Covid-19 Gelismeler

09 Haziran 2021
Umman Covid-19 Salgını Nedeniyle Alınan Önlemler:

Uçuş yasakları 

Ülkeye kara, deniz ve hava yoluyla giriş yapan herkesin kurumsal karantina altına alınması uygulamasının devam edeceği duyurulmuştur. Bu çerçevede Umman’a seyahat edecek tüm yolculara 29 Mart 2021 tarihi saat 14:00 itibariyle otel ve kurumsal karantina rezervasyonlarını https://covid19.emushrif.om/“Sahala” uygulamasından yapmaları zorunluluğu getirilmiştir.
PCR testleri, bir aylık seyahat sigortası, dönüş bileti ibrazı başta olmak üzere diğer seyahat şartları uygulamalarına ve kara sınırlarının kamyon trafiği dışında kapalı tutulmasına ileri bir bildirime kadar devam edilecektir. (26 Mart 2021)
 

Umman’a girişlerde sadece Ummanlılar ve oturumu bulunan kişilere müsaade edilmekte olup; yapılan müteakip açıklamalar çerçevesinde ayrıntıları netleşen uygulama kurallarına göre, 5 Nisan tarihinden önce vize almış olanların Umman’a girişleri mümkün olacaktır. Umman’a girişlerde uygulanan kurumsal karantina zorunluluğu, önce Ummanlılar, ardından da oturum izni bulunan yabancılar için kaldırılmış bulunmaktadır. Karantina süresinin evvelce olduğu üzere evde geçirilmesi beklenmektedir. İş ziyaretleri öncesinde Müşavirliğimizin ve Konslosluğumuzun mutlaka bilgilendirilmesinde fayda bulunmaktadır.

İş adamlarımızın değişen düzenlemelere karşı Büyükelçiliğimiz Konsolosluk biriminin duyurularını takip etmeleri, ziyaretleri öncesinde mutlaka bilgi vermeleri, ayrıca mümkün olduğu ölçüde elektronik ortamda görüşmeler yapmak suretiyle iş ilişkilerini sürdürmeye çalışmaları faydalı olacaktır. Bu kapsamda iş adamlarımıza, muhataplarıyla online toplantılar yapmaları yönünde Müşavirliğimiz tarafından sağlanabilecek tüm katkılar verilmektedir. (10 Nisan 2021)


Sınır önlemleri


Umman'da 18 Ocak 2021'de bir haftalığına kapatılan kara sınır kapılarının, ikinci bir karara dek kapalı kalmaya devam edeceği açıklanmıştır.  

Halihazırda, havaalanlarının kapatılması yöntemine gidilmeyeceği açıklanmış olsa da, iş adamlarımızın seyahatleri öncesinde Konsolosluğumuz ve Müşavirliğimizle temas halinde olmaları faydalı olacaktır. Mevcut durumda Müşavirliğimizin firmalarla teması çevrimiçi yöntemlerle sağlanmakta; büyük ailelerle görüşmek isteyen firmalarımıza, ülke ziyaretinden evvel online toplantı yöntemini kullanmaları önerilmektedir. (7 Ocak 2021)

Yüksek Komite tarafından alınan salgın tedbirleri kapsamında, bugünden itibaren geçerli olmak üzere ev karantinası uygulaması kaldırılmıştır. 

