Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu

21 Nisan 2021
Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu (BM-AEK), 28 Mart 1947 tarihinde kurulmuştur. BM-AEK, BM’nin beş bölgesel komisyonundan birisi olup, Komisyonun günümüzde 56 üyesi bulunmaktadır.

Üyeleri esas olarak Avrupa Kıtası’nda yer alan ülkeler olmakla beraber; Kuzey Amerika ülkeleri (Kanada ve ABD), Orta Asya Cumhuriyetleri (Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Türkmenistan ve Özbekistan) ve Batı Asya coğrafyasından da üye ülkelerin bulunduğu görülmektedir.

Amaçları

BM-AEK’nın esas amacı Avrupa Bölgesi’nde iktisadi bütünleşmeye ve üye ülkeler arasında işbirliğine katkı sağlamaktır. Ayrıca, BM üyesi bulunan tüm ülkelerin BM-AEK çalışmalarına katılımının da önü açık bulunmaktadır.

Komisyonun diğer amaçları ise;

- Ekonomik problemleri çözümlemek,
- İstatistikler toplamak,
- Teknik bilgi değişimini sağlamak,
- Çevre ve ulaşım konusunda ayrıntılı konvansiyonlar hazırlamaktır.


Önemi

BM-AEK, BM’nin bölgesel komisyonlarından birisi olarak, dünya nüfusunun %20’sini temsil etmekte olup, günümüz dünyasının belli başlı en gelişmiş ülkelerini de bünyesinde barındırmaktadır.

Üye ülkeler arasında bilgi değişimi ve önemli sektörler açısından modern teknolojilere geçiş açısından fırsatlar sunan BM-AEK, aynı zamanda üye ülkeler portföyü aracılığıyla da, işbirliğine ihtiyacı olan ülkelere gerekli yardımları sağlamak açısından finansal bir garanti mekanizmasına sahiptir.

Bu çerçevede, Soğuk Savaş sonrası dönemde eski Sovyet ülkelerinin serbest piyasa ekonomisine geçişlerinde ve küresel iktisadi sisteme entegre olmalarında Komisyon etkili yönlendirici rol oynamıştır.

Ülkemiz Açısından Önem Taşıyan BM-AEK Sözleşmeleri

- TIR Karneleri Himayesinde Uluslararası Eşya Taşınmasına Dair Gümrük Sözleşmesi (TIR Sözleşmesi) 1975
- Karayolu ile Uluslararası Eşya Taşımacılığına İlişkin Sözleşme (CMR)
- Yolcu ve Bagajların Karayolu ile Uluslararası Taşımacılığına İlişkin Sözleşme (CVR)
- Özel Karayolu Taşıtlarının Geçici İthaline İlişkin Gümrük Sözleşmesi, 1954
- Ticari Karayolu Taşıtlarının Geçici İthaline İlişkin Gümrük Sözleşmesi, 1956
- Bozulabilir Maddelerin Uluslararası Taşınmasına İlişkin Anlaşma, 1960
- Konteynerlerle İlgili Gümrük Sözleşmesi, 1972
- Eşyanın Sınırlardaki Kontrollerinin Uyumlaştırılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşme, 1982

BM-AEK Bünyesindeki, TIR Sözleşmesi Kapsamında Bakanlığımızın Etkin Olarak Yer Aldığı Faaliyetler
                                                  
-  Taşımacılığı Etkileyen Gümrük Sorunları Çalışma Grubu (WP.30)
-  İdari Komite (AC.2)
-  TIR Yürütme Kurulu (TIRExB)

TIR Yürütme Kurulu (TIRExB) Üyeliğimiz

TIRExB, TIR karnelerinin merkezi basım ve dağıtımını denetlemek, uluslararası garanti ve sigorta sistemi operasyonunu gözetmek, gümrükler ve diğer devlet makamları arasındaki iletişimi taraf ülkeler arasında koordine etmek ve geliştirmekle yükümlü birimdir. TIRExB, İdari Komite’de yapılan seçimle göreve getirilen dokuz üye ile faaliyetlerini sürdürmektedir.

Ülkemiz tarafından Kurula aday olarak gösterilen temsilciler, Kurulun teşkil edildiği 1999 yılından bu yana üyeliğe seçilmiştir. Bu kapsamda, 2021-2022 dönemi itibarıyla, ülkemiz tarafından aday gösterilen, Bakanlığımız temsilcisi Pınar YALÇIN BASTIRMACI kurul üyeliği görevini yürütmekte olup; ülkemizin karar süreçlerinde aldığı aktif rolün sürdürülmesi temin edilmiştir.


