Türkiye ile Ticaret

31 Ağustos 2018

Endonezya, Türkiye’nin de üyesi olduğu D-8 ülkeleri içindedir. D-8’in diğer üyeleri Bangladeş, İran, Malezya, Pakistan, Nijerya ve Mısır’dır. Bu organizasyon, üyelerinin sosyal ve ekonomik ilişkilerinin zenginleştirilmesine yeni bir boyut katmaktadır. D-8’in amacı, üye ülkeler arasındaki ticareti ve işbirliğini artırmaktır.

 

İki ülke arasındaki dış ticarete ait değerler aşağıda gösterilmektedir.


Türkiye-Endonezya Dış Ticareti (Bin ABD Doları)

Yıl

İhracat $ / Bin

İthalat $ / Bin

Hacim $ / Bin

Denge $ / Bin

2007

173.736

1.359.928

1.533.663

-1.186.192

2008

284.426

1.408.895

1.693.321

-1.124.468

2009

250.621

1.017.888

1.268.509

-767.267

2010

250.772

1.476.659

1.727.431

-1.225.886

2011

307.971

1.931.717

2.239.688

-1.623.746

2012

243.621

1.795.778

2.039.400

-1.552.157

2013

230.995

1.989.683

2.220.678

-1.758.688

2014

227.583

2.043.492

2.271.075

-1.815.909

2015

207.001

1.638.245

1.845.246

-1.431.244

2016

253.636

1.424.722

1.678.358

-1.171.085

2017

236.667

1.507.120

1.743.787

-1.270.453

2017 / (1-4 )

84.476

486.462

570.938

-401.986

2018 / (1-4 )

84.191

504.371

588.563

-420.180

Kaynak: TÜİK

 

Endonezya’ya İhracatımızda Başlıca Ürünler (Milyon ABD$)

GTİİP

ÜRÜN

2015

2016

2017

7207

DEMİR VEYA ALAŞIMSIZ ÇELİKTEN YARI MAMULLER

 

 

25

2401

YAPRAK TÜTÜN VE TÜTÜN DÖKÜNTÜLERİ

44

22

19

2840

BORATLAR; PEROKSİBORATLAR (PERBORATLAR)

11

15

14

5702

DOKUNMUŞ HALILAR VE DOKUMAYA ELVERİŞLİ MADDELERDEN DİĞER YER KAPLAMALARI

4

10

13

2836

KARBONAT; PEROKSİKARBONAT; AMONYUM KARBOMAT İÇEREN TİCARİ AMONYUM KARBONAT

0

0

7

8544

İZOLE EDİLMİŞ TELLER, KABLOLAR VE DİĞER ELEKTRİK İLETKENLER; TEK TEK KAPLANMIŞ LİFLERDEN OLUŞAN FİBE

1

0

7

2610

KROM CEVHERLERİ VE KONSANTRELERİ

 

 

6

8504

ELEKTRİK TRANSFORMATÖRLERİ, STATİK KONVERTÖRLER (ÖRNEĞİN; REDRESÖRLER) VE ENDÜKTÖRLER

3

6

6

6214

ŞALLAR, EŞARPLAR, FULARLAR, KAŞKOLLAR, PEÇELER, DUVAKLAR VB EŞYA

0

3

5

2515

MERMER VE TRAVERTEN, EKOSİN, SU MERMERİ, KİREÇLİ TAŞLAR

8

7

5

0805

TURUNÇGİLLER (TAZE/KURUTULMUŞ)

2

5

4

5209

PAMUKLU MENSUCAT (AĞIRLIK İTİBARİYLE % 85 VEYA DAHA FAZLA PAMUK İÇEREN VE M2 AĞIRLIĞI 200 GR. I GEÇE

1

5

4

5402

SENTETİK FİLAMENT İPLİKLERİ (DİKİŞ İPLİĞİ HARİÇ) (PERAKENDE OLARAK SATILACAK HALE GETİRİLMEMİŞ)