Karar kapsamında, gelen yolcular maliyetleri kendilerince karşılanmak üzere bir haftalık kurumsal karantinada kalacaklardır. Kurumsal karantina hizmeti vermek üzere Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenmiş otellerden istifade edilebilecek; yolcuların alınan önlemlere uymamaları halinde cezai müeyyidenin yanısıra gerçek kişilerin teşhir edilmesi, tüzel kişilerin ise kapatma dahil olacak yöntemlerle cezalandırılması mümkün olacaktır.
Havayollarının, karantina süreci için otel rezervasyonu yaptırmamış yolcuları uçağa almaması gerekmektedir. Bu kapsamda, yolcuların en az bir haftalık zorunlu kurumsal karantina süreçlerini geçirmek üzere gerekli ayarlamaları yapmış olmaları beklenmektedir.
Kara sınırları, 21 Şubat 2021 tarihine kadar sadece Umman vatandaşlarının geçişine açık olacaktır. Kamyon trafiği dışında kara sınırları bu tarihten sonra tamamen kapatılacaktır. (16 Şubat 2021)

Hindistan, Pakistan ve Bangladeş'ten Umman'a gelen yolcular, ülkeye alınmayacaktır. Son 14 günde bu ülkelerde bulunmuş olan kişilerin de Umman'a girişlerine izin verilmeyecektir. Umman vatandaşları, diplomatlar ve sağlık çalışanları ile aileleri, bu yasaktan muaftır.  
İş adamlarımızın Konsolosluğumuzun duyurularını takip etmeleri ve olası ülke ziyaretleri öncesinde mutlaka bilgi vermeleri önemlidir. (25 Nisan 2021)

Son 14 gün içerisinde Mısır ve Filipinler’de bulunmuş olanların 7 Mayıs tarihi itibarıyla ülkeye alınmayacağı belirtilmiştir. Böylelikle, bu kapsamda Umman’a girişlerin yasaklı olduğu ülke sayısı 16’ya çıkmıştır. İkinci bir karara kadar, Sudan, Lübnan, Güney Afrika, Brezilya, Nijerya, Tanzanya, Gana, Gine, Sierra Leone, Etiyopya, İngiltere, Hindistan, Pakistan, Bangladeş ile birlikte Mısır ve Filipinler’den veya bu ülkeler üzerinden Umman’a girişler yasaklanmıştır. Sözkonusu ülkeleri son 14 günde ziyaret edenler arasında Umman vatandaşları, diplomatlar, sağlık çalışanları ve aileleri bu uygulamadan muaf olacaktır. (6 Mayıs 2021)

Sudan, Brezilya, Nijerya, Tanzanya, Sierra Leone, Etiyopya, İngiltere, Hindistan, Pakistan, Bangladeş, Mısır, Filipinler’e yönelik konulan, son 14 günde bu ülkelerde bulunan yolcuların Umman’a girişini yasaklayan tedbirler devam etmekte olup; listeye  5 Haziran itibarıyla Tayland, Malezya ve Vietnam eklenmiştir.  Bu tedbirler, ikinci bir karara dek uygulanmaya devam edilecektir.
Diğer taraftan, normalleşme süreci kapsamında kara sınırları açılmış olup; Umman vatandaşları ve ikameti olanların Körfez ülkelerine kara yolu ile seyahat etmelerine izin verileceği 2 Haziran itibarıyla açıklanmıştır. Bununla birlikte, ikameti olan yabancıların sınır kontrollerinde işverenlerinden aldıkları belgeleri (proof of assignment) ibraz etmeleri beklenmektedir. (9 haziran 2021)