TIR Sisteminin Ülkemiz Açısından Önemi

Türkiye günümüzde 77 Akit Tarafa sahip TIR Sistemini 1966 yılından bu yana kesintisiz olarak uygulamaktadır. Türkiye dünyanın en büyük TIR filolarından birine sahip olup, Ülkemizde TIR Karnesi kapsamında karayolu ile eşya taşımacılığı yapan 1.600'ün üzerinde nakliye firması bulunmaktadır.

Bu kapsamda, TOBB tarafından Türk nakliye firmalarına TIR karnesi verilmiştir. Yılda 1 milyona yakın TIR karnesi basılmakta olduğu göz önüne alındığında, Türkiye bu karnelerin yaklaşık %20-25’ini tek başına kullanmaktadır. 01.07.2017 tarihi itibarıyla TIR Karnesi başına öngörülen azami teminat miktarının 60.000 €’dan 100.000 €'ya yükseltildiği Ülkemiz; aynı zamanda TIR Sisteminin en büyük ortağı konumundadır.

Türkiye, TIR Sistemi'nin elektronikleştirilmesi ile coğrafi genişlemesi sürecinde de, küresel düzeyde öncü bir rol oynamaktadır.

2021 yılı için, TIR Sözleşmesinin karar alma organı olan
TIR İdari Komitesi Başkanlığına, tüm Akit Tarafların desteği ile Bakanlığımız Uluslararası Anlaşmalar ve Avrupa Birliği Genel Müdür Yardımcısı Osman Nuri BEYHAN seçilmiş; bu çerçevede, ülkemizin TIR Sistemindeki üstlendiği öncü rol pekiştirilmiştir.

TIR Sözleşmesinin metnine ve ilgili Resmi Gazete yayımlarına aşağıdan ulaşabilirsiniz:

TIR Karneleri Himayesinde Uluslararası Eşya Taşınmasına Dair Gümrük Sözleşmesi
TIR Karneleri Himayesinde Uluslararası Eşya Taşınmasına Dair Gümrük Sözleşmesinin Onayı Hakkında Karar (84/8457 Sayılı Karara Ek Karar) (10.05.1985 gün ve 18750 sayılı Resmî Gazete'de düzeltmesi vardır)
TIR Karnelerini Vermek ve Lüzumu Halinde TIR Karnelerini Büyük Şehirdeki Ticaret Odaları Kanalı ile Tevzi Edilmek Yetkilerinin Türkiye Ticaret Odaları, Sanayi Odaları ve Ticaret Borsaları Birliğine Tanınmasına Dair Karar:
TIR Karneleri Himayesinde Uluslararası Eşya Taşınmasına Dair Gümrük Sözleşmesinin Havalandırma Delikleri Bölümüne (f) Bendinin Eklenmesine İlşkin Sözleşmenin Onayı Hakkında Karar
TIR Karneleri Himayesinde Uluslararası Eşya Taşınmasına Dair Gümrük Sözleşmesinin 6 Numaralı Ekinin 8inci Maddesine Eklenen 5inci Paragrafa İlişkin Sözleşmenin Onayına Dair Karar
TIR Karneleri Himayesinde Uluslararası Eşya Taşımasına Dair Gümrük Sözleşmesinin 1, 6 ve 7 Numaralı Eklerinde Yapılan Değişikliklerin Onayına Dair Karar 
TIR Karneleri Himayesinde Uluslararası Eşya Taşınmasına Dair Gümrük Sözleşmesinin Değiştirilmesi Hakkında Karar
TIR Karneleri Himayesinde Uluslararası Eşya Taşınmasına Dair Gümrük Sözleşmesi'nin Ek ve Tadillerinin Onaylanması Hakkında Karar
TIR Karneleri Himayesinde Uluslararası Eşya Taşınmasına Dair Gümrük Sözleşmesi’nde Yapılan Değişikliklerin Onaylanması Hakkında Karar
TIR Karneleri Himayesinde Uluslararası Eşya Taşınmasına Dair Gümrük Sözleşmesi’nin Değişikliklerinin Onaylanması Hakkında Karar
Avrupa Ekonomik Komisyonu TIR Karneleri Himayesinde Uluslararası Eşya Taşınmasına Dair Gümrük Sözleşmesi’nin Değişikliklerinin Onaylanması Hakkında Karar
TIR Karneleri Himayesinde Uluslararası Eşya Taşınmasına Dair Gümrük Sözleşmesi’nin Değişikliklerinin Onaylanması Hakkında Karar
TIR Karneleri Himayesinde Uluslararası Eşya Taşınmasına Dair Gümrük Sözleşmesi’nin Değişikliklerinin Onaylanması Hakkında Karar
TIR Karneleri Himayesinde Uluslararası Eşya Taşınmasına Dair Gümrük Sözleşmesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Farklı Tarihlerde Kabul Edilen Metinlerin Onaylanması Hakkında Karar
TIR Karneleri Himayesinde Uluslararası Eşya Taşınmasına Dair Gümrük Sözleşmesinin 2, 6 ve 7 Numaralı Eklerine İlişkin 10-11 Şubat 2016 Tarihlerinde Kabul Edilen Ekli Değişikliklerin 1 Ocak 2017 Tarihinden Geçerli Olmak Üzere Onaylanması Hakkında Karar
TIR Karneleri Himayesinde Uluslararası Eşya Taşınmasına Dair Gümrük Sözleşmesinin Türkçe Metninde Yapılan Değişikliklerin Onaylanması Hakkında Karar
* TIR Karneleri Himayesinde Uluslararası Eşya Taşınmasına Dair Gümrük Sözleşmesinin 6, 8 ve 9 Numaralı Eklerine İlişkin Olarak 12 Ekim 2017 Tarihinde Kabul Edilen Ekli Değişikliklerin Onaylanması Hakkında Karar
* TIR Karneleri Himayesinde Uluslararası Eşya Taşınmasına Dair Gümrük Sözleşmesinin 1, 3, 6, 11 ve 38 inci Maddelerine İlişkin Olarak 12 Ekim 2017 Tarihinde Kabul Edilen Değişikliklerin 3 Şubat 2019 Tarihinden Geçerli Olmak Üzere Onaylanması Hakkında Karar


