamaktadır. (24 Nisan 2021)

Sınır önlemleri

Peru’da iç hat uçuşları 15 Temmuz’dan itibaren tarihinden başlatılmıştır. 

Ticari önlemler

Covid-19 salgının ikinci dalgasında vaka ve vefat sayılarının artması nedeniyle Peru Hükümeti önlem olarak 31 Ocak-15 Şubat 2021 tarihlerinde tam karantina kararı almıştır.
Buna göre Lima başta olmak üzere Peru’nun orta bölgelerindeki şehirlerde 15 gün süre ile tam karantina uygulanacaktır. Acil ihtiyaçlar dışında tüm gün sokağa çıkma yasağı vardır. Her aileden bir kişi alışverişe gidebilecektir. Günde en fazla bir saat dışarıda kalınmasına izin vardır. Saat 06.00-18 arasında sadece gıda, ilaç, banka, sağlık gibi temel gereksinimlere ilişkin işletmeler kapasite kısıtlaması ile faaliyet gösterecek olup, restoranlar paket servisi yapacaklardır. Özel araç kullanımı yasaktır.
Avrupa’ya yönelik uçuş kısıtlamasına Brezilya da eklenmiştir (Türkiye’ye seyahatler ABD, Panama, Kolombiya üzerinden yapılabilmektedir). (28 Ocak 2021)

Covid-19 salgının ikinci dalgasında vaka ve vefat sayılarının artması nedeniyle Peru Hükümeti önlem olarak 31 Ocak-1 Mart 2021 tarihleri arasında ülke çapında tam karantina uygulaması ilan etmişti.
Bu kez, yeni covid vakalarında görülen yavaşlama nedeniyle 1 Mart 2021 tarihinden itibaren tam karantina uygulaması kaldırılmıştır.
Bu çerçevede, tüm gün sokağa çıkma yasağı kaldırılarak 21:00 ile 04:00 arası ile sınırlandırılmış, AVM  ve lokantalar sınırlı sayıda müşteri almak koşuluyla açılmış, özel araç kullanımı serbest bırakılmıştır.  (3 Mart 2021)

Fitch Ratings tarafından yayımlanan bir raporda, yaygın aşılamanın COVID-19 salgınının üstesinden gelmenin ve Latin Amerika'daki ekonomik iyileşmenin anahtarı olduğu belirtilmektedir. Söz konusu raporda, nüfuslarına göre değerlendirildiklerinde Peru, Meksika ve Şili'nin imzaladıkları aşı anlaşmaları açısından bölgelerindeki en iyi ülkeler oldukları vurgulanmaktadır. Peru’nun imzaladığı aşı anlaşmaları sayesinde ekonomik toparlanmasını bölgesindeki ülkelere göre daha hızlı gerçekleştireceği değerlendirilmektedir. (31 Mart 2021)

Peru’da vaka ve ölüm sayıları artarak devam etmektedir. 18 Nisan 2021 tarihli yeni vaka sayısı 7,131 vefat sayısı ise 433’dür. Ülkede olağanüstü hal 31 Mayıs 2021 tarihine kadar tekrar uzatılmıştır. Peru Hükümeti salgın ile mücadele çerçevesinde 19 Nisan-9 Mayıs 2021 tarihlerinde uygulanmak üzere yeni kısıtlama kararları almıştır.
Tüm ülkede iş yerleri, alışveriş merkezleri, restoranlar, bankalar, marketler açık olmakla birlikte sınırlı sayıda müşteriye hizmet verebileceklerdir. Gece sokağı çıkma yasakları devam etmektedir. Başkent Lima, Cusco, Piura, Ica, Tumbes gibi Covid-19’un aşırı yoğunlukta görüldüğü şehirlerde 25 Nisan, 2 ve 9 Mayıs Pazar günleri tüm gün sokağa çıkma yasağı uygulanacaktır.
İşletmeler % 40, restoranlar, müzeler, hayvanat bahçeleri %30 kapasite ile faaliyet göstereceklerdir. (19 Nisan 2021)