Ticari Önlemler

Umman’da 6 Haziran itibarıyla hafta sonunu da içerecek şekilde açıklanan yeni vaka sayısı, 3.177 olmuştur. Kaydedilen 28 COVID-19 kaynaklı vefat ile birlikte 2.413 kişi salgında hayatını yitirmiştir. Bakanlığın açıklamasına göre, halihazırda hasta olan 16.986 kişi bulunmaktadır; bunların 937’si hastanelerde, 290’ı ise yoğun bakımda tedavi görmektedir.
Süregelen aşılama kapsamında, 6 Haziran 2021 itibarıyla 210 bin doz Pfizer-BioNtech aşısı Umman’a teslim edilmiştir. Yeni başlatılan aşılama kampanyasında halk içinde öncelikli olarak 45 ve üzeri yaştaki bireyler, Musandam yarımadasının sakinleri ve hacı adayları; ekonomik sektörler arasında öncelikli olarak petrol-gaz ile hava ve deniz limanları; çalışanlar arasında ise özel hastaneler dahil sağlık görevlileri, kamu çalışanları, polis ve ordu mensupları ile bitirme sınavlarına girecek öğrenciler ile danışman/gözetmenler belirlenmiştir.
2 Haziran’dan itibaren geçerli olmak üzere, ticari yerlerin akşam 8’de kapanmasına ve 12 yaş altı çocukların girememesine yönelik kısıtlama kaldırılmıştır. Alışveriş yerleri, spor merkezleri, restoran ve kafeteryalarda her durumda %50 doluluğun aşılmamasına özen gösterilecek olup, düğün salonları ancak %30 kapasiteyle veya en fazla 300 kişiye hizmet verebilecektir. (9 Haziran 2021)

Ekonomik Destekler

Sultan Haitham tarafından ekonomiyi canlandırma paketi açıklanmıştır. Paket kapsamında belirlenen sektörlerde firmalar için vergi ve harç ödemelerinde indirimler yapılacak olup; ayrıca vergi ve harç ödemelerinde kolaylıklar, KOBİ destekleri, iş ve yatırım ortamını geliştirecek tedbirler, işgücü ve istihdam teşvikleri ile bankacılık destekleri sağlanacaktır. Ayrıca, 10. Beş Yıllık Kalkınma Planı ve Vizyon 2040 kapsamında ekonominin çeşitlendirilmesine yönelik çalışmalar önceliklendirilecektir.

Oteller 2020-21 döneminde gelir vergisinden muaf tutulacaktır. Mükelleflerin gelir vergisi ödemelerinde, belirlenen sektörlerde 2021-22 yıllarında faaliyet göstermeleri halinde beş yıl muafiyet sağlanacak; Dukum Serbest Ekonomik Bölgesi ve Madayn çatısı altındaki sanayi bölgelerinde arazi kiraları 2022 sonuna dek %25 düşürülecektir.

Yabancı sermaye ile kurulmuş olan firmalara, Ummanlı firmalara sağlanan esneklikler de sağlanabilecek; örneğin belirlenen sektörlerde faaliyet gösteren yabancı firmaların ticaret sicil kaydı ile bağlantılı ödemelerden muaf tutulması söz konusu olacaktır. Ticaret sicilinin alınmasını müteakip yabancı yatırım firmalarına otomatik olarak üç yabancı işçi çalıştırma izni verilecektir. Yabancı işgücü çalışma lisansları konusunda ise belirli pozisyonlarda çalıştırılacak yabancı işçiler için belirlenen ücretlerin yarı yarıya indirilmesi sözkonusu olabilecektir.

Stratejik yatırım projeleri için ise Ticaret, Sanayi ve Yatırım Teşvik Bakanlığı ile ek anlaşma imzalamak ve yatırımı kolaylaştırıcı ilave hususları belirlemek mümkün olacaktır. Koşulları Bakanlar Kurulu tarafından bilahare belirlenmek üzere, yabancı yatırımcılara uzun süreli ikamet hakkı tanınacak, ayrıca Ummanlı istihdamına katkıda bulunan yatırımlar için ilave destekler sözkonusu olabilecektir. (11 Mart 2021)

Umman’da, 28 Mart – 8 Nisan 2021 tarihleri arasında 20:00-05:00 saatleri arasında sokağa çıkma yasağı getirilmiştir. Yetkililer, 31 Mayıs’a dek olan dönemin zorlu geçeceğini değerlendirmektedir. Bu durum, alınan tedbirlerin sıkılaştırılabileceği ve sürelerinin uzatılabileceği anlamına gelmektedir. Bu kapsamda, ülkede salgından kaynaklı ekonomik sorunların devam edeceği; tedbirlerin Ramazan ayı boyunca sıkılaştırılmasının da esnafı sıkıntıya sokacağı düşünülmektedir. Nitekim, halihazırda oteller, eğlence yerleri, turistik restoranlar, sinemalar için ödenmesi gereken vergiler, Muskat Belediyesi tarafından Aralık 2021 tarihine kadar askıya alınmış; bu surette belirli sektörlere kısmen destek olunması hedeflenmiştir.(26 Mart 2021)