4

7

4

8451

DOKUMA İPLİKLERİN, MENSUCATIN YIKANMASI, TEMİZLENMESİ, KURUTULMASI, ÜTÜLENMESİ, SARILMASI, KATLANMAS

1

3

4

8708

KARAYOLU TAŞITLARI İÇİN AKSAM, PARÇA VE AKSESUARLAR

2

3

4

1101

BUĞDAY UNU/MAHLUT UNU

9

21

4

6802

YONTULMAYA VEYA İNŞAATA ELVERİŞLİ İŞLENMİŞ TAŞLAR (KAYAGAN TAŞI HARİÇ), MOZİK İÇİN KÜP ŞEKLİNDE TAŞL

9

3

4

9018

TIPTA, CERRAHİDE, DİŞÇİLİKTE VE VETERİNERLİKTE KULLANILAN ALET VE CİHAZLAR

1

2

3

8450

EV VEYA ÇAMAŞIRHANE TİPİ YIKAMA MAKİNALARI (YIKAMA VE KURUTMA TERTİBATI BİR ARADA OLANLAR DAHİL)

2

2

3

8705

ÖZEL AMAÇLI MOTORLU TAŞITLAR (KURTARICILAR, VİNÇLİ, İTFAİYE, BETON KARIŞTIRICILI, YOL SÜPÜRME, ZİFT

 

3

3

Kaynak:TÜİK

 

 

Endonezya’dan İthalatımızda Başlıca Ürünler (Milyon ABD$)

GTİP

ÜRÜNLER

2015

2016

2017

4001

TABİİ KAUÇUK, BALATA, GÜTA-PERKA, GUAYÜL, ÇIKIL (CHİCLE) VB. TABİİ SAKIZLAR

118

99

162

5509

SENTETİK DEVAMSIZ LİFDEN İPLİK (DİKİŞ İPLİĞİ HARİÇ) (TOPTAN)

138

143

143

5402

SENTETİK FİLAMENT İPLİKLERİ (DİKİŞ İPLİĞİ HARİÇ) (PERAKENDE OLARAK SATILACAK HALE GETİRİLMEMİŞ)

88

99

131

5504

SUNİ DEVAMSIZ LİFLER (İŞLEM GÖRMEMİŞ)

97

70

113

5407

SENTETİK FİLAMENT İPLİKLERİNDEN DOKUNMUŞ MENSUCAT

166

130

88

5510

SUNİ DEVAMSIZ LİFDEN İPLİKLER (DİKİŞ İPLİĞİ HARİÇ)

74

70

82

1511

PALM YAĞI VE FRAKSİYONLARI (KİMYASAL OLARAK DEĞİŞTİRİLMEMİŞ)