Ekonomik Destekler

Peru Ekonomi ve Maliye Bakanı Waldo Mendoza, Peru Hükümeti'nin kamu yatırımlarıyla istihdam yaratmayı teşvik etmek ve COVID-19'a karşı aşılamayı hızlandırmak için 320.9 milyon dolar değerinde yeni bir ekonomik önlem paketi uygulamaya başladığını bildirmiştir.
Söz konusu önlemler ile Peru ekonomisinin iyileştiği ve istihdamın kademeli olarak canlandığı bir dönemde özellikle işsizliğin azaltılarak ekonominin daha hızlı canlandırılması ve aynı zamanda salgından en çok etkilenen kesimlere destek sağlanması hedeflenmektedir.
Peru ekonomisinin Mart ayında tekrar büyümeye başlaması ve geçen yıl alınan ekonomik önlemlerin bir sonucu olarak, yeni ekonomik paketle önümüzdeki aylarda toparlanmanın hızlanması beklenmektedir. (7 haziran 2021)


Geleceğe Dönük Beklentiler:

 -Ekonomiye/başlıca sektörlere etkileri:

Peru Merkez Bankası tarafından 27 Aralık 2020 tarihinde yapılan açıklamada, EMBIG (Emerging Market Bound Index) ölçümlerine göre Peru’nun ülke risk seviyesinin 151 baz puan olarak gerçekleştiği, buna karşılık EMBIG Latin Amerika’nın ise 419 puana sahip olduğu kaydedilmektedir. Bu itibarla Peru göstergesi bölge ortalamasının oldukça altında kalmaktadır.
EMBIG ülke riski, bir ülkenin uluslararası alacaklıları ile olan finansal yükümlülüklerini yerine getirme potansiyelini ve politik riskini ölçen bir göstergedir. EMBIG, bireysel ve kurumsal yatırımcıların dünya genelinde gelişmekte olan piyasalarda tahvil performansını karşılaştırmasına yardımcı olmak üzere tasarlanmıştır ve her bir endeks farklı gelişmekte olan piyasa ekonomilerini kapsamaktadır.
Peru, iç ve dış şoklara rağmen makroekonomik istikrarı nedeniyle bölgenin diğer ülkelerinden farklılık arz etmekte, EMBIG ölçümleri göre Peru’nun ülke risk seviyesi salgın döneminde de bölge genelinin altında kalmaya devam etmektedir. (5 Ocak 2021)

Peru Merkez Bankası, Peru'nun dış ticaret dengesinin 2020 yılında 7,795 milyar ABD doları fazla vermesini öngörmektedir. Merkez Bankası tahminlerinde, 2021'de ise ülkenin 13.253 milyar ABD Doları ile tarihindeki en yüksek ticaret fazlasını görmesi tahmin edilmektedir. Ülkenin ticaret fazlasının giderek artmasının temel nedeni olarak, son yıllarda yüksek seviyelere ulaşan küresel bakır fiyatları görülmektedir. Altın, gümüş, bakır, çinko ve kurşun fiyatları salgın öncesi döneme göre daha yüksek seviyelere ulaşmıştır. Peru'nun ihracat gelirlerinin %60'ını maden ürünleri oluşturmaktadır.  Merkez Bankası bu durumun 2022'de de devam etmesini ve 2022'de 13.722 milyar ABD doları tutarında bir ticaret fazlasıyla sonuçlanmasını beklemektedir. (14 Ocak 2021)