Geleceğe Dönük beklentiler
 
Ekonomiye/başlıca sektörlere etkileri

2020 yılında Umman’ın ekonomik sorunlar yyaşamışve alınan önlemler ile kamu harcamalarında kısıntıya gitmiştir. Bu kapsamda, 2021 yılı için tüm kamu birimlerinin 2020’de yakaladıkları harcama daralmasını sürdürmeleri ve 2020 harcama seviyelerinin üzerine çıkmamaları beklenmektedir.
Alınan önlemler ile bütçede 1.4 milyar Riyallik tasarruf sağlanmış olup, 2021 için bu oranın 2,9 milyar Dolara yükseltilmesi hedeflenmektedir.
Umman’ın 2021 bütçesi, petrol fiyatlarının ortalama 45 Dolar olacağı beklentisi ile düzenlenmiştir. 2020’de Umman petrol fiyatları 65 Dolar ortalamasında olmuştur.
2021 bütçesi, yeni 10. Beş Yıllık Plan ile birlikte Vizyon 2040 belgesi için de önemli bir uygulama metni olacaktır. Bütçe ile birlikte 10. Beş Yıllık Plan, Sultan Haitham tarafından hazırlanmış metinler olup, Sultanın politikalarına dair temel hususları içermektedir.
Bütçe kapsamında kamu harcamaları 11 milyar Riyal (yaklaşık 28 milyar Dolar), gelirler 8,6 milyar Riyal ve bütçe açığı da 2,24 milyar Riyal olacaktır. Kamu gelirlerinin %63’ü petrolden kaynaklı olacak şekilde oluşturulurken, kalan %37’lik kısmın yarıya yakınının vergi gelirlerinden sağlanması beklenmektedir.
Bütçenin %8’i (900 milyon Riyal) yatırımlara, %9’u ise (960 milyon Riyal) desteklere ayrılmıştır.
2021 bütçesindeki açık oranının, GSYİH’nın %8’i civarında olması beklenmektedir. 2,2 milyar Riyale denk gelen bu miktarın %70’inden fazlası iç ve dış borçlanma ile, kalan 600 milyon Riyallik kısmı ise rezervler kullanılarak karşılanacaktır. Kamu borçlarının yıl sonuna kadar 21,7 milyar Riyale ulaşması beklenmektedir; bu miktarın %76’sı dış borç ile karşılanacaktır. (7 Ocak 2021)

Ekonomik yapılanması petrol gelirleri üzerine kurulu olan Umman’ın petrol zengini bir ülke olmadığı malumlarıdır. Bu itibarla, ülkede petrol dışı ekonominin geliştirilmesi adına çalışmalar devam etmektedir.
Bu kapsamda hazırlanan 10. Beş Yıllık Kalkınma Planı, “yaratıcı bireylerden oluşan toplum,” “rekabetçi bir ortamda bulunan ekonomi,” “sürdürülebilir çevre,” “sorumlu devlet kurumları” altında dört temel başlıktan oluşmaktadır. Sözkonusu beş yıllık sürede GSYİH’nın en az %3,5 büyümesi, petrol dışı alanlara yabancı yatırımın GSYİH’nın %10’una ulaşması,  aynı zamanda ekonominin çeşitlendirilmesi (economic diversification) hedeflenmektedir.
10. Beş Yıllık Kalkınma Planı kapsamında, ülkenin işgücü yapısının niteliksiz elemana dayalı olduğu vurgulanarak; nitelikli işgücünün istihdamına yönelik olarak gerekli çalışmaların yapılması ve ekonominin bilgi ve teknoloji ağırlıklı hale getirilerek eğitim sisteminin de buna uygun şekilde geliştirilmesi; ayrıca, kadınların istihdamının arttırılması hususlarının altı çizilmektedir. (11 Ocak 2021)