84

5

39

5516

SUNİ DEVAMSIZ LİFLERDEN DOKUNMUŞ MENSUCAT

76

66

38

4802

SIVANMAMIŞ KAĞIT VE KARTON VE HER BOYUTTA PERFORE EDİLMEMİŞ DELİKLİ KART VE DELİKLİ ŞERİT KAĞIT

42

76

35

3823

SINAİ MONO KARBOKSİLİK YAĞ ASİTLERİ, RAFİNAJ MAHSULÜ ASİT YAĞLARI, SINAİ YAĞ ALKOLLERİ

33

21

31

2701

TAŞKÖMÜRÜ; TAŞKÖMÜRÜNDEN ELDE EDİLEN BRİKETLER, TOPAK VB. KATI YAKITLAR

25

7

29

6404

DIŞ TABANI KAUÇUK, PLASTİK, TABİİ VEYA TERKİP YOLUYLA ELDE EDİLEN KÖSELE VE YÜZÜ DOKUMAYA ELVERİŞLİ

24

32

28

6403

DIŞ TABANI KAUÇUKTAN, PLASTİK MADDEDEN, TABİİ VEYA TERKİP YOLUYLA ELDE EDİLEN KÖSELEDEN VE YÜZÜ DERİ

27

32

25

8001

İŞLENMEMİŞ KALAY

31

17

25

8708

KARAYOLU TAŞITLARI İÇİN AKSAM, PARÇA VE AKSESUARLAR

10

13

21

1513

HİNDİSTAN CEVİZİ, PALM ÇEKİRDEĞİ, BABASSU YAĞLARI VE BUNLARIN FRAKSİYONLARI (KİMYASAL OLARAK DEĞİŞT

39

19

19

1517

MARGARİN

8

9

18

4703

SODALI VEYA SÜLFATLI KİMYASAL ODUN HAMURU

23

26

17

1516

HAYVANSAL VE BİTKİSEL YAĞLAR VE BUNLARIN FRAKSİYONLARI

18

12

16

3204

SENTETİK ORGANİK BOYAYICI MADDELER, FLUORESANLI AYDINLATMA MADDELERİ VEYA LÜMİNOFOR OLARAK KULLANILA

18

16

16

Kaynak: TÜİK

 

 

İki Ülke Arasında Ticaretin Altyapısını Oluşturan Anlaşma ve Protokoller


 Anlaşma Adı

İmza Tarihi

RG Tarih ve No’su

Ticaret Anlaşması

14/09/1959

29/09/1964, 11819

Ekonomik ve Teknik İşbirliği Anlaşması

18/12/1982

19/06/1983, 18082

Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması  Anlaşması

25/02/1997

10/05/1998, 23338

Çifte Vergilendirmenin Önlenmesi Anlaşması

25/02/1997

15/02/2000, 23965

VII. Dönem KEK Protokolü

18/09/2008

19/01/2009, 27115

 

AB-ASEAN STA müzakerelerinin 4 Mayıs 2007 tarihinde başlamasının ardından ülkemiz ile ASEAN arasında STA müzakerelerinin başlatılması hususunda 12 Haziran 2007 tarihinde girişimde bulunulmuştur. 28 Temmuz 2008 tarihinde ASEAN Genel Sekreteri ve Endonezya makamları ile istikşafi mahiyette görüşmeler gerçekleştirilmiş ve bu görüşmelerin ardından 6 Ağustos 2008 tarihinde ASEAN Ülkeleri Ekonomi ve Dışişleri Bakanlıklarına bir non-paper iletilmiş ve müteakiben STA müzakerelerinin bir an önce başlatılmasına yönelik olarak ASEAN ülkeleri Ekonomi Bakanlarına birer mektup gönderilerek destekleri talep edilmiştir.

 

Endonezya tarafından 16 Eylül 2008 tarihinde gönderilen cevabi mektupta Türkiye-ASEAN STA müzakerelerinin başlatılması için öncelikle Türkiye’nin ASEAN ile Diyalog Ortağı olması gerektiği ifade edilmiştir. Bu bağlamda söz konusu Diyalog Ortaklığı’nın tesis edilmesi yönündeki çalışmalar, Dışişleri Bakanlığımız tarafından sürdürülmektedir.

 

Öte yandan, ASEAN ile AB arasında 4-5 Mayıs 2009 tarihlerinde Siem Reap’ta yapılan “ASEAN-AB Ekonomi Bakanları Toplantısı” sırasında iki örgüt arasında yürütülen STA görüşmelerinin dondurulması kararı alınmıştır. Bunun üzerine ülkemiz AB’nin bu konuda benzer bir karar almasını beklemeksizin, ekonomik büyüklük açısından öne çıkan ASEAN ülkelerinden Singapur, Malezya, Endonezya, Tayland, Vietnam, Filipinler ve Brunei nezdinde ikili STA müzakerelerinin başlatılması yönünde 2009 Temmuz ayı sonunda girişimde bulunmuştur.

 

Bu çerçevede, Türkiye ile Endonezya arasında imzalanması muhtemel bir “Kapsamlı Ekonomik Ortaklık Anlaşması”nın (KEOA) etkilerini incelemek üzere kurulan “Ortak Çalışma Grubu”nun (OÇG) hazırlık mahiyetindeki ilk toplantısı 9-10 Mart 2010 tarihlerinde Ankara’da gerçekleştirilmiştir. Toplantı sonucunda, Endonezya tarafı ile “Mal Ticareti, Hizmet Ticareti, Yatırımlar ve İkili Ekonomik İşbirliği” hususlarını da içeren altı bölümden oluşacak ortak bir raporun hazırlanması konusunda mutabakata varılmıştır.

