Ortak Transit Sistemi

29 Nisan 2021

Ortak Transit Sistemi
Ortak Transit Rejimi; 1987 yılında imzalanan Ortak Transit Sözleşmesine taraf olan AB ve EFTA üyesi ülkeler arasında eşyanın gümrük vergilerinin askıya alınarak taşındığı sistemdir. Bu taşıma işlemi 2005 yılından itibaren “Yeni Bilgisayarlı Transit Sistemi” (NCTS) adı verilen sistem ile elektronik mesajlar kullanılarak beyan ve takip edilmektedir.
 
Ülkemiz, 1 Aralık 2012’de Ortak Transit Sözleşmesine katılarak, NCTS uygulamasına dahil olmuş ve taşımacılık sektörü açısından Avrupa Birliği’ne entegre olmuştur. Sistem halihazırda Türkiye ile birlikte 35 ülke tarafından kullanılmaktadır. Tüm işlemler elektronik sistem üzerinden yürütüldüğünden taşımacılık sektörü için önemli bir rekabet avantajı sağlamaktadır. Böylelikle, Türkiye’den bir AB ülkesine yapılacak karayolu taşımasında örneğin Ankara’dan açılacak bir T1 beyannamesi ile Hamburg ya da Londra’ya kadar eşyanın tek beyan ve tek teminat ile taşınması mümkün olmaktadır.
 
Ortak Transit Rejiminin ülkemiz adına önemli kazanımları bulunmakta olup, bunların başında;

  • Nakliyecimizin gerek Türk Gümrük İdarelerinde gerekse AB gümrük geçişlerinde daha az bürokrasi ile karşılaşması,
  • Sınır kapılarında yaşanan yoğunluğun azaltılarak sınır geçişlerinin daha hızlı olması,
  • Bir taşıtın Avrupa’ya gidiş-dönüş süresini 12 günden 9 güne düşürmesi,
  • Taşımacılık sektörü için önemli bir rekabet avantajı sağlanması,
  • İş dünyamıza maliyet avantajı kazandırması,
sayılabilmektedir.

Ortak Transit Rejiminin işleyişi AB/EFTA Ortak Transit Ortak Komitesi ve AB/EFTA Eşya Ticaretindeki İşlemlerin Basitleştirilmesi Ortak Komitesi tarafından yürütülmekte olup; bahsekonu Komitelerin 2015 yılı Başkanlığı ülkemiz adına Bakanlığımız tarafından yürütülmüştür.
 
AB/EFTA Ortak Komiteleri 2015 yılı Başkanlığımız döneminde, Kuzey Makedonya Cumhuriyeti'nin 1 Temmuz 2015 tarihinde, Sırbistan Cumhuriyeti'nin ise 01 Şubat 2016 tarihinde sisteme katılımı gerçekleşmiştir. Anılan ülkelerin katılımı ile Ortak Transit Rejimi'nin işleyişi açısından ülkemiz ve AB arasındaki coğrafi boşluğun da ortadan kaldırılması söz konusu olacak ve sistemden optimum fayda edilmesi imkanı elde edilecektir.
 
