Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlama Direktifi
Küresel tedarik zincirlerinde kurumsal faaliyetlerin çevresel ve sosyal etkilerine ilişkin özen yükümlülüğünün tesis edilmesine yönelik AB yasal çerçevesini hazırlayan Kurumsal Sürdürülebilirlik ve Özen Yükümlülüğü Direktifi Taslağı (Corporate Sustainability Due Diligence and amending Directive -CSDD) Avrupa Komisyonu tarafından 23 Şubat 2022 tarihinde yayımlanmıştır.
Akabinde Komisyon tarafından 5 Ocak 2023 tarihinde yayınlanan Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlama Direktifi ile (Corporate Sustainability Reporting Directive -CSRD) AB’de faaliyet gösteren belli büyüklükteki firmalara özen yükümlülüğünü şirket politikalarına entegre etme, faaliyetlerinin sosyal ve çevresel etkilerini tespit etme, potansiyel olumsuz etkileri önleme ve azaltma, mevcut olumsuz etkileri ortadan kaldırma ve bunları raporlama zorunluğu getirilmiştir.
Bu çerçevede, Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlama Direktifi’ne tabi tüm şirketler tarafından kullanılmak üzere, 31 Temmuz 2023 tarihinde Avrupa Komisyonu tarafından Avrupa Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (European Sustainability Reporting Standards-ESRS) kabul edilmiştir. Komisyon tarafından yapılan açıklamada;
- Standartların, iklim değişikliği, biyolojik çeşitlilik ve insan hakları da dahil olmak üzere tüm çevresel, sosyal ve yönetişim konularını kapsadığı,
- Yatırımcıların, yatırım yaptıkları şirketlerin sürdürülebilirlik etkisini anlamaları için bilgi edinmesinin amaçlandığı,
- AB standartları ve küresel standartlar arasında birlikte çalışabilirliği sağlamak ve şirketler tarafından gereksiz yere çifte raporlamayı önlemek için Uluslararası Sürdürülebilirlik Standartları Kurulu (International Sustainability Standards Board- ISSB) ve Küresel Raporlama Girişimi (Global Reporting Initiative-GRI) ile yapılan görüşmelerin de dikkate alındığı,
- Raporlama gerekliliklerinin, farklı şirketler için zaman içinde aşamalı olarak uygulanacağı
bildirilmektedir.
Öte yandan, Avrupa Komisyonu tarafından AB mevzuatını sadeleştirmek, rekabetçiliği artırmak ve ek yatırım kapasitesinin önünü açmak amacıyla yeni bir torba yasa teklifi (Omnibus Packages I & II) açıklamış olup, söz konusu düzenleme ile Komisyon, idari yüklerin en az %25 oranında azaltılması ve küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ) için bu oranın %35'e çıkarılması hedefi doğrultusunda kapsamlı bir sadeleştirme sürecinin hayata geçirilmesi hedeflenmektedir. Yasal düzenleme paketi kapsamında kurumsal sürdürülebilirlik raporlaması, kurumsal sürdürülebilirlik özen yükümlülüğü mevzuatlarına ilişkin sadeleştirme önerileri yer almaktadır.
Bu doğrultuda, öncelikli olarak ilgili mevzuatların ertelenmesine ilişkin öneriye yönelik mevzuat 16 Nisan 2025 tarihinde AB Resmi Gazetesinde yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu doğrultuda, büyük ölçekli şirketler için 2025 olarak belirlenmiş olan CSRD raporlama yükümlülüklerinin yürürlüğe giriş süresini iki yıl ertelenmiştir.
Ancak ertelemenin yanı sıra mevzuatın basitleştirilmesine yönelik diğer torba teklife ilişkin görüşmeler AB kurumları arasında sürdürülmektedir. Basitleştirmeye ilişkin öneri henüz AB Resmi Gazetesinde yayımlanmamış olmakla birlikte, 9 Aralık 2025 tarihinde, Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi arasında teklif üzerinde geçici bir uzlaşıya varılmıştır.
Söz konusu uzlaşıya göre:
- CSRD kapsamında işletmeler üzerindeki raporlama yükünü daha da hafifletmek amacıyla (mevzuatın ilk halinde: iki mali yıl üst üste 50 milyon avro net satış hasılatı, 25 milyon avro aktif büyüklük ve 250 çalışan kriterlerinden en az ikisini sağlama), şirket sayısının 1000’den fazla çalışanı bulunan büyük işletmelerle sınırlandırılması ve borsada işlem gören KOBİ'lerin Direktif kapsamından çıkarılması teklifine ek olarak 450 milyon Avronun üzerinde net ciro eşiği de eklenmiştir. AB dışı şirketler için de AB içinde elde edilen net ciro eşiği 450 milyon avroya yükseltilmiştir.