 

 Türkiye-Endonezya Ekonomik ve Teknik İşbirliği Karma Komisyonu” (KEK) 8. Dönem Toplantısı 11-12 Ekim 2017 tarihlerinde Cakarta’da gerçekleştirilmiştir.

 

İhracat Potansiyeli Olan Başlıca Sektörler

 

Buğday unu, zeytinyağı, zeytin, domates salçası, kuru ve sert kabuklu meyveler, tütün, yaş meyve ve sebze gibi tarım ürünlerinin yanında, sanayi ürünleri olarak demir çelik ürünleri, değirmen makineleri, gıda işleme, paketleme makine ve ekipmanları, tekstil makineleri, ağaç işleme makineleri, inşaat malzemeleri, mermer, halı, seccade ve savunma sanayi ürünleri gibi ürünlerde Endonezya potansiyel bir pazardır.

 

Türkiye-Endonezya Yatırım İlişkileri

 

2015 yılında ülkeye 20.2 milyar dolar tutarında doğrudan yabancı yatırım girişi yapılmıştır. 2016 yılında 3.7 milyar dolar doğrudan yabancı yatırım girişi yapıldığı tahmin edilmektedir. 2016 yılında Türkiye tarafından Endonezya’ya 5 milyon dolar değerinde doğrudan yabancı yatırım girişi yapıldığı tahmin edilmektedir. (TCMB-Ödemeler Dengesi İstatistikleri)

 

İki Ülke Arasında Ticarette Karşılaşılan Sorunlar

 

Ülkemiz menşeli buğday ununun ithalatında Endonezya tarafınca, 17.11.2008 tarihi itibarıyla anti-damping soruşturması başlatılmış olmakla beraber, söz konusu soruşturma tamamlanarak, uygulamaya alınmamıştır.

 

Diğer taraftan,  Endonezya Sanayi Bakanlığı Standardizasyon Merkezi tarafından un ithalatında, Endonezya’daki mevcut standartlara uygunluğu gösteren SNI sertifikası aranmaktadır. Söz konusu sertifikanın alınabilmesi için söz konusu merkez elemanlarının üretim tesislerini yerinde incelemesi gerekmektedir. Anılan belgenin alınması minimum 2-3 aylık bir süreye ihtiyaç göstermektedir.

 

Ülkemiz menşeli et ve et mamulleri ile süt ve süt mamullerinin (süt tozu hariç) Endonezya’ya ithalatı ülkemizdeki şap hastalığı gerekçesi gösterilerek yapılamamaktadır.

2009 Kasım ayında yürürlüğe giren uygulama ile Endonezya’ya ithal edilecek bitkisel menşeli taze gıda ithalatında, gıda güvenliği gerekçesiyle, ürünlerin gümrüklerde analize tabi tutulması uygulamasına geçilmiştir. Söz konusu düzenleme yaş meyve, sebze ve hububatı kapsamaktadır. Ürünler itibariyle kabul edilebilir azami kalıntı, aflatoksin ve ağır metal oranları düzenlemede yer almaktadır. Menşe ülkenin söz konusu ürünler için uyguladığı güvenlik kontrol sisteminin Endonezya tarafından tanınması veya iki ülke arasında muadiliyet anlaşmasının yapılması durumunda bu uygulamaya müracaat edilmemektedir.

 

Gıda ürünleri ithalatında, ithalat öncesi ithalatçı tarafından mal bazında Sağlık Bakanlığı’ndan alınan ML (Overseas Mark) uygulaması devam etmekte olup, bu uygulama ithalat prosedürünü zaman olarak uzatmaktadır.

 

İhracatçılarımızın karşılaştığı diğer bir sorun ise ithalatta gümrük vergilerinin hesaplanmasında asgari birim fiyat uygulamasıdır. Bu uygulamadaki belirsizlikler ihracatımız için engel oluşturmaktadır. Uygulama ile ithalatta alınan gümrük vergileri miktarı artırılmaktadır.