AB/EFTA Ortak Komitelerinin 2015 yılındaki Başkanlığımız Döneminde, altı adet Ortak Komite Kararı çıkarılmış olup; bu Kararlar:
  • Kuzey Makedonya Cumhuriyeti’nin Ortak Transit Sözleşmesi’ne Katılımına İlişkin AB/EFTA Ortak Transit Ortak Komitesi 1/2015 Sayılı Davet Kararı,
  • Kuzey Makedonya Cumhuriyeti’nin Eşya Ticaretindeki İşlemlerin Basitleştirilmesine İlişkin Sözleşme ’ye Katılımına İlişkin AB/EFTA Eşya Ticaretindeki İşlemlerin Basitleştirilmesi Ortak Komitesi 1/2015 Sayılı Davet Kararı,
  • Ortak Transit Rejimine İlişkin Sözleşme'de Değişiklik Yapılmasına Dair AB/EFTA Ortak Transit Ortak Komitesi 2/2015 Sayılı Kararı,
  • Sırbistan Cumhuriyeti'nin Ortak Transit Sözleşmesi’ne Katılımına İlişkin AB/EFTA Ortak Transit Ortak Komitesi 3/2015 Sayılı Davet Kararı
  • Sırbistan Cumhuriyeti'nin Eşya Ticaretindeki İşlemlerin Basitleştirilmesine İlişkin Sözleşme’ye Katılımına İlişkin AB/EFTA Eşya Ticaretindeki İşlemlerin Basitleştirilmesi Ortak Komitesi 2/2015 Sayılı Davet Kararı,
  • Ortak Transit Rejimine İlişkin Sözleşme'de Değişiklik Yapılmasına Dair AB/EFTA Ortak Transit Ortak Komitesi 4/2015 Sayılı Kararı,

şeklindedir.

Ortak Transit Rejimine İlişkin Sözleşme metninde, ülkemizin taraf olduğu 2012 yılından sonra da çeşitli değişiklikler yapılmıştır. Bahse konu değişikliklerin müzakere edilmesinde ve kabul edilen Kararların iç hukukumuza aktarılması sürecinde Bakanlığımızca aktif bir rol izlenmektedir.
 
Hırvatistan Cumhuriyeti 1 Temmuz 2013 tarihinde AB'ye katılmış olup, bu doğrultuda ilgili Sözleşme'de yeniden değişiklik yapılması hâsıl olmuştur. Adı geçenin katılımı dolayısıyla “Ortak Transit Rejimine İlişkin Sözleşme”de yapılması gereken teknik değişikliklere ilişkin 1/2013 sayılı AB/EFTA Ortak Transit Ortak Komitesi Kararı 15 Mart 2014 tarihli ve 28942 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
 
Eşya kap kodlarına ilişkin 2/2013 sayılı AB/EFTA Ortak Transit Ortak Komitesi Kararı ise 9 Kasım 2014 tarihli 29170 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

Kuzey Makedonya Cumhuriyeti'nin Ortak Transit Rejimine Katılımına İlişkin Sözleşme'de Değişiklik Yapılmasına Dair AB/EFTA Ortak Transit Ortak Komitesi 2/2015 Sayılı Kararının onaylanması için 28 Ağustos 2015 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 2015/8081 sayılı BKK ile iç hukuka aktarım süreci tamamlanmıştır.

Yukarıda da belirtildiği üzere, 2015 yılı Dönem Başkanlığımız çerçevesinde AB-EFTA Ortak Transit Komiteleri 28. Dönem Toplantısı 26 Kasım 2015 tarihinde İstanbul’da gerçekleşmiş olup; anılan toplantıda, Sırbistan Cumhuriyeti'nin sisteme katılımına ilişkin 4/2015 sayılı AB-EFTA Ortak Komite Kararı kabul edilmiştir. Sırbistan Cumhuriyeti'nin Ortak Transit Rejimine Katılımına İlişkin Sözleşme'de Değişiklik Yapılmasına Dair AB/EFTA Ortak Transit Ortak Komitesi 4/2015 Sayılı Kararının onaylanması için 01 Mart 2016 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 2016/8519 sayılı BKK ile de iç hukuka aktarım süreci tamamlanmıştır.
 
Öte yandan, Avrupa Birliği gümrük mevzuatını yeniden düzenleyen ve 01 Mayıs 2016 tarihinde yürürlüğe giren “Birlik Gümrük Kodu”na uyum kapsamında, Ortak Transit Rejimini düzenleyen Ortak Transit Sözleşmesi ve eklerinde gerek içerik gerekse de terminolojik açıdan değişiklikler hasıl olmuş, Bakanlığımız da rejimin sağlıklı işleyişinin sürdürülmesi ve mevcut uluslararası uygulamaya uygun olması açısından Ortak Transit Sözleşmesi’ne getirilen değişiklikleri uygun bulma kanunu ile ülkemiz iç hukukuna aktarım çalışmalarını tamamlamıştır.