Peru Ekonomi ve Maliye Bakanlığı tarafından yayınlanan raporda, ülke ekonomisinin 2021 ile 2026 arasında ortalama % 5,1 büyüyeceği öngörülmektedir. Raporda, söz konusu büyümenin iç talebin güçlenmesine paralel olarak, daha fazla sermaye birikimi, rekabet gücünün artması ve ekonomik verimlilikle sağlanacağı belirtilmektedir.
Raporda özellikle, 2021'de bütün ekonomik sektörlerde hızlı büyüme oranlarının beklendiği ve bu durumun GSYİH'nın 1994'ten bu yana en yüksek oran olan % 10'luk bir büyümeye ulaşılmasını sağlayacağı ifade edilmektedir. Ayrıca, 2021'deki yüksek büyümenin ardından 2022 ile 2026 arasında ortalama % 4,1'lik bir büyüme beklendiği vurgulanmaktadır. (4 Şubat 2021)
 

Peru’nun dış ticaret dengesi, Aralık 2020'de 1.080 milyar dolar fazla kaydederek 2020 yılı toplamında 7,750 milyar dolar ticaret fazlasına ulaşmıştır. Aralık 2020'de 4.778 milyar doları olan ihracat, bir önceki yılın aynı dönemine göre % 3.7 artış göstermiştir. Bu dönemde geleneksel ürün ihracatı 3,312 milyar dolara (+% 2,4), geleneksel olmayan ihracat ise 1,454 milyar dolara (+% 6,4) yükselmiştir. Merkez Bankası tahminlerine göre, 2021'de ülkenin 13.253 milyar ABD Doları ile tarihindeki en yüksek ticaret fazlasına ulaşması tahmin edilmektedir. Ülkenin dış ticaret fazlasının giderek artmasının temel nedeni olarak son yıllarda yüksek seviyelere ulaşan küresel bakır fiyatları görülmektedir. İhracat gelirlerinin %60’ını maden ürünlerinden karşılayan Peru dünya maden fiyatlarındaki artışla dış ticaret fazlası vermeye devam etmektedir. (11 Mart 2021)

Fitch Ratings tarafından yayımlanan bir raporda, yaygın aşılamanın COVID-19 salgınının üstesinden gelmenin ve Latin Amerika'daki ekonomik iyileşmenin anahtarı olduğu belirtilmektedir. Raporda, Meksika, Şili ve Peru’nun nüfuslarına göre değerlendirildiklerinde yaptıkları aşı anlaşmaları açısından bölgelerindeki en iyi ülkeler oldukları vurgulanmaktadır. Peru’nun imzaladığı aşı anlaşmaları sayesinde ekonomik toparlanmasını bölgesindeki ülkelere göre daha hızlı gerçekleştireceği değerlendirilmektedir. (11 Mayıs 2021)


-İkili ticari ilişkilerimize etkileri

Kriz döneminde alınan önlemler neticesinde, Peru’nun son derece dinamik olan inşaat sektörü faaliyetleri de, diğer ekonomik faaliyetler gibi durmuştur. Krizin kontrol altına alınmasının ardından, Haziran ayı ortasından itibaren ciddi bir inşaat sektörü faaliyeti başlaması beklenmektedir. Bu itibarla, müteahhitlik sektörümüz için fırsat  söz konusu alanda açılmış olacaktır.
Peru, her türlü tüketim malını ithal etmektedir ve sanayisi zayıf olduğu için ithal etmeye devam edecektir. İçinde bulunduğumuz dönemde, Peru’ya ihracatta fiyat avantajına sahip olduğumuz ürünler arasında yer alan gıda ve temizlik ürünlerine talep artmıştır ve geleneksel tedarikçi ülkeler krizi yoğun yaşadıklarından talebi karşılayamamaktadır. İthalatın büyük kısmı Çin, Amerika ve Avrupa’dan yapılmaktadır. Bu itibarla, söz konusu ülkelerin yerini almak için ülkemiz adına önemli bir fırsat yakalanmıştır.
Türk firmalarının Peru’da ofis/showroom/depo açması önem kazanmıştır. Ticaretin zayıfladığı bu dönemi Türkiye ve Peru ikili ticareti açısından yeni bir başlangıç olarak değerlendirmemiz gerektiği düşünülmektedir.
 
Kaynak: Lima Ticaret Müşavirliği