 

Endonezya’ya yönelik gıda ürünleri ihracatımızda, ithalatçılar tarafından malın İslami esaslara göre hazırlandığını ve işlendiğini gösterir Helal Sertifikası talep edilmektedir. Helal Sertifikası ithalat sırasında aranan zorunlu bir belge olmamakla birlikte, ürünün ülke içi pazarlamasında çok önemli bir belge niteliğindedir. Endonezya’da anılan belge Endonezya Ulema Konseyi Değerlendirme Kuruluşu’nca verilmektedir. Belgenin alınabilmesi için üreticinin müracaatını müteakip Konsey uzmanlarınca üretim tesislerinde gözetim yapılması gerekmektedir. Bu süreç ihracatçılarımıza ilave yük getirmektedir.

 

Ticari anlaşmazlık halinde, firma alacaklarının yasal olarak takibi ve anlaşmazlıkların halli oldukça uzun zaman almaktadır. Bu itibarla ödeme şekli firmalarımız açısından önem arz etmektedir. Firmalarımız bu hususu dikkate almalıdır. Endonezya’daki mevcut düzenlemelere göre, firmalarımızın dolandırılmaları durumunda,  şahsen adli mercilere takip için müracaat etmeleri gerekmektedir. Şahsi müracaat olmaması durumunda takip yapılamamaktadır. Polis araştırması ise çok uzun zaman almakta ve sonucu sınırlı olmaktadır. Bu ülke ile ticari ilişkilerde, karşılıklı temas önemli bir unsurdur.

 

Ülkemize; klimalar, polyester elyaf, lamine parke, demir ve çelikten boru bağlantıları, polyesterden teksturize iplik, sentetik ve suni devamsız liflerden iplik, menteşeler ve sabit askılıklar, motosiklet ve bisiklet iç ve dış lastikleri ile cam kapak gibi toplam 10 ürün grubunda Endonezya’dan yapılacak ithalatta anti-damping vergisi mevcuttur.

 

Uzakdoğu’da bölge içi ticaretin ağırlığı, navlun fiyatları, pazar hakkında ihracatçımızın yeterince bilgi sahibi olmaması ve kısa vadeli bakış açısı ihracatımızın önündeki diğer engellerdir.

 

 

İki Ülke Arasındaki Müteahhitlik İlişkileri

 

Ticaret Müşavirliğimizin kayıtlarına göre ülkede inşaat üstlenmiş Türk firması bulunmamaktadır. Endonezyalı müteahhitlik firmaları Ortadoğu ve Güneydoğu Asya ülkelerinde de faaliyet göstermekte olup Ortadoğu ülkelerinde Türk firmaları ile işbirliğine olumlu yaklaşmaktadırlar.

 

Endonezya’da konut ve altyapı inşa ve yenilemesine ihtiyaç önümüzdeki dönemlerde de artarak devam edecektir. Bu konuda yoğun talep bulunmaktadır. Endonezya’da özellikle konut sektöründe deneyimli yerli firmalar faaliyet göstermekte olup avantajlarını ucuz işgücünden almaktadırlar. Türk firmalarının diğer ülkelerde avantaj sağladığı Türk işgücünden bu ülkede yararlanması imkanı sınırlıdır.  İnşaat ve teknik müşavirlik sektörü yabancı sermaye sahipliğinin sınırlandığı sektörlerdir.

 

Türk firmalarının ülke kredileri gibi finansman imkanları ile piyasaya girmeleri halinde projeler üzerinde etkin olabilecekleri düşünülmektedir.

 

Enerji santralı, köprü gibi yüksek teknoloji gerektiren projelerde yabancı müteahhitlik ve teknik müşavirlik firmalarına iş imkanı bulunduğu meslek teşekküllerince ifade edilmektedir.

 

Ayrıca, aşağıda adresi verilen Endonezya Müteahhitler Birliği ve Müşavirler Ulusal Birliği ile ülkemizdeki muadil kuruluşların işbirliğini geliştirmeleri iki ülke firmaları arasında bağlantı kurulmasını sağlayacaktır.