Bu kapsamda, AB-EFTA Ortak Transit Ortak Komitesinin 20 Mayıs 1987 Tarihli Ortak Transit Rejimine İlişkin Sözleşmeyi Değiştiren 28/04/2016 Tarihli ve 1/2016 Sayılı Kararının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun 23.12.2017 tarihli ve 30279 sayılı Resmi Gazete’de, akabinde anılan Kararın onaylanmasına ilişkin 2018/11450 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı 27.03.2018 tarihli ve 30373 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.
 
Ortak Transit Komitesi tarafından 2017 yılı Aralık ayında kabul edilen Ortak Transit Sözleşmesi’nin eklerinde değişiklik getiren 1/2017 Sayılı Karar, 03.05.2019 tarihli ve 30763 sayılı Mükerrer Resmi Gazete’de yayımlanan 1031 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile iç hukukumuza aktarılmıştır.

Bu Karar, Birlik Gümrük Kodu'na uyum ve Elektronik Taşımacılık Belgesinin hava taşımacılığında transit beyanı olarak kullanımı ile NCTS’nin üst sürümünün yaygınlaştırılmasıyla birlikte uygulanacak hükümler ile 1/2016 Sayılı Ortak Transit Komitesi Kararı eklerinde yer alan maddi hataların düzeltilmesine ilişkin hususları içermektedir.

Müteakip aşamada, Makedonya Cumhuriyeti’nin Prespa Anlaşması doğrultusunda, Kuzey Makedonya Cumhuriyeti olarak anılması dolayısıyla, anılan ülkenin yeni adının Sözleşme’ye yansıtılmasına ilişkin değişiklikleri, hava taşımacılığında elektronik taşıma belgesinin (ETB) bir transit beyanı olarak kullanılmasına yönelik hükümleri, Avrupa Birliği’nin kişisel verilerin korunmasına yönelik yürürlükten kaldırılan mevzuatına yapılan atıfların güncellenmesine yönelik hükümleri, Birlik Eşyasının gümrük statüsünün değiştirilmeksizin taşınmasına ilişkin hususları ve kapsamlı teminatın indirgenmiş meblağ veya teminat muafiyeti ile kullanılmasına yönelik değişiklikleri içeren 1/2019 sayılı Ortak Komite Kararı, 25.09.2021 tarihli ve 31255 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 3014 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile onaylanmıştır.

Birleşik Krallık’ın Avrupa Birliği üyeliğinden ayrılmasını müteakip, Birleşik Krallık ile Avrupa Birliği arasında akdedilen Çekilme Anlaşmasının öngördüğü geçiş döneminin 31.12.2020 itibarıyla sona ermesi ile birlikte, anılan ülke, Ortak Transit Sözleşmesine 01.01.2021 itibarıyla bir Akit Taraf olarak katılım sağlamıştır. Birleşik Krallık’ın, Ortak Transit Sözleşmesine Akit Taraf olarak katılması doğrultusunda, Sözleşme’nin Eklerinde değişiklik yapılmasına yönelik 2/2018 sayılı Ortak Komite Kararı, Akit Taraflar nezdinde 01.01.2021 itibarıyla yürürlüğe girmiş olup,  söz konusu Karar 22.04.2021 tarihli ve 31462 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 3863 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 01.01.2021 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere onaylanmıştır.

Anılan Kararlar kapsamında Birlik Gümrük Kodu’na getirilen değişiklikler ile ticaret erbabı ve kamu görevlileri için işlemlerin basitleştirilerek maliyetlerin azaltılması, gümrük işlemlerinin daha öngörülebilir hale gelmesi, ulusal gümrük mevzuatlarının yeknesaklaştırılarak uygulamada birlik sağlanması ve gümrük işlem ve kontrollerinin hızlanması amaçlanmaktadır.