Umman resmi istatistiklerine göre, ülkenin Gayri Safi Yurtiçi Hasılası (GSYİH) Eylül 2020 itibarıyla %16,5 daralma göstermiştir. GSYİH, 18,2 milyar Riyal olmuştur.
Eylül 2020’de petrol ile ilgili faaliyetlerdeki daralma %24 olurken, Eylül 2019’daki 7,6 milyar Riyallik faaliyetler 2020’de 4,6 milyar Riyal ile sınırlı kalmıştır.
Petrol dışı faaliyetlerde %12’lik düşüş kaydedilmiş, sanayi üretimindeki düşüş %20 olmuştur. (9 Şubat 2021)

Ülkenin genel bütçe seyrine bakıldığında, Umman’ın 100 milyon Riyallik tahvil çıkarmayı planladığı görülmektedir. Son olarak Ocak ayında tahvil satışları yapılmış olup, yakın zamanda da 146 milyon Riyallik kısa vadeli hazine bonosu çıkarması beklenmektedir. Bilindiği üzere Fitch, Umman’ın kredi notunu geçtiğimiz yıl BB’den BB(-)’ye düşürmüş olup, ülkenin  tarafsız siyasi duruşu da dış borç bulunması hususunu zorlaştırmaktadır. (1 Nisan 2021)

Maliye Bakanlığı tarafından yapılan açıklamalara göre, Umman 2021 yılı için ihtiyaç duyacağı kamu borçlanmasının yarısını toplamış durumdadır. Bakanlık, borçların kontrol edilebilir seviyede olduğunu vurgulayarak, yıl içinde ihtiyaç duyulacak toplam miktarın 4.2 milyar Riyal olduğunu; bunun 600 milyon Riyallik kısmının Umman Yatırım Kurumu’ndan alındığını ifade etmiştir.
Ocak-Şubat 2021 döneminde, düşük seyreden petrol fiyatlarına bağlı olarak borçlanma geçen yılın aynı dönemine kıyasla %49,1 oranında artmıştır. Salgının etkilerinin azaltılması amacıyla, 10.000 Riyal altındaki kamu alımlarında KOBİ’lerin tercih edileceği de açıklanmış bulunmaktadır. 

Umman petrokimya firması OQ, 1994’te kurulan ve Hindistan’da kain Bharat Oman Rafinerileri şirketindeki azınlık hisselerini, Hint devletine ait Bharat Petrol’e satmıştır. Hindistan medyası, özelleştirmenin bir sonraki mali yılda tamamlanacağına ilişkin olumlu değerlendirmelerde bulunmaktadır.
Elektrik tarifelerinde 1 Ocak 2021 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere artışa gidilmiştir. Uzun bir süre sonra ilk defa yapılan bu artış, öncelikli olarak yabancılara uygulanmaya başlanmıştır. Ummanlı aboneler için tarife artışı beş yıla yayılacaktır. Böylelikle, enerji tüketiminde verimliliğin artacağı medyada değerlendirilmektedir. 


Lizbon Anlaşması’na taraf olan ülke, Umman’a özgü koku ve helva, Al Jabali keçisi, Dhofar ineği, limon, nar, kekik ve gül suyu gibi kalemlerde coğrafi işaret başvurusunda bulunarak, uluslararası alanda bu kalemlerin koruma altına alınmasını ağlayacaktır. Anlaşma Umman’da 30 Haziran 2021 tarihinde yürürlüğe girecektir.  (12 Nisan 2021)


 Kaynak: Muskat Ticaret Müşavirliği