 

 

-Ministry of  Public Works

Jl. Pattimura 20 Keboyoran Baru, Jakarta Seletan 12110

Tel: 021- 724 54 13                Fax: 021-7393853

www.pu.go.id

 

-Indonesia Contractors Association (Endonezya Müteahhitler Birliği)

Wijaya Graha Puri Blok D-1

Jl. Darmawangsa Raya No. 2 Jakarta 12160 - Indonesia

Tel: (62-21) 720 0794, 727 90672

Fax : (62-21) 720 6805

E-mail : akinet@cbn.net.id
              akinet@aki.or.id

Web sayfası:www.aki.or.id

 

-The National Association of Indonesian Consultants (Endonezya Müşavirler Ulusal Birliği)

Jl. Bendungan Hilir Raya No.29 Jakarta Pusat 10210

Tel: (62-21) 573 85 77

Fax : (62-21) 573 34 74

E-mail:inkindo@inkindo.org
Web sayfası:www.inkindo.org

 

-State Planning Agency (Devlet Planlama Teşkilatı)

Jl.Taman Soerapati No 2 Jakarta

Tel/Fax: 021- 319 34175                  

www.pkps.bappenas.go.id

 

 

- Invesment Coordinating Board (Yatırım Koordinasyon Kurulu)

Jl.Gatot Subroto No 44 Jakarta 12190

Tel: 021- 525 2008                

Fax: 021- 525 7607

www.bkpm.go.id

 

 

İş Konseyi

 

Türk – Güneydoğu Asya İş Konseyi bünyesinde faaliyet gösteren Türk- Endonezya İş Konseyi bugüne kadar bir İstanbul’da ve iki adet Cakarta’da olmak üzere toplam üç ortak toplantı düzenlemiştir. Konsey’in karşı kanadı ile ilişkilerin yeterince gelişememesi sonucu ikili faaliyetler 2006 yılına kadar kısıtlı kalmış ancak KADIN (Cakarta Sanayi ve Ticaret Odası) bünyesinde Konsey karşı kanadının yeniden yapılanması sonucunda sonraki dönemde yoğun bir programla çalışmalarını sürdürmeye başlamıştır. Uzun dönemde enerji, inşaat, otomotiv yan sanayi, gıda ve gıda makineleri, inşaat malzemeleri sanayinde işbirliği imkanları bulunmaktadır.

 

DEĞERLENDİRME

 

IMF tahminlerine göre Endonezya'nın 2030 yılına kadar dünyanın beşinci büyük ekonomisi olacağı tahmin edilmektedir. Ülkenin güçlü yönleri  arasında genç ve kalabalık nüfus, zengin doğal kaynaklar, disiplinli mali politikalar, düşük kamu borcu, küresel finansal krize dirençli bankacılık sistemi, istikrarlı uluslararası ilişkiler faktörleri sıralanmaktadır.

 

Ülkenin zayıf yönleri arasında ise döviz kuru dalgalanmalarına ve dış şoklara karşı kırılganlığı, Malezya ve Tayland gibi bölge ülkeleriyle karşılaştırıldığında altyapısının eksikliği, emtia ihracatına özellikle Çin’e olan aşırı ihracat bağımlılığı ve yüksek derecede gelir dağılımı eşitsizliği faktörleri sıralanmaktadır.

 

Endonezya dünyanın en kalabalık Müslüman nüfusunu barındıran ülkedir. Yaşanan iç karışıklıklara rağmen, kaynak zenginliği nedeniyle ekonomisi ayakta kalabilmektedir.

 

Türkiye için sağlık, tarım ve tarıma dayalı endüstriler, eğitim, lojistik, telekomünikasyon, jeotermal enerji, enerji ekipmanı, altyapı, inşaat ve inşaat malzemeleri, gıda gibi sektörlerde önemli potansiyel bulunduğu düşünülmektedir. Endonezya pazarı dikkate alındığında potansiyel olarak bu ülkeye ihraç edebileceğimiz ürünler gıda, içecek, sigara, reçel, makarna sosları, domates salçası, mısır, buğday, şeker, soya, yer fıstığı, inşaat malzemeleri olarak sıralanmaktadır. Gıda zincirlerine yönelik olarak pastane ve fast food zincirleri kurulmasının yerinde olacağı düşünülmektedir.