Ortak Transit Sözleşmesi ile Eşya Ticaretinde İşlemlerin Basitleştirilmesine İlişkin Sözleşme'nin metinleri ve bu Sözleşmeler ile ilgili değişikliklere ilişkin Resmi Gazete yayımlarına aşağıdan ulaşabilirsiniz:

SÖZLEŞME METİNLERİ:
   
*
Ortak Transit Rejimine İlişkin Sözleşme (Türkçe)

* Ortak Transit Rejimine İlişkin Sözleşme (İngilizce)
 
Konsolide Metin (İngilizce)

* Eşya Ticaretinde İşlemlerin Basitleştirilmesine İlişkin Sözleşme (Türkçe)

* Eşya Ticaretinde İşlemlerin Basitleştirilmesine İlişkin Sözleşme (İngilizce)
  Konsolide Metin (İngilizce)


KARARLAR:

- “Ortak Transit Rejimine İlişkin Sözleşme”ye Beyanda Bulunmak Suretiyle Katılmamıza İlişkin 2012/3686 sayılı Karar (4 Ekim 2012 tarih ve 28431 sayılı Resmi Gazete)

- AB-EFTA Ortak Transit Ortak Komitesi'nin 20 Mayıs 1987 tarihli Ortak Transit Rejimine İlişkin Sözleşme'yi değiştiren 26 Kasım 2015 tarih ve 4/2015 sayılı Kararı (BKK No: 2016/8519; 01.03.2016 tarih ve 29640 sayılı Resmi Gazete)

- AB-EFTA Ortak Transit Ortak Komitesinin 20 Mayıs 1987 Tarihli Ortak Transit Rejimine İlişkin Sözleşmeyi Değiştiren 28/04/2016 Tarihli ve 1/2016 Sayılı Kararı (BKK No: 2018/11450; 27.03.2018 tarihli ve 30373 sayılı Mükerrer Resmi Gazete)

- Ortak Transit Rejimine İlişkin Sözleşmenin Eklerinde Değişiklik Yapılmasına Dair İlişik 5/12/2017 Tarihli ve 1/2017 Sayılı AB-EFTA Ortak Transit Ortak Komitesi Kararının Onaylanması Hakkında Karar (Cumhurbaşkanı Karar Sayısı: 1031; 03.05.2019 tarihli ve 30763 sayılı Mükerrer Resmi Gazete)
 
- 20/5/1987 Tarihli Ortak Transit Rejimine İlişkin Sözleşmenin Eklerinde Değişiklik Yapılmasına Dair 4/12/2019 Tarihli ve 1/2019 Sayılı AB-Ortak Transit Ülkeleri Ortak Komitesi Kararının Onaylanması Hakkında Karar (Cumhurbaşkanı Karar Sayısı: 3014; 25.09.2020 tarihli ve 31255 sayılı Resmi Gazete)
 
- 20/5/1987 Tarihli Ortak Transit Rejimine İlişkin Sözleşmenin Eklerinde Değişiklik Yapılmasına Dair İlişik 4/12/2018 Tarihli ve 2/2018 Sayılı AB-Ortak Transit Ülkeleri Ortak Komitesi Kararının 1/1/2021 Tarihinden Geçerli Olmak Üzere Onaylanması Hakkında Karar (Cumhurbaşkanı Karar Sayısı: 3863; 22.04.2021 tarihli ve 31462 sayılı Resmi Gazete)
 

UYGUN BULMA KANUNLARI:

Ortak Transit Rejimine İlişkin Sözleşmeye Katılmamızın Uygun Bulunduğuna Dair Kanun

- Eşya Ticaretindeki İşlemlerin Basitleştirilmesine İlişkin Sözleşmeye Katılmamızın Uygun Bulunduğuna Dair Kanun

- AB-EFTA Ortak Transit Ortak Komitesinin 20 Mayıs 1987 Tarihli Ortak Transit Rejimine İlişkin Sözleşmeyi Değiştiren 28/04/2016 Tarihli ve 1/2016 Sayılı Kararının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun