Geçici Karbonsuzlaşma Fonu Kurulması Teklifi
AB Komisyonu, AB ETS’de ücretsiz tahsisatın kademeli azaltılması sürecinde, bazı karbon-yoğun ürünlerde SKDM’ye rağmen tamamen bertaraf edilemeyen “kalan karbon kaçağı riskini” geçici olarak azaltmak ve karbonsuzlaşma yatırımlarını hızlandırmak amacıyla “Geçici Karbonsuzlaşma Fonu” kurulmasını teklif etmektedir. Fonun, AB şirketlerinin 2026-2027 üretimi baz alınarak 2028-2029 dönemine ilişkin mali destek sağlaması öngörülmektedir. Destek sağlanacak ürünler teklif ekinde listelenmekle birlikte listede yer almayan ancak “düşük değer/ağırlık oranına sahip” ve ulusal düzeyde “artmış kalan karbon kaçağı riski” taşıdığı gerekçeli biçimde ortaya konulan bazı ürünler, bir Üye Devletin talebi ve Komisyon kararı üzerine kapsam dahiline alınabilecektir.
Fon, 2026 ve 2027’ye ilişkin beyan edilen gömülü emisyonlar kapsamında SKDM sertifikası satışından elde edilen gelirin %25’i olarak tanımlanmıştır.
Destek, temel olarak enerji verimliliği/karbonsuzlaşma yükümlülükleriyle bağlantılı koşullara bağlanmaktadır. AB’nin ilgili mevzuatı kapsamında enerji değerlendirmesi (energy audit) yükümlülüğü olan operatörler için destek şartları; (i) enerji değerlendirme önerilerinin uygulanması, veya (ii) bu kapsamda yapılmakta olan yatırımların geri ödeme süresinin 5 yıldan fazla olması, veya (iii) maliyetin orantısız olması halinde eşdeğer emisyon azaltımı sağlayacak alternatif önlemler için “hukuki taahhüt” sunulması olarak belirlenmektedir. Alternatif olarak, operatörün iklim nötrlüğü planındaki hedef ve temel dönüşüm hamlelerine dönük yatırımlar için, talep ettiği destek tutarına en az eşdeğer bir “hukuki taahhüt” göstermesi halinde de destek verilebilecektir.
Uygun operatörler, fon desteği için 31 Mart 2028’e kadar kendi Üye Devletlerindeki yetkili otoriteye başvurarak, 2026-2027 “faaliyet seviyesi” raporlarını tamamlayan üretim verisi raporu ve koşulluluğun sağlandığını gösteren doğrulama/kanıt belgeleri (gerekirse iklim nötrlüğü planı ve hukuki taahhüt kanıtı) sunacaktır.
Şirket başına verilecek destek için hesaplanırken kaldırılan ücretsiz tahsisat miktarını (free allowances) miktarı esas alınarak üretim miktarına oranla AB ETS ücreti üzerinden bir destek miktarı hesaplanacaktır. Ancak sağlanacak desteğin genel toplamı fon bütçesini aşamayacaktır. Destek ödemeleri en geç 31 Aralık 2029’a kadar yapılacaktır.
Fon, 2026 ve 2027’ye ilişkin beyan edilen gömülü emisyonlar kapsamında SKDM sertifikası satışından elde edilen gelirin %25’i olarak tanımlanmıştır.
Destek, temel olarak enerji verimliliği/karbonsuzlaşma yükümlülükleriyle bağlantılı koşullara bağlanmaktadır. AB’nin ilgili mevzuatı kapsamında enerji değerlendirmesi (energy audit) yükümlülüğü olan operatörler için destek şartları; (i) enerji değerlendirme önerilerinin uygulanması, veya (ii) bu kapsamda yapılmakta olan yatırımların geri ödeme süresinin 5 yıldan fazla olması, veya (iii) maliyetin orantısız olması halinde eşdeğer emisyon azaltımı sağlayacak alternatif önlemler için “hukuki taahhüt” sunulması olarak belirlenmektedir. Alternatif olarak, operatörün iklim nötrlüğü planındaki hedef ve temel dönüşüm hamlelerine dönük yatırımlar için, talep ettiği destek tutarına en az eşdeğer bir “hukuki taahhüt” göstermesi halinde de destek verilebilecektir.
Uygun operatörler, fon desteği için 31 Mart 2028’e kadar kendi Üye Devletlerindeki yetkili otoriteye başvurarak, 2026-2027 “faaliyet seviyesi” raporlarını tamamlayan üretim verisi raporu ve koşulluluğun sağlandığını gösteren doğrulama/kanıt belgeleri (gerekirse iklim nötrlüğü planı ve hukuki taahhüt kanıtı) sunacaktır.
Şirket başına verilecek destek için hesaplanırken kaldırılan ücretsiz tahsisat miktarını (free allowances) miktarı esas alınarak üretim miktarına oranla AB ETS ücreti üzerinden bir destek miktarı hesaplanacaktır. Ancak sağlanacak desteğin genel toplamı fon bütçesini aşamayacaktır. Destek ödemeleri en geç 31 Aralık 2029’a kadar yapılacaktır.
Söz konusu teklif metine buradan ulaşılabilmektedir.
Not: Yukarıda yer verilen açıklamalar özet bilgi niteliğinde olup uygulamaya ilişkin olarak orijinal mevzuat metni esas alınmalıdır.