- Diğer taraftan, CSRD kapsamında olan şirketlerin tedarik zincirinde yer alan ancak 1.000’den az çalışanı olan küçük şirketlerden talep edebileceği bilgi gönüllü sürdürülebilirlik raporlama standartlarında belirtilen bilgilerle sınırlanmıştır olup, bunun ötesindeki bilgi taleplerinin reddedebilmesine imkan tanınarak, raporlama sorumluluğunun tedarik zincirindeki küçük şirketlere kaydırılmasına karşı koruma sağlanmıştır.
- Öte yandan, kapsamın ileride genişletilmesine ilişkin bir gözden geçirme hükmü yer almaktadır.
Bundan sonraki aşamada, geçici anlaşmanın Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi tarafından resmi olarak onaylanması ve Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmesi beklenmektedir.
Türkiye’de ise 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 88’inci maddesine 4 Haziran 2022 tarihli ve 31856 sayılı Resmî Gazeteyle yapılan değişiklikle eklenen altıncı fıkra ile Türkiye Sürdürülebilirlik Standartlarının belirlenmesi ve yayımlanması yetkisi Kamu Gözetimi Kurumuna verilmiş olup çalışmalar hakkında güncel bilgiye kurum web sayfasından erişim sağlanabilmektedir.
Bu çerçevede, KGK tarafından Uluslararası Sürdürülebilirlik Standartları Kurulu’nca (ISSB) yayımlanan UFRS S1 Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Hükümler ile UFRS S2 İklimle İlgili Açıklamalar standartları Türkçe’ye çevrilmiş, Uluslararası Bağımsız Denetim ve Güvence Denetimi Standartları Kurulu (IAASB) tarafından yayımlanan Güvence Denetim Standartları ile bu standartlara ilişkin uygulama rehberi de (Örn: GDS 3410 Sera Gazı Beyanlarına İlişkin Güvence Denetimleri) mevzuatımıza kazandırılmıştır.
ISSB’nin Haziran 2023’te söz konusu iki standardın nihai hâllerini yayımlaması üzerine, KGK ve ISSB arasında resmi olarak telif anlaşması imzalanmış, böylece UFRS S1 Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Hükümler ve UFRS S2 İklimle İlgili Açıklamalar’ın nihai halleri, Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları’nın uygulanmasına ilişkin 29/12/2023 tarihli ve 32414 (1.M) sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartlarının Uygulama Kapsamının Belirlenmesi” adlı Karar ile mevzuatımıza kazandırılmıştır.
“Sürdürülebilirlik Raporlaması”, belirlenen kapsama tabi işletmelerden, aşağıda belirtilen ölçütlerden en az ikisinin eşik değerlerini art arda iki raporlama döneminde aşan işletmeler için 01/01/2024 tarihinden itibaren zorunlu hale getirilmiştir.
TSRS kapsamında belirlenen eşik değerler:
- Çalışan sayısı: 250 kişi
- Aktif toplam: 500 Milyon Türk Lirası
- Yıllık net satış hasılatı: 1 Milyar Türk Lirası
İlerleyen dönemlerde ise belirlenmiş olan hadlerin düşürülmesi suretiyle TSRS uyarınca zorunlu raporlama yapacak olan şirketlerin kapsamının genişletilmesi hedeflenmektedir.
Bunun yanı sıra sürdürülebilirlik raporlarının güvenirliliğinin ve uluslararası geçerliliğinin arttırılması amacıyla 05 Eylül 2024 tarih, 32653 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Karar ile birlikte, sürdürülebilirlik raporlamasına ilişkin güvence denetimleri zorunlu hâle getirilmiş, güvence denetimlerinin sınırlı güvence ile başlamasına karar verilmiştir.
Kurumsal sürdürülebilirlik raporlarına yönelik güvence denetimleri (SGDS 5000 yayımlanana kadar) GDS 3000 “Tarihi Finansal Bilgilerin Bağımsız Denetimi veya Sınırlı Bağımsız Denetimi Dışındaki Güvence Denetimleri” ve GDS 3410 “Sera Gazı Beyanlarına İlişkin Güvence Denetimleri” standartları uyarınca gerçekleştirilecektir.