Uyumlaştırma Sözleşmesi:
 
Gümrüklerdeki prosedürleri asgariye indirerek, sınırlardaki zaman kaybının önlenmesi yoluyla ticarete de canlılık kazandırmayı amaçlayan Eşyanın Sınırlardaki Kontrollerinin Uyumlaştırılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşme’nin (1982 Uyumlaştırma Sözleşmesi) Uluslararası Karayolu Taşımacılığına İlişkin Sınır Geçiş İşlemlerinin Kolaylaştırılması Başlıklı 8 No’lu Ek’i, 20 Mayıs 2008 tarihinden geçerli olmak üzere Ülkemizde yürürlüğe girmiştir.

Diğer taraftan, Demiryolu Yük Taşımacılığına ilişkin 9 No’lu Ek’in de iç hukukumuza aktarılması işlemleri tamamlanmıştır.

Eşyanın Sınırlardaki Kontrollerinin Uyumlaştırılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşme’ye ve ilgili Resmi Gazete yayımlarına aşağıdan ulaşabilirsiniz:

Eşyanın Sınırlardaki Kontrollerinin Uyumlaştırılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşmenin Onaylanmasının Uygun Bulunduğu Hakkında Kanun
Eşyanın Sınırlardaki Kontrollerinin Uyumlaştırılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşmenin Onayı Hakkında Karar
Eşyanın Sınırlardaki Kontrollerinin Uyumlaştırılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşme’ye Çekince Konulması Hakkında Karar
Eşyanın Sınırlardaki Kontrollerinin Uyumlaştırılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşmenin Uluslararası Karayolu Taşımacılığına İlişkin Sınır Geçiş İşlemlerinin Kolaylaştırılması Başlıklı 8 Numaralı Ekinin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun
Eşyanın Sınırlardaki Kontrollerinin Uyumlaştırılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşmenin, “Uluslararası Karayolu Taşımacılığına İlişkin Sınır Geçiş İşlemlerinin Kolaylaştırılması” Başlıklı 8 Numaralı Ekinin Onaylanması Hakkında Karar
Eşyanın Sınırlardaki Kontrollerinin Uyumlaştırılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşmenin Uluslararası Demiryolu Yük Taşımacılığına İlişkin Sınır Geçiş İşlemlerinin Kolaylaştırılması Başlıklı 9 Numaralı Ekinin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun
Eşyanın Sınırlardaki Kontrollerinin Uyumlaştırılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşmenin Uluslararası Demiryolu Yük Taşımacılığına İlişkin Sınır Geçiş İşlemlerinin Kolaylaştırılması Başlıklı 9 Numaralı Ekinin Onaylanması Hakkında Karar